Trà sen Tây Hồ

Nguyên liệu chính

Chè gốc: Chè xanh loại đặc biệt, phải khô và thơm tự nhiên. Phổ biến nhất là chè Thái Nguyên vùng Tân Cương, ngoài ra có nơi dùng chè Hà Giang.

Sen bách diệp Hồ Tây: Giống sen trăm cánh nhỏ, màu hồng phớt, ít nhị, nổi tiếng ở đầm Trị (Quảng An). Hoa nở to bằng hai bàn tay, hương bền và gạo sen (túi hương ở nhị) mẩy, thơm đậm nhất so với sen các vùng khác.

Gạo sen: Hoa được hái lúc sáng sớm, tách cánh rồi gẩy lấy gạo sen, phần chứa tinh dầu thơm nhất. Tách gạo là khâu khó nhất, đòi hỏi tay nhanh và khéo để không làm nát hay bay mất hương.

Cách ướp: Xếp xen kẽ lớp chè và lớp gạo sen trong hộp kín, ủ khoảng 1–2 ngày cho chè hút hương, rồi sấy nhẹ cho khô trở lại. Quá trình ướp và sấy lặp lại 5–7 lần (cao cấp hơn còn nhiều lần hơn) đến khi hương sen thấm sâu vào trà. Mỗi ki-lô-gam trà sen tốn khoảng 1.000–1.400 bông hoa sen.

Hương vị & Cảm quan

Trà sen Tây Hồ thật có mùi sen thanh, nhẹ và "thoảng bay" chứ không nồng gắt như trà tẩm hương công nghiệp. Khi pha, nước trà xanh nhạt, mùi sen tỏa nhẹ phía trên, bên dưới là vị chè xanh thanh, chát dịu và ngọt hậu.

Đây là loại trà uống để thưởng thức, nhấp từng ngụm nhỏ, không uống vội hay uống nhiều một lúc. Hương sen lưu lại trong khoang miệng và hơi thở khá lâu sau mỗi chén.

Cách thưởng thức

Pha bằng ấm tử sa (ấm đất) hoặc ấm gốm, không dùng ấm kim loại. Tráng trà nhanh bằng nước nóng, sau đó hãm bằng nước 80–85°C (không sôi sục) trong 2–3 phút; để quá lâu trà sẽ đắng và át mất hương sen.

Rót ra chén nhỏ, uống từng ngụm. Trà sen hợp nhất khi uống kèm bánh cốm hoặc mứt sen. Bảo quản trong hộp thiếc kín, tránh ẩm và ánh sáng để giữ hương lâu.

Địa điểm & Giá cả

Ngay tại nguồn, một số hộ và hợp tác xã làm trà sen thủ công ở phường Quảng An, Quảng Bá, Thụy Khuê (Tây Hồ) bán trực tiếp theo mùa. Trong phố cổ, các cửa hàng trà truyền thống trên phố Lãn Ông và Hàng Bông (quận Hoàn Kiếm) cũng có bán.

Giá năm 2025 dao động khoảng 320.000–700.000đ/100g tùy số lần ướp và độ tinh của trà: loại bách diệp ướp ít bông quanh 460.000–500.000đ/100g, loại thượng hạng ướp nhiều bông tới 650.000–700.000đ/100g. Đây là nhóm thực phẩm đắt nhất Hà Nội tính theo cân nặng.

Mùa & Dịp

Sen Hồ Tây nở rộ từ khoảng tháng 5 đến tháng 8, đây cũng là mùa làm trà sen. Trà ướp trong mùa sen hiện tại thơm hơn trà cũ, nên người sành thường mua vào dịp hè.

Trà sen là quà tặng cao cấp dùng quanh năm, đặc biệt vào dịp Tết và những dịp quan trọng cần một món biếu trang trọng, đậm chất Hà Nội.

Vai trò văn hóa

Trà sen Tây Hồ là biểu tượng của sự tinh tế trong ẩm thực và văn hóa trà Hà Nội, một phần của nghệ thuật uống trà mà người Hà Nội xem là lối sống chứ không chỉ là chuyện giải khát.

Mùi hương trà sen gắn với Hồ Tây, với những buổi sáng yên tĩnh và những lần ngồi trà chậm rãi. Việc nghề ướp trà sen Quảng An được công nhận Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia càng khẳng định giá trị của một nghề thủ công đang được nâng niu gìn giữ giữa lòng thủ đô.