Hồng, quýt vùng núi Hà Tĩnh

Nguyên liệu chính

Hồng giòn không hạt Yên Du: quả tròn dẹt, vỏ vàng cam khi già; ruột vàng đậm, giòn, ngọt, không hạt — ăn lúc còn cứng giòn chứ không đợi mềm nhũn.

Hồng vuông Đồng Lộc: quả có dáng vuông cạnh đặc trưng, vỏ cam đỏ khi chín; thịt chắc, ngọt, là giống làm nên tên gọi của vùng đồi Đồng Lộc.

Hồng ngâm khử chát: nhiều loại hồng đồi khi mới hái còn vị chát, người dân ngâm nước sạch vài ngày để khử chát, giữ độ giòn tự nhiên thay vì dùng hóa chất.

Quýt và cam vùng núi: quả nhỏ đến vừa, vỏ mỏng xanh ngả vàng, múi mọng nước, vị ngọt xen chua tươi, thơm mùi tinh dầu vỏ. Cùng họ có cam bù Hương Sơn nổi tiếng, chín đỏ vào dịp giáp Tết.

Hương vị & Cảm quan

Hồng giòn Yên Du ăn vào nghe rõ độ giòn rụm, vị ngọt thanh, ruột vàng óng và không vướng hạt. Hồng vuông Đồng Lộc thịt chắc, ngọt đậm, cắn vào chắc miệng.

Quýt và cam vùng núi cho vị ngọt chua cân bằng, nhiều nước, mùi thơm tươi tỏa ra ngay khi bóc. Cam bù chín ngọt đậm pha chút the, là hương vị quen của Tết miền núi Hà Tĩnh.

Cách thưởng thức

Hồng giòn rửa sạch, gọt hoặc để cả vỏ ăn khi còn cứng giòn; loại còn chát thì ngâm nước cho hết chát rồi mới dùng. Để ngăn mát một lúc ăn giòn hơn.

Quýt, cam thì bóc vỏ ăn múi hoặc vắt nước. Cả hai đều là món tráng miệng và quà biếu, không cần gia vị; người địa phương hay bày đĩa hồng, quýt tiếp khách những ngày se lạnh cuối năm.

Địa điểm & Giá cả

Tìm mua tại chợ huyện vùng núi Hà Tĩnh mùa thu–đông: chợ Vũ Quang, vùng Yên Du cho hồng giòn không hạt; vùng đồi Đồng Lộc (Can Lộc) cho hồng vuông; chợ Phố Châu (Hương Sơn) cho cam bù và quýt; chợ Hương Khê cho cam, bưởi và trái cây.

Hồng giòn Yên Du được thương lái thu mua tận vườn khoảng 35.000–40.000 đồng/kg (mức giá vụ thu hoạch báo địa phương ghi nhận); giá bán lẻ tại chợ thường nhỉnh hơn. Cam bù Hương Sơn dịp giáp Tết có giá cao hơn cam thường do là đặc sản theo mùa.

Mùa & Dịp

Hồng vào vụ khoảng tháng 9 đến tháng 11. Quýt và cam vùng núi rộ từ cuối thu sang đông; riêng cam bù Hương Sơn chín đỏ đúng dịp giáp Tết Nguyên đán nên thường được chọn làm quà Tết.

Đây cũng là nhóm trái cây hay xuất hiện trong mâm ngũ quả và đĩa quả tiếp khách ngày Tết, Trung thu ở miền núi Hà Tĩnh.

Vai trò văn hóa

Với các xóm núi Vũ Quang, Hương Sơn, Can Lộc, cây hồng và cây có múi vừa cho quả ăn vừa là nguồn thu nhập theo mùa, gắn với câu chuyện được mùa được giá mỗi độ thu về. Việc đưa hồng vuông Đồng Lộc vào chương trình nông thôn mới và bảo hộ cam, quýt Vũ Quang cho thấy địa phương đang nâng các nông sản này thành hàng hóa có thương hiệu.

Còn ít được biết rộng rãi so với bưởi Phúc Trạch hay cam bù, hồng và quýt vùng núi Hà Tĩnh phản ánh sự phong phú của cây trái miền trung du — nơi mỗi vùng đồi giữ một giống quả riêng.