Bánh tráng Hòa Đa, Đông Bình

Nguyên liệu chính

Gạo: nguyên liệu cốt lõi là gạo địa phương xay thành bột nước. Người làng chọn gạo phù hợp, ngâm rồi xay mịn để bột có độ kết dính vừa đủ, cho ra chiếc bánh dẻo mà không bở.

Muối: một lượng muối nhỏ pha vào bột giúp bánh đậm vị nền, giữ được lâu trong khí hậu nắng gió của xứ Nẫu.

Mè (vừng): với dòng bánh tráng mè, người làm rắc mè rang trước khi phơi, tạo vị bùi thơm đặc trưng, thường dùng để nướng giòn.

Nước: bột pha loãng theo tỉ lệ riêng từng nhà, quyết định độ mỏng dày — bánh nhúng tráng mỏng, bánh nướng tráng dày hơn.

Nắng và gió: tuy không ăn được, nắng tự nhiên là yếu tố không thể thiếu — bánh phơi trên giàn tre dọc đường làng, nhờ nắng mà có độ giòn, dẻo và hương thơm riêng.

Hương vị & Cảm quan

Bánh có màu trắng đục đều, bề mặt mịn, ít rỗ; cầm lên thấy mỏng nhưng dai chắc, không dễ rách. Đặc trưng được đánh giá cao là vị thanh, không chua, khác hẳn nhiều loại bánh tráng nơi khác hay bị lên men nhẹ.

Khi nhúng nước để cuốn, bánh mềm nhanh nhưng vẫn giữ độ dai, ít dính tay, cuốn không bị bở nát. Đây là điểm khiến dân sành ăn ưa chuộng bánh Hòa Đa khi làm các món cuốn.

Bánh tráng mè đem nướng thì phồng giòn rụm, dậy mùi gạo rang và mè thơm bùi, cắn nghe giòn tan, vị béo nhẹ quyện vị gạo mộc mạc.

Cách thưởng thức

Bánh nhúng mỏng dùng để cuốn: nhúng nước cho mềm rồi cuốn cá hấp, thịt luộc, tôm, kèm rau sống, chuối chát, khế chua, chấm mắm nêm — cách ăn phổ biến nhất ở Phú Yên, đặc biệt với cá ngừ, cá nục hấp.

Bánh tráng mè dày đem nướng phồng giòn để ăn chơi, hoặc bẻ vụn trộn vào gỏi, mì Quảng, cháo lòng. Nhiều người mua về làm quà vì để lâu, dễ vận chuyển.

Địa điểm & Giá cả

Mua bánh ngon nhất là ngay tại làng nghề bánh tráng Hòa Đa, thôn Hòa Đa, xã An Mỹ, Tuy An — nơi có trên 200 hộ tráng bánh và du khách có thể xem trực tiếp quy trình thủ công. Ngoài ra bánh được bày bán rộng rãi ở chợ Tuy Hòa và các cửa hàng đặc sản trong thành phố.

Giá tham khảo năm 2025: bánh tráng nhúng Hòa Đa khoảng 100.000–200.000đ/100 cái (10 dây, mỗi dây 10 cái), gói cao cấp tới khoảng 280.000đ/100 cái. Bánh lẻ tại chợ và làng bán theo xấp khoảng 20.000–40.000đ/xấp 10 tờ. Bánh cũng bán online qua các trang đặc sản Phú Yên.

Mùa & Dịp

Bánh được làm và bán quanh năm, song nhộn nhịp nhất là dịp giáp Tết Nguyên đán, khi số hộ tráng bánh tăng vọt để phục vụ nhu cầu gói nem, cuốn ram và làm quà biếu. Mùa nắng cũng là lúc bánh phơi nhanh khô, chất lượng cao nhất.

Vai trò văn hóa

Bánh tráng Hòa Đa gắn liền với đời sống và bản sắc người dân Tuy An nói riêng và Phú Yên cũ nói chung. Chiếc bánh tôn vinh hạt gạo, phản ánh nét đẹp văn minh lúa nước, đồng thời là sinh kế nuôi sống nhiều thế hệ trong làng.

Việc nghề làm bánh tráng Phú Yên được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2022 cho thấy giá trị di sản của làng nghề. Với người xa quê, bánh tráng Hòa Đa còn là hương vị gợi nhớ quê nhà, là món quà đậm tình đất Nẫu mang theo trong mỗi chuyến đi.