Làng chài Cái Bèo

Vì sao nên đến làng chài Cái Bèo

Một trong những làng chài cổ nhất Việt Nam: Di chỉ Cái Bèo được Madeleine Colani phát hiện năm 1938 và sau đó được các nhà khảo cổ Việt Nam khai quật nhiều đợt từ năm 1972, 1981 đến 2006-2008. Phân tích các hiện vật cho thấy hai giai đoạn cư trú: tiền Hạ Long và Hạ Long, với niên đại từ 6.475 đến 4.200 năm trước. Hơn 479 công cụ đá gồm chày, bàn nghiền, rìu, đục, chì lưới đã được tìm thấy — chứng tỏ đây là một quần cư biển có quy mô lớn vào loại bậc nhất Việt Nam thời tiền sử.

Làng chài nổi còn hoạt động thực: Khác với nhiều làng chài đã chuyển sang du lịch thuần túy, Cái Bèo vẫn có khoảng 300-500 hộ dân sống trên nhà bè và thuyền, làm nghề đánh bắt và nuôi hải sản lồng bè. Du khách xem được toàn bộ chu trình: lưới phơi trên mạn thuyền, cá song bơi trong lồng dưới sàn nhà bè, ngư dân chia cá vào sọt buổi sáng. Đây là tài liệu sống về văn hóa biển Bắc Bộ.

Vịnh kín gió, đi thuyền dễ chịu: Vịnh Cái Bèo nông, được núi đá vôi bao quanh ba mặt, nên sóng nhỏ và nước trong. Trẻ em và người không quen sóng vẫn ngồi thuyền gỗ thoải mái. Quãng đường từ bến Bèo đến giữa làng chài chỉ 1,5-2 km, đi 30-45 phút bằng thuyền chậm.

Hải sản mua trực tiếp tại lồng bè: Các nhà bè trên vịnh nuôi cá song, cá vược, hàu, tu hài, ngao hai cùi, ốc hương. Khách có thể đặt cá song nướng hoặc hấp ngay tại bè, giá theo cân tươi, rẻ hơn nhà hàng trên bờ 20-30%.

Lịch sử & Bản sắc

Lịch sử Cái Bèo bắt đầu cách đây khoảng 7.000 năm, khi cư dân biển thời tiền sử chọn vịnh kín gió này làm nơi cư trú. Năm 1938, nhà nữ khảo cổ Pháp Madeleine Colani — người đã đặt nền móng cho khảo cổ học tiền sử Đông Dương qua các nghiên cứu về văn hóa Hòa Bình và Bắc Sơn — đến Cát Bà và phát hiện tại Cái Bèo nhiều mảnh gốm, công cụ đá, xương động vật vùi trong tầng đất hữu cơ ven sườn đồi sát mép nước. Phát hiện của Colani đã đưa Cái Bèo vào bản đồ khảo cổ tiền sử Việt Nam, dù phải đến sau 1954 các nhà khảo cổ Việt Nam mới có điều kiện trở lại nghiên cứu một cách hệ thống.

Cuộc khai quật chính thức đầu tiên do Bảo tàng Hải Phòng và Viện Khảo cổ học Việt Nam tiến hành vào năm 1972, sau đó tiếp tục vào các năm 1973, 1981 và đặc biệt là đợt 2006-2008 do phó giáo sư Nguyễn Khắc Sử chủ trì. Các đợt khai quật đã thu được hơn 479 công cụ đá (rìu, đục, chày nghiền, bàn nghiền hạt, chì lưới đá), hàng nghìn mảnh gốm thô pha cát thực vật, xương cá biển và xương động vật trên cạn. Phân tích niên đại bằng phương pháp Carbon-14 trên mẫu vỏ nhuyễn thể và than củi cho kết quả từ khoảng 6.475 đến 4.200 năm cách ngày nay — tương đương các giai đoạn cuối Trung kỳ Đá Mới và Hậu kỳ Đá Mới.

Hiện vật ở Cái Bèo cho thấy đây là điểm chuyển tiếp văn hóa quan trọng giữa truyền thống Hòa Bình — Bắc Sơn của vùng núi đá vôi nội địa và văn hóa Hạ Long của vùng biển đảo Đông Bắc. Lớp văn hóa dưới (sâu hơn) tương ứng với giai đoạn tiền Hạ Long, kỹ thuật chế tác đá còn thô; lớp trên kế thừa và phát triển thành văn hóa Hạ Long với kỹ thuật mài tinh hơn, gốm có hoa văn đập thừng và hoa văn khắc vạch đặc trưng. Cư dân Cái Bèo cổ đã đánh bắt cá biển, hái lượm vỏ sò ốc, săn bắn thú nhỏ trên đảo, và bắt đầu chế tác công cụ đá mài chuyên dụng cho nghề biển — chì lưới đá là phát hiện đáng chú ý nhất, chứng tỏ kỹ thuật đánh cá bằng lưới đã có mặt từ rất sớm tại vùng này.

Sau giai đoạn cư trú cổ đại, Cái Bèo tiếp tục là nơi định cư của ngư dân Việt suốt thời phong kiến. Trong các thế kỷ XIX-XX, làng chài hình thành theo mô hình quần cư trên thuyền (gọi là vạn chài), người dân sống cả đời trên thuyền gỗ, ít khi lên bờ. Sau năm 1975, một bộ phận ngư dân chuyển sang nhà bè cố định để nuôi hải sản lồng bè, dần hình thành làng chài hỗn hợp thuyền-bè như hiện nay. Năm 2009, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích cấp quốc gia, ghi nhận giá trị tiền sử của địa điểm. Cộng đồng làng chài hôm nay vẫn duy trì các nghi lễ truyền thống của ngư dân Bắc Bộ: lễ cầu ngư đầu năm, lễ hạ thủy thuyền mới, và lễ cúng cô hồn biển vào tháng Bảy âm lịch.

Cảnh quan & Thiên nhiên

Vịnh Cái Bèo có hình lòng chảo nhỏ, rộng khoảng 2 km², nằm lọt giữa các dãy núi đá vôi của đảo Cát Bà. Dãy Áng Thảm cao 100-150 m che phía tây, dãy Bù Nâu chạy phía bắc, và các đảo đá nhỏ chắn phía đông và nam. Cấu trúc kín ba mặt này tạo ra một vùng nước tĩnh, độ sâu trung bình 4-8 m, đáy bùn pha cát — thích hợp cho nuôi cá lồng và neo đậu thuyền cá. Nước trong xanh quanh năm, vào mùa khô có thể nhìn thấu xuống đáy ở những chỗ nông gần bờ.

Núi đá vôi quanh vịnh là phần kéo dài của khối Carxtơ Cát Bà - Hạ Long, hình thành cách đây khoảng 350 triệu năm vào kỷ Carbon - Permi. Nhiều vách đá thẳng đứng cao 30-80 m nhô thẳng lên từ mặt nước, bề mặt phủ rêu và cây bụi chịu mặn. Trên các vách có các hang nhỏ và ngách đá do nước biển bào mòn, một số hang vẫn còn dấu tích người tiền sử cư trú theo mùa.

Hệ sinh thái vịnh khá đa dạng. Dưới nước có rong biển, san hô mềm rải rác, các loài cá nhỏ ven bờ đá. Trên các đảo nhỏ và sườn núi đá vôi, thực vật chịu hạn như tuế đá vôi, sung biển, và một số cây gỗ nhỏ bám vào khe đá. Trong rừng phía trong đảo Cát Bà (gần làng) ghi nhận voọc Cát Bà (Trachypithecus poliocephalus) — loài đặc hữu nguy cấp với số lượng còn dưới 80 cá thể trong tự nhiên — dù du khách hiếm khi gặp khi đi thuyền trong vịnh.

Khí hậu Cái Bèo mang đặc trưng vùng ven biển Bắc Bộ. Mùa hè (tháng 5-9) nhiệt độ trung bình 27-30 độ C, độ ẩm cao, có mưa rào và bão từ tháng 7 đến tháng 10. Mùa đông (tháng 11-3) nhiệt độ xuống 15-20 độ C, gió mùa đông bắc khô lạnh, biển động nhẹ. Mùa xuân tháng 2-4 thường có sương mù sáng sớm, tầm nhìn trên vịnh hạn chế đến 10-11 giờ.

Nên làm gì ở làng chài Cái Bèo

Thuê thuyền gỗ đi dọc làng chài

Thuyền gỗ truyền thống của ngư dân địa phương có sức chứa 4-6 người, giá thuê 300.000-500.000 đồng/chuyến 1-1,5 giờ. Lộ trình thường đi từ bến Bèo, men theo các dãy nhà bè, dừng lại ở 2-3 bè nuôi để khách xem cá song, hàu, tu hài trong lồng. Đây là cách phù hợp nhất với gia đình có trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi.

Chèo kayak luồn giữa các nhà bè

Kayak hai người giá 150.000-200.000 đồng/giờ, kayak đơn 100.000 đồng/giờ. Khách tự chèo qua các ngõ nước giữa các nhà bè, vào sát các vách đá để ngắm hà, hàu bám tự nhiên. Phù hợp với người khỏe, biết bơi, và đi vào sáng sớm hoặc chiều khi nắng dịu. Có áo phao kèm theo.

Xem cuộc đấu giá cá buổi sáng tại bến Bèo

Khoảng 5 giờ 30 đến 7 giờ sáng, các thuyền cá trở về từ chuyến đêm và bán cá tại bến Bèo. Du khách dậy sớm có thể chứng kiến thương lái cân cá, chia sọt, và nghe tiếng trả giá đặc trưng của chợ cá miền Bắc. Hoạt động miễn phí, chỉ cần đi bộ ra bến.

Tham quan bè nuôi và mua hải sản tại bè

Nhiều bè nuôi mở cửa cho khách lên xem trực tiếp lồng cá. Khách có thể chọn cá song, cá vược còn bơi để chủ bè chế biến nướng hoặc hấp ngay tại bè, ăn cùng cơm trắng và rau sống. Giá cá song khoảng 350.000-450.000 đồng/kg tươi, hàu 80.000-120.000 đồng/kg, tu hài 600.000-800.000 đồng/kg. Bè Tuấn Anh và bè Hùng Sơn là hai địa chỉ ngư dân Cát Bà khuyên cho khách lần đầu.

Thăm khu trưng bày hiện vật di chỉ Cái Bèo

Một số hiện vật khảo cổ từ các cuộc khai quật 1972-2008 hiện được trưng bày tại Bảo tàng Hải Phòng và một phòng nhỏ tại trụ sở quản lý di tích trên đảo Cát Bà. Khách quan tâm khảo cổ có thể hỏi ban quản lý vịnh để được hướng dẫn vào xem các mẫu rìu đá mài, chì lưới và mảnh gốm thô của văn hóa Cái Bèo.

Ăn gì ở làng chài Cái Bèo

Cá song hấp xì dầu

Cá song (cá mú) là đặc sản nổi tiếng nhất Cát Bà, được nuôi lồng ngay tại làng chài Cái Bèo. Cá tươi mới vớt lên, làm sạch, hấp với gừng hành và rưới xì dầu pha dầu mè — thịt ngọt, dai, da béo nhưng không bở. Giá 350.000-500.000 đồng/kg tùy kích cỡ. Các nhà bè trong làng đều phục vụ, ngoài ra có thể đặt tại nhà hàng Vạn Chài và Phương Nhung ở bến Bèo.

Hàu nướng phô mai hoặc mỡ hành

Hàu Cát Bà nuôi giàn dây tại các bè cố định, vỏ nhỏ hơn hàu Long Sơn nhưng thịt béo và ngọt đậm. Hai cách chế biến phổ biến: nướng phô mai (rắc phô mai mozzarella lên rồi nướng than) hoặc nướng mỡ hành (rưới mỡ hành cùng đậu phộng giã). Giá 5.000-8.000 đồng/con, ăn trực tiếp tại bè hoặc các quán quanh bến Bèo. Quán Hồng Nhung và quán Bốn Mùa được dân địa phương khuyên cho khách ăn hải sản nướng buổi tối.

Tu hài hấp gừng

Tu hài là một loại sò có vòi dài, sống vùi dưới cát mịn, nuôi tại các bãi triều quanh Cát Bà. Hấp gừng giữ được vị ngọt tự nhiên, vòi tu hài giòn sần sật, ruột béo nhưng không ngấy. Giá 600.000-800.000 đồng/kg, phổ biến tại nhà bè Lan Hạ Pearl và các quán hải sản trung tâm Cát Bà như Phương Nam, Lan Anh.

Mực một nắng nướng

Mực ống loại to được phơi đúng một lần nắng cho se mặt ngoài nhưng bên trong còn mọng nước, sau đó nướng than hồng và xé ăn với tương ớt. Đây là món gắn liền với văn hóa ăn nhậu của ngư dân Cát Bà — bữa ăn tối trên thuyền hay tại bến đều thường mở đầu bằng đĩa mực một nắng. Giá 250.000-350.000 đồng/kg, có bán tại các quán quanh bến Bèo và mua làm quà mang về với mức 400.000-500.000 đồng/kg loại đóng túi hút chân không.

Sá sùng xào tỏi

Sá sùng (còn gọi là sâu cát hay địa sâm) là loại hải sản quý của vùng biển Quảng Ninh - Hải Phòng, có hình dạng như con giun lớn, sống vùi trong cát biển. Sá sùng Cát Bà phơi khô hoặc bán tươi, xào với tỏi và ớt chuông cho vị ngọt thanh đặc trưng, giòn sần sật. Đây là món đắt — sá sùng khô tới 4-5 triệu đồng/kg, sá sùng tươi xào khoảng 350.000-500.000 đồng/suất. Tìm tại nhà hàng Green Mango và Phương Nhung.

Ốc hương xào me

Ốc hương Cát Bà nuôi tại các bãi triều quanh quần đảo, thịt dai và có mùi thơm đặc trưng. Xào với nước me chua ngọt, thêm sả ớt, là món ăn vặt buổi tối ưa thích của ngư dân và khách du lịch. Giá 280.000-380.000 đồng/kg. Phố ăn đêm ven cảng cá Cát Bà có hàng chục quán ốc, trong đó quán Anh Hùng và quán Bà Mai mở đến 23 giờ.

Đi khi nào đẹp nhất

Tháng 4 - tháng 6 (xuân sang hè sớm): Thời điểm đẹp nhất trong năm. Nhiệt độ 24-29 độ C, biển lặng, nắng nhẹ, ít mưa. Đây cũng là mùa hàu, mùa cá song đẻ — hải sản dồi dào và tươi nhất. Sương mù mùa xuân giảm dần từ giữa tháng 4. Cuối tuần đông khách, nên đặt phòng và thuyền trước 1-2 tuần.

Tháng 9 - tháng 10 (đầu thu): Mùa thu Cát Bà có nhiệt độ 22-27 độ C, trời trong, ít mưa, biển êm sau khi mùa bão chính (tháng 7-8) đã qua. Đây là mùa được dân nhiếp ảnh ưa nhất nhờ ánh sáng vàng buổi chiều rọi qua vách đá vôi, và là dịp giá phòng giảm 20-30% so với hè cao điểm.

Tháng 7 - tháng 8 (cao điểm hè): Nóng 30-34 độ C, có thể có bão hoặc áp thấp nhiệt đới. Lượng khách trong nước rất đông vào cuối tuần, giá phòng tăng gấp đôi mùa thường, các nhà bè kín lịch đặt cơm. Nếu đi mùa này nên chọn ngày trong tuần và theo dõi dự báo bão trước khi đặt vé.

Tháng 11 - tháng 3 (đông và đầu xuân): Lạnh 13-20 độ C, gió mùa đông bắc làm biển động nhẹ, một số ngày có sương mù dày hạn chế tầm nhìn. Tuy nhiên, đây là mùa khách quốc tế đến nhiều, hải sản vẫn dồi dào, và giá dịch vụ thấp nhất năm. Nên mang áo gió và đi vào buổi sáng muộn (10-15 giờ) khi nắng đã lên.

Đi đến làng chài Cái Bèo bằng cách nào

Từ Hà Nội: đi xe khách hoặc xe limousine đến bến phà Đình Vũ hoặc bến Got (Hải Phòng) khoảng 2,5-3 giờ qua cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, giá vé 230.000-350.000 đồng. Tiếp tục đi phà Got - Cái Viềng khoảng 15 phút (giá 100.000 đồng/người), sau đó xe khách hoặc taxi tới Cát Bà khoảng 30 phút (50.000-80.000 đồng/người ghế ghép). Từ bến tàu Cát Bà ra bến Bèo đi bộ hoặc xe điện 1-1,5 km.

Từ trung tâm Hải Phòng: ra bến Bính bắt tàu cao tốc đến đảo Cát Bà (cảng Cái Viềng), thời gian khoảng 45-60 phút, giá 200.000-250.000 đồng/lượt. Hoặc đi phà Đình Vũ - Cát Hải, sau đó xe khách qua đảo Cát Bà.

Từ thành phố Hồ Chí Minh hoặc Đà Nẵng: bay đến Hải Phòng (sân bay Cát Bi) khoảng 2 giờ, giá vé 1,2-2,5 triệu đồng/lượt. Từ sân bay Cát Bi, taxi đến bến phà Got khoảng 30 km, mất 40 phút, giá 350.000-450.000 đồng/xe.

Tại Cát Bà ra làng chài Cái Bèo: từ trung tâm Cát Bà đi bộ hoặc thuê xe điện đến bến Bèo (cảng cá Cát Bà) khoảng 1,5 km, mất 10-20 phút. Tại bến Bèo có hàng chục thuyền gỗ và kayak chờ thuê, không cần đặt trước trừ mùa hè cao điểm.

Lịch trình gợi ý

Lịch trình nửa ngày (3-4 giờ): 6:00 dậy sớm ra bến Bèo xem chợ cá. 7:00 ăn sáng bún cá hoặc bánh đa cua tại quán ven cảng. 8:00 thuê thuyền gỗ đi 1,5 giờ vòng làng chài, dừng tại 2 bè nuôi xem hàu và cá song. 9:30 lên bè ăn cá song hấp + tu hài hấp gừng. 11:00 về bến Bèo.

Lịch trình một ngày trọn vẹn: sáng theo lịch trình nửa ngày ở trên. Trưa nghỉ tại khách sạn Cát Bà. 14:00 thuê kayak ra vịnh Lan Hạ kế bên Cái Bèo (kayak khoảng 2 giờ, 200.000 đồng), ghé hang Sáng - hang Tối hoặc bãi tắm Ba Trái Đào. 17:00 lên pháo đài Thần Công ngắm hoàng hôn xuống vịnh. 19:00 ăn tối hải sản nướng tại bến Bèo: mực một nắng + hàu nướng phô mai + ốc hương xào me.

Lịch trình hai ngày một đêm (kết hợp Cát Bà - Cái Bèo): ngày 1 di chuyển từ Hà Nội ra Cát Bà sáng, chiều tắm biển Cát Cò 1, 2, 3 hoặc thăm Vườn quốc gia Cát Bà . Tối ăn hải sản bến Bèo. Ngày 2 sáng dậy sớm đi làng chài Cái Bèo + kayak vịnh Lan Hạ, chiều về Hà Nội.

Câu hỏi thường gặp

1. Đi làng chài Cái Bèo có cần mua vé tham quan không?

Không có vé vào riêng cho làng chài Cái Bèo. Khách chỉ trả tiền thuê thuyền gỗ (300.000-500.000 đồng/chuyến) hoặc kayak (100.000-200.000 đồng/giờ) tại bến Bèo. Nếu đi tour ghép có hướng dẫn viên thì giá 250.000-350.000 đồng/người cho nửa ngày bao gồm thuyền và nước uống. Vé tham quan vịnh Lan Hạ kế bên là 80.000 đồng/người nếu đi sâu vào khu hang động trung tâm.

2. Có thể ngủ đêm trên nhà bè ở làng chài Cái Bèo không?

Một số nhà bè có dịch vụ lưu trú cơ bản cho 4-8 khách với giá 600.000-900.000 đồng/người/đêm bao gồm bữa tối hải sản, bữa sáng và bữa trưa. Tuy nhiên chất lượng phòng đơn giản, không có máy lạnh, dùng chung nhà vệ sinh trên bè. Khách lần đầu nên thử 1 đêm để có trải nghiệm, sau đó về Cát Bà ngủ khách sạn. Liên hệ trước qua các công ty tour Cát Bà hoặc hỏi tại bến Bèo.

3. Trẻ em có đi thuyền ở làng chài Cái Bèo được không?

Được, vịnh Cái Bèo nông, kín gió, sóng rất nhỏ, thuyền gỗ truyền thống đi chậm và ổn định. Trẻ từ 5 tuổi trở lên không có vấn đề. Tuy nhiên phải có áo phao trẻ em (yêu cầu thuyền chuẩn bị trước), không cho trẻ chạy nhảy trên mạn thuyền, và tránh đi vào ngày có gió cấp 4 trở lên. Mùa xuân sương mù dày thì cũng nên hoãn buổi sáng.

4. Có hướng dẫn viên thuyết minh về di chỉ khảo cổ Cái Bèo không?

Hướng dẫn viên thuyết minh chuyên sâu về di chỉ khảo cổ rất hiếm tại làng chài. Hầu hết hướng dẫn tour chỉ giới thiệu sơ bộ về niên đại 7.000 năm và các đợt khai quật. Khách quan tâm sâu nên đến Bảo tàng Hải Phòng (số 11 phố Đinh Tiên Hoàng, quận Hồng Bàng cũ) trước hoặc sau chuyến đi để xem mô hình di chỉ và bộ sưu tập hiện vật đầy đủ.

5. Mua hải sản tại làng chài Cái Bèo mang về có an toàn không?

Hải sản tại các bè nuôi Cát Bà - Cái Bèo là hải sản tươi sống, an toàn nếu vận chuyển đúng cách. Nên đem theo thùng xốp + đá khô (mua tại chợ Cát Bà giá 30.000-50.000 đồng/thùng), yêu cầu chủ bè đóng gói chống xóc cho cá song, hàu, tu hài. Vận chuyển về Hà Nội trong vòng 6-8 giờ là đảm bảo độ tươi. Sá sùng và mực một nắng khô có thể bảo quản 2-3 tuần ở nhiệt độ thường.

Cụm điểm tham quan gần

Vịnh Lan Hạ (kế bên, đi thuyền từ bến Bèo 15-20 phút): Vịnh nằm phía đông nam đảo Cát Bà, có gần 400 hòn đảo đá vôi nhỏ và nhiều bãi tắm hoang sơ như Ba Trái Đào, Vạn Bội, Cát Dứa. Có thể chèo kayak qua các hang xuyên thủy như hang Sáng - hang Tối, hoặc thuê du thuyền nghỉ đêm trên vịnh. Vé tham quan vịnh Lan Hạ 80.000 đồng/người, đi cùng tour Cái Bèo rất tiện.

Pháo đài Thần Công (cách bến Bèo 4 km về phía tây): Hệ thống pháo đài quân sự thời Pháp và Mỹ trên đỉnh đồi cao 177 m, có 2 khẩu pháo lớn còn nguyên và đường hầm xuyên núi. Đây là điểm ngắm toàn cảnh vịnh Lan Hạ và làng chài Cái Bèo từ trên cao, mở cửa 8:00-17:00, vé 80.000 đồng/người. Đi xe máy hoặc taxi 10 phút từ Cát Bà.

Vườn quốc gia Cát Bà (cách bến Bèo 15 km về phía bắc): Khu bảo tồn rộng 17.362 ha gồm rừng nguyên sinh núi đá vôi, là nơi sinh sống của voọc Cát Bà (Trachypithecus poliocephalus) đặc hữu. Có đường trekking Việt Hải (18 km, một ngày), đỉnh Ngự Lâm (1,5 km, 2 giờ), và động Trung Trang. Vé vào vườn 80.000 đồng/người.

Bãi tắm Cát Cò 1, 2, 3 (cách bến Bèo 1-2 km về phía nam): Ba bãi tắm liên hoàn nằm trong các vịnh nhỏ kề nhau, nối bằng đường mòn ven biển. Cát mịn, nước trong, có dịch vụ thuê ghế và dù. Cát Cò 1 gần thị trấn nhất nên đông, Cát Cò 3 yên tĩnh hơn. Vé miễn phí, chỉ thu phí ghế và dù 30.000-50.000 đồng/giờ.

Hang Quân Y (cách bến Bèo 13 km về phía tây bắc): Bệnh viện dã chiến dưới lòng núi do quân đội xây dựng năm 1963-1965, có 17 phòng, đủ phẫu thuật cho 100 thương binh trong chiến tranh. Mở cửa 8:00-17:00, vé 80.000 đồng/người. Đi xe máy hoặc taxi 25 phút từ Cát Bà qua đường xuyên đảo.