Hành Lý Sơn

Nguyên liệu chính

Củ hành tím: củ nhỏ, vỏ ngoài màu tím đỏ, ruột trắng và chắc, không ướt hay xốp như nhiều loại hành khác; đây là phần được thu hoạch, phơi khô và bán làm đặc sản.

Đất bazan núi lửa: lớp đất đỏ phong hóa từ dung nham, giàu khoáng chất, là nền dinh dưỡng cho cây hành; địa hình nguồn gốc núi lửa chiếm khoảng 70% diện tích đảo.

Cát biển giàu vôi: lớp cát san hô, đá vôi nghiền phủ trên mặt ruộng, được thay mới mỗi vụ để giữ độ tơi xốp và ẩm cho rễ bám; thổ nhưỡng đảo có độ pH thiên kiềm, giàu kali dễ tiêu.

Phân hữu cơ và khí hậu biển: người dân bón phân chuồng, lá cây và rong biển ủ làm phân xanh trước khi phủ cát vôi. Nhiệt độ trung bình quanh năm khoảng 22–30 độ C, nắng gió biển nhiều, hợp cho cây hành sinh trưởng và tạo mùi thơm đậm.

Hương vị & Cảm quan

Khác với hành đồng bằng thường hăng cay, hành tím Lý Sơn có vị ngọt thanh và mùi thơm dịu rất riêng. Cắn thử củ hành tươi, cái cay chỉ thoảng qua rồi nhường chỗ cho vị ngọt nhẹ, nên nhiều người ăn sống được mà không thấy gắt.

Khi phi lên, hành Lý Sơn dậy mùi thơm nức và ngả màu vàng cánh gián. Củ chắc ruột nên hành phi giòn lâu, khó cháy khét hơn hành thường, điểm khiến người nội trợ và quán ăn ưa chuộng. Củ hành vỏ đỏ tía bóng, nhỏ gọn vừa đầu ngón tay; bóc lớp vỏ thì ruột trắng ngà, các tép xếp chặt, bấm vào giòn và tươm nước chứ không bã.

Cách thưởng thức

Cách dùng phổ biến nhất là phi hành tím Lý Sơn lấy mỡ hành và hành phi rắc lên cơm, cháo, bánh, món xào và canh; người dân thường phi sẵn một hũ để dùng dần. Hành tươi còn băm nhỏ cho vào nước chấm, nộm, hoặc thái lát ăn kèm món nướng và hải sản. Củ hành khô để lâu, tiện làm quà nên du khách thường mua vài cân cùng tỏi Lý Sơn mang về.

Địa điểm & Giá cả

Muốn mua hành tím Lý Sơn đúng gốc, nên tìm đến các cơ sở và hợp tác xã ngay trên đảo Lý Sơn (tỉnh Quảng Ngãi), nơi bán cả hành lẫn tỏi chính vụ. Trên đất liền, các cửa hàng đặc sản ở thành phố Quảng Ngãi cũng bán hành Lý Sơn đóng gói.

Giá hành tím Lý Sơn loại khô tại các cơ sở đặc sản năm 2025 phổ biến khoảng 80.000–120.000 đồng/kg tùy loại và thời điểm. Khi mua nên chọn củ chắc, vỏ tím đỏ tự nhiên, không mềm hay mọc mầm.

Mùa & Dịp

Hành tím được trồng xen quanh năm nên gần như mùa nào ra đảo cũng thấy ruộng hành. Do tỏi chỉ làm một vụ đông xuân từ khoảng tháng 9–10 đến tháng 2–3 năm sau, người dân tranh thủ trồng hành các vụ còn lại, mỗi năm làm được ba bốn lứa. Nhờ vậy hành Lý Sơn có quanh năm, dồi dào và tươi nhất vào những tháng thu hoạch rộ.

Vai trò văn hóa

Với người Lý Sơn, hành và tỏi là kế sinh nhai gắn với danh xưng đảo hành tỏi. Những thửa ruộng cát trắng viền quanh chân núi lửa, thay cát mỗi vụ bằng sức người, là hình ảnh đặc trưng và niềm tự hào của bà con. Đứng bên cạnh tỏi Lý Sơn nổi tiếng, củ hành tím vỏ đỏ góp phần làm nên thương hiệu nông sản đảo núi lửa Quảng Ngãi.