
Mè xửng Huế
“Mè xửng Huế — kẹo vừng mạch nha đường ép thanh dài quà biếu cố đô số 1, đặc sản kẹo Huế Thừa Thiên truyền thống.”
Giới thiệu
Mè xửng là kẹo vừng (mè) đặc sản của Huế, một trong những món quà biếu nổi tiếng nhất từ cố đô. Kẹo làm từ vừng rang vàng, mạch nha và đường, cán thành thanh dài mỏng hoặc cắt miếng chữ nhật. "Xửng" là từ địa phương Huế chỉ riêng loại kẹo vừng này, không gặp trong phương ngữ miền Bắc hay miền Nam.
Mè xửng nổi tiếng đến mức gần như đồng nghĩa với "quà Huế" trong tâm trí nhiều người Việt: khi nhắc đến đặc sản mang về từ Huế, người ta thường nghĩ tới mè xửng trước tiên. Huế nay là thành phố trực thuộc Trung ương (Thừa Thiên Huế cũ).
Nguồn gốc & Lịch sử
Mè xửng phát triển từ nghề làm kẹo mạch nha truyền thống của Huế và miền Trung. Mạch nha, siro nấu từ ngũ cốc nảy mầm, là nguyên liệu đặc trưng của vùng nông nghiệp lúa miền Trung; kết hợp với vừng rang tạo ra loại kẹo bùi ngọt, bảo quản được lâu.
Nghề làm mè xửng ở Huế đã có từ trước năm 1940, ban đầu là nghề gia truyền của một số hộ. Thương hiệu Thiên Hương dựng cơ sở sản xuất quy mô từ cuối thập niên 1970 (1978–1979) trên nền nghề gia truyền từ năm 1940, và đến nay vẫn được nhiều thế hệ tin dùng. Bên cạnh Thiên Hương, Huế còn có các thương hiệu lâu đời như Nam Thuận, Song Hỷ, Song Nhân, Hiền Ký, Thành Hưng.
Nguyên liệu chính
Vừng trắng rang: rang đều tới vàng nhạt, không cháy. Vừng ngon phải hạt to đều và tỏa mùi thơm khi nghiền nhẹ.
Mạch nha: siro mạch nha ngọt dịu hơn đường kính và có vị caramel tự nhiên, tạo nên kết cấu dẻo hoặc giòn đặc trưng của mè xửng.
Đường: nấu cùng mạch nha để điều chỉnh độ ngọt và độ cứng của thanh kẹo.
Lạc (đậu phộng): nhiều cơ sở thêm lạc rang giã dập vào lớp kẹo, tăng vị bùi.
Cách làm: mạch nha và đường nấu đến nhiệt độ caramel, trộn nhanh vừng (và lạc) rang vào, đổ khuôn hoặc cán thành thanh, để nguội rồi cắt. Từ kỹ thuật nấu này có ba dòng phổ biến: mè xửng dẻo truyền thống, mè xửng dẻo cải tiến và mè xửng giòn.
Hương vị & Cảm quan
Loại dẻo có độ dai mềm, kéo nhẹ khi cắn; loại giòn vỡ tan thành vụn nhỏ thơm vừng. Cả hai đều ngọt dịu của mạch nha quyện caramel nhẹ và vị bùi ngậy của vừng rang.
Mè xửng không ngọt gắt như kẹo đường thông thường, mà ngọt thanh và thơm tự nhiên, ăn nhiều không ngán. Khi ngậm, kẹo tan từ từ trong miệng, để lại hậu vị bùi của vừng.
Cách thưởng thức
Bẻ hoặc cắt từng đoạn nhỏ ăn trực tiếp. Người Huế thường nhâm nhi mè xửng cùng một ấm trà xanh: vị chát của trà cân bằng độ ngọt của kẹo, làm bật vị bùi của vừng.
Bảo quản nơi khô ráo trong hộp hoặc túi kín, tránh ẩm vì kẹo dễ chảy và dính. Loại dẻo nên dùng sớm để giữ độ mềm; loại giòn để được lâu hơn.
Địa điểm & Giá cả
Cơ sở Thiên Hương (đường Chi Lăng, TP Huế) là thương hiệu lâu đời và phổ biến nhất. Ngoài ra có Nam Thuận, Song Hỷ cùng nhiều thương hiệu khác bán tại chợ Đông Ba và các phố trung tâm Huế, cùng hệ thống cửa hàng đặc sản, siêu thị toàn quốc.
Giá tham khảo 2025: gói nhỏ 160–500g khoảng 20.000–70.000đ tùy khối lượng; gói nhỏ chừng 6 miếng dày chỉ 20.000–30.000đ; hộp quà loại lớn dao động vài chục đến trên một trăm nghìn đồng tùy kích cỡ và thương hiệu.
Mùa & Dịp
Mè xửng bán quanh năm, nhưng tiêu thụ và tặng quà nhiều nhất vào dịp Tết Nguyên đán. Nhờ bảo quản được 2–3 tháng nơi khô ráo, đây là món quà thuận tiện để mang đi xa.
Vai trò văn hóa
Mè xửng được xem là "đại sứ ẩm thực" đầu tiên của Huế với người Việt cả nước: trước cả bún bò hay bánh bèo, thanh mè xửng đã gắn tên Huế với hình ảnh một vùng đất có đặc sản ngọt thanh, tinh tế.
Món kẹo này cũng cho thấy một đặc sản không nhất thiết phải cầu kỳ; đôi khi chỉ là thanh kẹo vừng đơn giản nhưng làm đúng cách, giữ trọn vị quê và trở thành biểu tượng quà tặng của cố đô.
Đánh giá
Chưa có đánh giá nào
Ghé thăm khi đến Huế
Xem tất cả
HuếBiển Vinh Hiền
Biển Vinh Hiền là bãi biển thuộc xã Vinh Hiền cũ, huyện Phú Lộc cũ, thành phố Huế. Bãi nằm ở dải đất cuối của Phú Lộc, cách trung tâm thành phố Huế khoảng 50 km về phía đông nam…
HuếBiển xã Giang Hải
Biển Giang Hải là bãi tắm nằm trên dải cát ven biển thuộc xã Giang Hải cũ, huyện Phú Lộc cũ, nay là một phần của xã Vinh Lộc, thành phố Huế sau khi sắp xếp lại đơn vị hành chính…
HuếBãi biển Thuận An
Người Huế có một thói quen giữ từ nhiều đời: chiều hè nóng, cả nhà chở nhau 15 km ra Thuận An tắm biển rồi ăn bữa hải sản trước khi về.
HuếBảo tàng Cổ vật Cung đình Huế (điện Long An)
Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế đặt trong điện Long An — công trình gỗ dựng năm 1845 dưới thời vua Thiệu Trị, được xem là một trong những cung điện gỗ đẹp nhất còn lại của triều…