Bánh đa gấc Kẻ Sặt

Nguyên liệu chính

Gạo tẻ: Gạo được vo sạch, ngâm nước từ hai đến ba tiếng cho mềm rồi đưa vào cối đá xay thủ công, vừa xay vừa châm nước để bột quánh vừa độ, cho ra lớp bánh dẻo mà không bở.

Gấc: Phần màng đỏ bao quanh hạt gấc chín được trộn cùng gạo và đường để tạo màu đỏ cam tự nhiên.

Vừng, lạc, dừa: Vừng ngâm xát bỏ vỏ, lạc sống thái thật mỏng rồi sảy sạch vỏ, dừa nạo thái sợi mỏng. Bộ ba này rải lên mặt bánh tạo vị bùi và độ giòn khi nướng.

Gừng tươi: Gừng giã hoặc thái nhỏ trộn vào bột, mang lại vị ấm nồng cay nhẹ rất riêng, là chi tiết phân biệt bánh đa gấc Kẻ Sặt với các loại bánh đa vừng thông thường.

Đường: Một lượng đường vừa phải hòa vào bột giúp bánh có hậu ngọt dịu, cân bằng với vị bùi của lạc vừng.

Hương vị & Cảm quan

Khi nướng đúng cách trên than hoa, bánh phồng đều, lên màu đỏ cam đẹp mắt và dậy mùi vừng rang, dừa thơm. Bề mặt giòn tan nhưng vẫn giữ độ chắc nhờ lớp bột gạo xay kỹ.

Vị bánh hòa quyện nhiều tầng: cái thanh của gạo, cái bùi béo của lạc vừng dừa, hậu ngọt nhẹ của đường và sau cùng là vị ấm cay của gừng tươi khiến đầu lưỡi tê tê dễ chịu. Chính sự cân bằng giữa ngọt, bùi, cay ấm này làm bánh ăn không ngán, càng nhai càng thấy đậm.

Cách thưởng thức

Bánh đa gấc thường được mua ở dạng đã cuộn ống và quạt chín sẵn, có thể ăn ngay như một món quà vặt giòn rụm. Nếu mua loại bánh sống, người ăn nướng lại trên than hoa hoặc lò nướng cho bánh phồng và dậy mùi trước khi dùng.

Người Kẻ Sặt hay nhâm nhi bánh cùng ấm trà nóng, vị ngọt bùi của bánh hợp với vị chát thanh của trà. Bánh cũng được làm quà biếu mang đi xa nhờ hình ống gọn, ít vỡ vụn.

Địa điểm & Giá cả

Bánh đa gấc Kẻ Sặt được làm và bán tập trung tại xã Tráng Liệt, thị trấn Kẻ Sặt, huyện Bình Giang (Hải Dương cũ — nay thuộc thành phố Hải Phòng). Mua trực tiếp tại các cơ sở gia đình trong làng nghề là cách chắc chắn nhất để có bánh dùng gấc tự nhiên không phẩm màu. Một địa chỉ được nhắc tới là cơ sở Ngọc Khánh ở Kẻ Sặt, làm nghề từ khoảng năm 1997.

Ngoài làng nghề, bánh còn bày bán tại chợ Bình Giang và các cửa hàng đặc sản trong vùng. Giá tham khảo năm 2025 khoảng 45.000–50.000 đồng mỗi túi bánh thành phẩm, tùy kích thước.

Mùa & Dịp

Bánh đa gấc được làm quanh năm, nhưng nhộn nhịp nhất vào dịp cuối năm và Tết Nguyên đán, khi nhu cầu mua làm quà biếu tăng cao. Đây cũng là lúc gấc chín rộ, cho màu đỏ đẹp và lượng màng dày nhất.

Vào những ngày này, các lò bánh trong làng Tráng Liệt đỏ lửa liên tục để phục vụ khách mua mang đi.

Vai trò văn hóa

Với người Hải Dương cũ, bánh đa gấc Kẻ Sặt không chỉ là món ăn vặt mà còn là biểu tượng của một làng nghề ven sông Sặt và là món quà quê gửi gắm tình cảm khi đi xa. Màu đỏ của gấc mang ý nghĩa may mắn nên bánh thường xuất hiện trên mâm cỗ ngày Tết. Việc giữ cách làm thủ công, dùng gấc thật thay vì phẩm màu giúp món bánh duy trì uy tín và tiếp tục được nhận diện trong bản đồ đặc sản của thành phố Hải Phòng mới.