Mực khô, cá khô Hà Tĩnh

Nguyên liệu chính

Mực: mực ống tươi đánh bắt tại các cảng cá Hà Tĩnh là nguyên liệu chủ lực. Mực được làm sạch nội tạng, rút mai, có thể xẻ dọc rồi phơi. Phơi đủ nắng nhiều ngày cho ra mực khô; phơi vừa một nắng cho ra mực một nắng còn dẻo, ngọt.

Cá biển: cá cơm dùng làm cá cơm khô; cá thu cho loại khô béo và thơm nhất; cá đục, cá nục, cá trích cũng được phơi nguyên con hoặc xẻ bướm.

Muối: hải sản khô Hà Tĩnh dùng ít muối hơn nhiều vùng khác, chủ yếu để giữ chứ không ướp mặn gắt, nhờ đó vị ngọt tự nhiên của thịt được giữ lại.

Nắng và gió biển: đây là "nguyên liệu" quan trọng của nghề khô — nắng to và gió lành mùa khô giúp hải sản se mặt nhanh, không bị ươn, cho màu đẹp và mùi thơm đặc trưng.

Hương vị & Cảm quan

Mực khô nướng lên dai giòn, dậy mùi mực biển đặc trưng, hậu ngọt và không mặn gắt. Mực một nắng mềm dẻo hơn, ngọt đậm vị mực tươi vì chỉ phơi se mặt.

Cá thu khô chiên có lớp ngoài giòn vàng, thịt bên trong thơm béo. Cá cơm khô nhỏ, giòn, mặn nhẹ, hợp rang hay chiên giòn. Điểm chung của hải sản khô Hà Tĩnh là độ mặn vừa phải, để vị ngọt của biển nổi lên rõ hơn so với khô nhiều nơi khác.

Cách thưởng thức

Mực khô nướng trên than hoa cho thơm, đập dập rồi xé sợi, chấm tương ớt hoặc sa tế. Mực một nắng ngon nhất khi nướng nhanh hoặc chiên, ăn nóng. Cá thu, cá đục khô đem chiên giòn trong dầu hoặc nướng, ăn với cơm trắng nóng.

Cả mực và cá khô đều là mồi nhắm quen thuộc bên ly bia hơi hay chén rượu, là thứ đãi khách giản dị mà đậm đà của người miền biển.

Địa điểm & Giá cả

Tìm mua tại chợ và cửa hàng đặc sản quanh cảng Cửa Sót (Thạch Kim, Lộc Hà), cảng Cửa Nhượng (Cẩm Nhượng, Cẩm Xuyên) và vùng Xuân Hội (Nghi Xuân), nơi gần nguồn hải sản tươi nhất.

Giá tham khảo 2025: mực một nắng loại tiêu chuẩn khoảng 240.000đ/kg, loại 2 khoảng 650.000–700.000đ/kg, loại 1 khoảng 750.000–800.000đ/kg; mực khô loại 1 (6–8 con/kg) khoảng 1.200.000đ/kg; cá cơm khô khoảng 150.000–200.000đ/kg. Giá thay đổi theo mùa, kích cỡ và độ tươi của nguyên liệu.

Mùa & Dịp

Có bán quanh năm, nhưng mùa nắng từ khoảng tháng 3 đến tháng 8 là lúc phơi khô thuận lợi nhất nên chất lượng và nguồn hàng dồi dào hơn. Mực khô, cá khô cũng là món quà biếu được ưa chuộng dịp Tết và các dịp quan trọng.

Vai trò văn hóa

Mực khô và cá khô là hình ảnh quen thuộc của các làng chài Hà Tĩnh, gắn với nhịp ra khơi — vào bến và sân phơi đầy nắng gió. Với người đi xa, đây là món quà mang theo cả vị biển quê nhà.

Nghề phơi khô cũng tạo sinh kế cho nhiều hộ ven biển, biến phần hải sản đánh bắt được thành sản phẩm để dành và để bán, góp phần giữ gìn nếp sống và bản sắc ẩm thực của vùng biển miền Trung.