Cam Cao Phong

Nguyên liệu chính

Cam lòng vàng (CS1): chín sớm nhất trong vụ, ruột vàng, nhiều nước, vị ngọt thanh, mở màn mùa cam từ tháng 9–10.

Cam Xã Đoài (cao và lùn): quả tròn đều, vỏ mỏng, vị ngọt đậm cân bằng với chút chua nhẹ ở hậu vị, hương thơm nồng đặc trưng.

Cam Canh: quả nhỏ, vỏ mỏng dễ bóc, ruột vàng đỏ, rất ngọt và ít chua, chín cuối năm gần Tết.

Cam V2: giống chín muộn, gần như không hạt, vị ngọt đậm, để được lâu, thu hoạch từ cuối tháng 12 đến tháng 4 năm sau.

Thổ nhưỡng và khí hậu: đất đồi tơi xốp cùng chênh lệch nhiệt độ ngày đêm ở vùng cao nguyên giúp quả tích lũy đường, tạo độ ngọt và mùi thơm khó lẫn so với cam đồng bằng.

Hương vị & Cảm quan

Cam chín có vỏ vàng cam đậm, bề mặt nhẵn hoặc hơi gồ nhẹ tùy giống; bổ ra múi căng mọng, màu vàng đậm đến vàng đỏ.

Vị đặc trưng là ngọt đậm nhưng cân bằng, có chút chua tự nhiên ở hậu vị làm quả không bị gắt. Mùi thơm nồng hơn hẳn cam đồng bằng.

Các giống tốt nhất ít hạt — cam V2 gần như không hạt — nên ăn rất dễ chịu, vừa ăn tươi vừa vắt nước đều ngon.

Cách thưởng thức

Phổ biến nhất là ăn tươi: gọt hoặc bóc vỏ, tách múi ăn trực tiếp. Cam Canh vỏ mỏng dễ bóc bằng tay; cam Xã Đoài và V2 thường gọt rồi cắt múi. Cam cũng được vắt lấy nước giải khát, thêm chút muối hoặc đá.

Cuối năm, cam Canh và cam V2 còn được bày mâm ngũ quả hoặc làm quà biếu Tết nhờ màu đẹp, để được lâu.

Địa điểm & Giá cả

Cam được bán trực tiếp tại các nhà vườn ở Cao Phong và các xã Tây Phong, Bắc Phong, Dũng Phong (Cao Phong, Hòa Bình cũ — nay tỉnh Phú Thọ mới), nơi nhiều hộ cho khách vào tận vườn chọn mua tại gốc. Sản phẩm chỉ dẫn địa lý "Cao Phong" được dán tem truy xuất để phân biệt với cam trôi nổi.

Niên vụ 2024–2025, giá tại vườn khoảng 18.000–28.000đ/kg tùy giống và thời điểm: cam Xã Đoài lùn khoảng 20.000–22.000đ/kg, cam lòng vàng và Xã Đoài cao khoảng 28.000đ/kg; cam Canh và V2 gần Tết cao hơn. Đưa về Hà Nội qua siêu thị, giá có thể lên tới 45.000đ/kg hoặc hơn.

Mùa & Dịp

Mùa cam kéo dài gần nửa năm nhờ trồng rải vụ: cam lòng vàng và CS chín sớm tháng 9–10; cam Xã Đoài và cam Canh rộ tháng 11–12; cam V2 chín muộn thu hoạch từ cuối tháng 12 đến tháng 4 năm sau, đúng dịp Tết.

Đây là một trong những vùng có mùa cam dài nhất miền Bắc, với cam Canh và cam V2 chín đúng Tết nên gắn với nhu cầu biếu tặng cuối năm.

Vai trò văn hóa

Cam Cao Phong là niềm tự hào của vùng đất Mường Hòa Bình cũ, một cây trồng chủ lực giúp nhiều hộ dân vươn lên khá giả. Niên vụ 2023–2024, toàn huyện có hơn 1.744 ha cam, quýt, bưởi với sản lượng trên 20.000 tấn.

Gắn với chỉ dẫn địa lý đầu tiên của tỉnh, thương hiệu cam đã thành biểu tượng nông sản địa phương, được nhắc đến trong các hội chợ và lễ hội cam tại Cao Phong. Với du khách, mùa thu hoạch là dịp về thăm vườn và mua quà tại gốc.