Mùa cà phê Tây Nguyên

Từ tháng 10 đến tháng 3, cao nguyên Đắk Lắk chuyển qua hai cảnh trái ngược.

Từ tháng 10 đến tháng 12, quả cà phê chín đỏ trên các sườn đồi và mùa thu hoạch chính rơi vào tháng 11 đến tháng 2. Sang tháng 2 và tháng 3, sau mỗi đợt tưới, cả vườn bung hoa trắng chỉ trong vài ngày. Đắk Lắk có hơn 210.000 ha cà phê, phần lớn là giống Robusta, và giữ Chỉ dẫn địa lý cho cà phê Buôn Ma Thuột từ ngày 14 tháng 10 năm 2005. Sau sáp nhập năm 2025, tỉnh vẫn mang tên Đắk Lắk với trung tâm hành chính đặt tại phường Buôn Ma Thuột. Đây cũng là mùa khô ở Tây Nguyên, trời ít mưa và mát về đêm, thuận cho việc đi lại giữa các vườn và các huyện.

Mùa hoa cà phê: là điểm nhấn của tháng 2 và tháng 3. Người trồng tưới nước để cây ra hoa đồng loạt; mỗi đợt nở kéo dài khoảng hai đến ba ngày rồi tàn, sau đó đợt sau lại nở. Hoa trắng mọc dày dọc cành, có mùi thơm nhẹ gần giống hoa nhài. Các vườn quanh Buôn Ma Thuột, xã Cư M'gar và xã Krông Pắc là nơi dễ ngắm hoa. Vì hoa nở theo lịch tưới, nên hỏi trước nhà vườn hoặc người địa phương để canh đúng ngày, tránh đến khi hoa vừa tàn. Buổi sáng sớm là lúc hoa còn tươi và ong bay nhiều quanh vườn; đến trưa nắng gắt thì cánh hoa nhanh héo.

Trang trại cà phê: quanh Đắk Lắk mở cửa cho khách vào tham quan, rõ nhất là mùa thu hoạch tháng 11 và tháng 12. Khách có thể hái quả chín, xem phơi và sơ chế hạt, rồi thử cà phê pha bằng phin tại chỗ. Nhiều nơi giới thiệu cà phê chồn, loại cà phê làm từ hạt do chồn ăn rồi thải ra. Buổi sáng ở đây se lạnh, hợp để đi vườn từ sớm rồi về thành phố lúc trưa. Cùng vùng Tây Nguyên, giống Arabica ở Lâm Đồng cũng chín trong khoảng tháng 11 đến tháng 1. Một số trang trại có phòng nghỉ ngay trong vườn cho khách muốn ở lại qua đêm và dậy sớm đi hái cùng chủ vườn.

Cà phê ở đây gắn với đời sống hằng ngày. Người dân thường pha bằng phin, uống đen hoặc thêm sữa đặc, ngồi quán từ sáng sớm. Nhiều buôn của người Ê Đê quanh Buôn Ma Thuột còn giữ nhà dài, cồng chiêng và nghề dệt thổ cẩm; một số buôn đón khách vào xem và nghỉ lại. Ghép một buổi ở buôn với một buổi đi vườn cho thấy cả chuỗi từ cây cà phê đến ly cà phê. Cà phê hạt bán tại vườn và tại chợ thường rẻ hơn nơi khác, hợp mua làm quà.

Tại Buôn Ma Thuột, Bảo tàng Thế giới Cà phê trưng bày dụng cụ và lịch sử cà phê từ nhiều nước, cùng khu thư viện và không gian thưởng thức. Cách đó không xa, Làng Cà phê Trung Nguyên là khu không gian rộng có nhà dài Tây Nguyên và quán thử Robusta. Hai điểm này mở quanh năm nên hợp cả khi không trúng mùa hoa. Gần trung tâm còn có các quán cà phê pha phin để ngồi cả buổi, và chợ bán cà phê hạt làm quà.

Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột: là sự kiện lớn nhất mùa, tổ chức hai năm một lần vào tháng 3. Lần thứ 9 diễn ra từ ngày 9 đến 13 tháng 3 năm 2025; lần thứ 10 dự kiến diễn ra từ ngày 6 tháng 3 đến 4 tháng 4 năm 2027, khai mạc tối 10 tháng 3 tại Quảng trường 10 tháng 3. Chương trình gồm hội chợ cà phê, cuộc thi pha chế, lễ hội đường phố và hội voi. Nếu đi vào năm có lễ hội, nên đặt phòng ở Buôn Ma Thuột sớm vì khách rất đông trong tuần cao điểm. Vào những năm không có lễ hội, tháng 3 vẫn là dịp cuối vụ, nhiều nơi bán cà phê mới rang và mở cửa đón khách bình thường.

Lấy Buôn Ma Thuột làm trung tâm, có thể đi ba đến bốn ngày. Từ thành phố, khách thường ghép hồ Lắk, Buôn Đôn và cụm thác Dray Nur, Dray Sáp. Tháng 2 và tháng 3 là dịp gộp ngắm hoa cà phê với các điểm này trong cùng chuyến. Có đường bay và xe khách tới Buôn Ma Thuột; nên thuê xe máy hoặc ô tô để đi các vườn và thác nằm xa trung tâm. Gà nướng, cơm lam và rượu cần là những món nên thử khi dừng ở các buôn. Từ Buôn Ma Thuột cũng có thể nối lên Gia Lai hoặc Kon Tum nếu muốn đi dài ngày hơn.