Thanh long, bưởi Vĩnh Phúc

Nguyên liệu chính

Thanh long ruột đỏ Lập Thạch: chủ yếu giống TN4 ruột đỏ tím, quả to, vỏ mỏng, trồng trên đất gò đồi tầng đá ong.

Bưởi Diễn Vĩnh Tường: giống bưởi Diễn quả tròn nhỏ, vỏ vàng khi chín, múi vàng, tép ráo, trồng trên đất bãi phù sa ven sông.

Điều kiện trồng: vùng trung du nhiều nắng, biên độ nhiệt ngày đêm lớn giúp quả tích đường, vị ngọt đặc trưng.

Quy mô: riêng Lập Thạch có hơn 320 ha thanh long ruột đỏ cho thu hoạch, tập trung tại các xã Xuân Hòa, Vân Trục, Quang Sơn, Hợp Lý, Ngọc Mỹ, năng suất 15–20 tấn/ha.

Canh tác: nhiều vườn áp dụng VietGAP, GlobalGAP và kỹ thuật chong đèn cho thanh long ra quả trái vụ.

Hương vị & Cảm quan

Thanh long ruột đỏ Lập Thạch có ruột đỏ tím đậm, vị ngọt sắc hơn thanh long ruột trắng, hạt nhỏ giòn, ăn mát; trồng trên đất đồi nhiều nắng nên độ ngọt cao.

Bưởi Diễn Vĩnh Tường cho múi vàng óng, tép mọng nước nhưng ráo, vị ngọt thanh xen chút the nhẹ ở hậu vị; để qua thời gian sau thu hoạch ngọt đậm hơn.

Cả hai là trái cây tráng miệng vị ngọt mát hợp khẩu vị miền Bắc, dễ ăn ngày hè lẫn dịp Tết.

Cách thưởng thức

Thanh long ruột đỏ ngon nhất khi để mát rồi ăn tươi: bổ đôi nạo miếng hoặc cắt khoanh, vắt nước, làm sinh tố, trộn sữa chua hay bày đĩa hoa quả. Ruột đỏ còn dùng tạo màu tự nhiên cho nước ép và món tráng miệng.

Bưởi Diễn thường bóc tách múi ăn trực tiếp, bày mâm ngũ quả hoặc làm quà biếu dịp Tết. Tép bưởi cũng dùng trộn gỏi, làm chè bưởi; vỏ phơi khô nấu nước gội đầu.

Địa điểm & Giá cả

Thanh long ruột đỏ tập trung ở Lập Thạch; bưởi Diễn có nhiều ở xã Phú Đa, Vĩnh Tường (Vĩnh Phúc cũ — nay tỉnh Phú Thọ mới). Sản phẩm bán tại chợ địa phương, điểm OCOP và siêu thị, cửa hàng nông sản ở Hà Nội.

Giá thanh long ruột đỏ Lập Thạch khoảng 35.000–40.000 đồng/kg tại vườn. Bưởi Diễn Vĩnh Tường loại 0,8–1 kg khoảng 40.000–45.000 đồng/quả, loại 1–1,2 kg khoảng 45.000–50.000 đồng/quả; quả nhỏ bán lẻ quanh 15.000 đồng/quả tùy mùa vụ.

Mùa & Dịp

Thanh long ruột đỏ thu hoạch chính vụ mùa hè-thu, khoảng tháng 6 đến tháng 10; nhờ chong đèn, một số vườn còn cho quả trái vụ.

Bưởi Diễn chín vụ thu-đông, từ tháng 9 đến tháng 12, rộ nhất dịp giáp Tết Nguyên đán — thời điểm bưởi được mua nhiều để bày mâm ngũ quả và làm quà biếu.

Vai trò văn hóa

Với người dân Lập Thạch, cây thanh long ruột đỏ gắn với câu chuyện thoát nghèo trên đất gò đồi bạc màu, biến những triền đất chỉ trồng được bạch đàn, sắn thành vườn cây cho thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi héc-ta. Thương hiệu OCOP và xuất khẩu là niềm tự hào của vùng quê trung du.

Bưởi Diễn Vĩnh Tường, với nhãn hiệu "Hương vị Đất Phủ", là đặc sản của vùng đất bãi ven sông, hiện diện trong mâm cỗ Tết và là món quà quê ý nghĩa. Hai loại trái cây góp phần định hình bản sắc nông nghiệp của Vĩnh Phúc cũ trong tỉnh Phú Thọ mới.