Trái cây vùng ven biển Phú Yên

Nguyên liệu chính

Dừa xiêm Sông Cầu: trái nhỏ vừa, nước trong, vị ngọt mát, cùi mỏng mềm. Sông Cầu, Tuy An là vùng dừa tập trung của tỉnh, hướng tới khoảng 21.000 tấn/năm trên 1.300 ha cho thu hoạch.

Dứa (thơm, khóm) Đồng Din: ruột vàng sánh, nhiều nước, ngọt thanh và thơm đặc trưng. Vùng Đồng Din rộng khoảng 600 ha với gần 200 hộ ở các xã Hòa Quang Nam, Hòa Quang Bắc, Hòa Định Tây và Phú Hòa.

Xoài Đá Trắng: trái thuôn, vỏ mỏng, chín thơm dịu, thịt vàng ngọt thanh — giống xoài cổ gắn với chùa Đá Trắng.

Mít và xoài tượng: mít múi to dày, mật ngọt; xoài tượng thịt chắc, ăn xanh chấm muối hoặc để chín.

Trái cây vùng đồi giáp Tây Nguyên: bơ và sầu riêng vùng Sông Hinh, Sơn Hòa — đất đỏ bazan cho trái béo, đang mở rộng.

Hương vị & Cảm quan

Dừa xiêm cho nước trong, ngọt mát tự nhiên, uống lạnh giữa trưa nắng ven biển là cảm giác giải khát rõ nhất; cùi non mềm, cạo ra ăn kèm có vị béo nhẹ.

Dứa Đồng Din ngọt thanh chứ không gắt, mọng nước, thơm ngay khi gọt vỏ. Xoài Đá Trắng chín có hương dịu, vị ngọt sâu, ít chua.

Nhóm trái này thiên về vị ngọt mát, hợp khí hậu nóng; mít và xoài tượng đậm đà hơn, bơ và sầu riêng vùng đồi cho vị béo ngậy.

Cách thưởng thức

Dừa xiêm thường chặt uống nước tại quầy ven đường hoặc bãi biển, để lạnh càng ngon, cùi non nạo ăn kèm. Dứa Đồng Din ăn tươi sau khi gọt, hoặc làm khóm sấy, bánh khóm làm quà.

Xoài Đá Trắng và xoài tượng ăn chín chấm muối ớt hoặc dầm đá; mít bóc múi ăn ngay hoặc làm chè, mít sấy. Khi mua dọc Quốc lộ 1, nên chọn quả vừa chín tới để giữ vị ngọt và mùi thơm nguyên bản.

Địa điểm & Giá cả

Dừa xiêm tập trung ở Sông Cầu và Tuy An; dứa ở vùng Đồng Din, Phú Hòa; xoài Đá Trắng quanh chùa Đá Trắng (Tổ đình Từ Quang), xã An Dân, Tuy An. Du khách mua tại chợ Tuy Hòa hoặc các điểm bán dọc Quốc lộ 1.

Giá tham khảo: dứa Đồng Din thương lái thu mua khoảng 90.000 đồng/chục (12 trái) thời điểm 2025; dừa xiêm bán lẻ 15.000–25.000 đồng/quả; xoài và mít dao động theo mùa, chính vụ thường mềm hơn.

Mùa & Dịp

Dừa cho trái quanh năm, nhiều nhất mùa nắng nóng tháng 4–8 — cao điểm du lịch biển Phú Yên. Dứa Đồng Din thu hoạch rộ đầu mùa hè. Xoài Đá Trắng chín gần Tết Đoan Ngọ (mùng 5 tháng 5 âm lịch), đúng dịp gắn với tích tiến vua.

Vai trò văn hóa

Trái cây ven biển Phú Yên còn gắn với ký ức vùng đất. Xoài Đá Trắng mang câu chuyện tiến vua và được tôn vinh là Cây di sản, thành niềm tự hào của người Tuy An. Dứa Đồng Din và dừa Sông Cầu là sinh kế của hàng trăm hộ nông dân, thành sản phẩm OCOP như khóm sấy, bánh khóm.

Với du khách, ly nước dừa mát, miếng dứa vàng hay quả xoài thơm là cách gần gũi nhất để cảm nhận vị ngọt xứ Nẫu — vùng đất nay thuộc tỉnh Đắk Lắk mới.