Chè vừng (chí mà phù)

Nguyên liệu chính

Vừng đen rang: Vừng đen (mè đen) rang trên chảo đến khi dậy mùi — không rang quá đỏ vì sẽ đắng. Để nguội rồi xay nhuyễn thành bột mịn, đây là phần tạo nên màu đen và hương thơm đặc trưng.

Tinh bột sắn hoặc bột gạo: Pha với nước lạnh trước, thêm vào để tạo độ đặc sánh cho chè.

Đường phèn hoặc đường nâu: Nấu thành nước đường trước, sau đó cho bột vừng vào — thường không dùng đường kính để giữ vị thanh hơn.

Sữa đậu nành hoặc sữa dừa (tùy chọn): Một số công thức thêm để tăng độ béo ngậy và làm dịu bớt vị đặc của vừng.

Cách nấu: Đun sôi nước đường, cho bột vừng cùng tinh bột pha loãng vào, khuấy liên tục đến khi chè đặc sánh và sủi bọt. Phục vụ nóng hoặc ấm.

Hương vị & Cảm quan

Chè vừng đen bóng mịn như nhựa lỏng, màu đen tuyền đặc trưng. Khi múc ra bát, mùi vừng rang bốc lên thơm nồng ngào ngạt.

Vị ngọt dịu từ đường phèn hòa với độ béo ngậy của vừng, kết cấu sánh mịn như nhung trên đầu lưỡi. Ăn xong, vị béo vừng ngọt thơm còn đọng lại lâu trong miệng và làm ấm bụng rất nhanh.

Cách thưởng thức

Nên ăn nóng hoặc ấm, bằng thìa nhỏ, từng thìa chậm rãi — đây là loại chè để thưởng thức chứ không ăn vội. Đợi nguội bớt một chút sẽ cảm nhận đủ vị hơn là ăn khi còn quá nóng.

Cách ăn quen thuộc của người Hoa là nhúng quẩy (bánh quẩy giòn) vào chè vừng; nhiều quán Hải Phòng còn rắc thêm dừa nạo hoặc dừa sợi lên trên cho dậy mùi.

Địa điểm & Giá cả

Tại Hải Phòng, có thể tìm chè vừng ở quán Sủi Dìn & Chè Vừng (49 Đinh Tiên Hoàng, Hồng Bàng) — chè đặc, ăn kèm quẩy cắt nhỏ và dừa nạo; quán Cô Út (163 Cầu Đất, Ngô Quyền) bán chè vừng cùng quẩy và dừa sợi; ngoài ra còn các hàng chè quanh chợ Cố Đạo (phố Trần Nhật Duật, Ngô Quyền). Một số quán chè truyền thống ở Hà Nội cũng có món này.

Giá tham khảo 2025: khoảng 10.000–40.000 đồng/bát tùy quán và lượng topping (quẩy, dừa nạo).

Mùa & Dịp

Chè vừng bán quanh năm nhưng được ưa chuộng nhất vào mùa đông, khi bát chè nóng giúp ấm bụng. Món cũng gắn với Tết Nguyên Đán và Tết Nguyên Tiêu của cộng đồng người Hoa.

Vai trò văn hóa

Chè vừng/chí mà phù là một trong những đồ ngọt đặc trưng nhất của ẩm thực người Hoa tại miền Bắc Việt Nam, đứng cạnh sủi dìn, chè đậu đỏ và các loại tong sui khác.

Hương vừng đen rang thoảng trong các con phố cũ ở Hải Phòng từ lâu đã trở thành một phần ký ức của người dân thành phố cảng, gắn món chè này với đời sống của cộng đồng người Hoa địa phương.