Vườn quốc gia Cát Bà

Vì sao nên đến Vườn quốc gia Cát Bà

Một, đây là nơi duy nhất trên thế giới còn quần thể Voọc Cát Bà hoang dã: Theo khảo sát đầu năm 2024 của Cat Ba Langur Conservation Project (FZS Đức) phối hợp Ban quản lý vườn, quần thể ghi nhận 79 cá thể, đến tháng 10/2024 tăng nhẹ lên khoảng 90 cá thể. So với mức 53 cá thể năm 2000 và 40 cá thể năm 2003-2004 thì đây là dấu hiệu phục hồi rõ rệt, nhưng vẫn xếp Cực kỳ nguy cấp (CR) trong sách đỏ IUCN. Du khách rất khó nhìn thấy voọc bằng mắt thường vì chúng sống trên vách đá vôi dựng đứng và rất sợ người, nhưng đi với hướng dẫn viên vườn vẫn có cơ hội quan sát qua ống nhòm ở các khu Cửa Đông và vịnh Lan Hạ.

Hai, vườn nằm trong khu di sản UNESCO kép: Năm 2004, UNESCO công nhận Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới Quần đảo Cát Bà với vùng lõi là vườn quốc gia. Đến 16/9/2023 tại kỳ họp 45 ở Riyadh, Ả Rập Saudi, Ủy ban Di sản Thế giới mở rộng phạm vi Di sản Thiên nhiên Vịnh Hạ Long sang Quần đảo Cát Bà, tạo thành Di sản liên tỉnh đầu tiên của Việt Nam với tổng 65.650 ha và 1.133 đảo, đảo nhỏ. Cát Bà cùng Hạ Long ghi nhận hai tiêu chí UNESCO: tiêu chí vii (vẻ đẹp tự nhiên xuất sắc) và tiêu chí viii (mẫu hình karst nhiệt đới trưởng thành).

Ba, hệ sinh thái đa dạng bậc nhất miền Bắc Việt Nam: Vườn ghi nhận khoảng 3.860 loài động — thực vật, trong đó 1.585 loài thực vật bậc cao (gồm các loài gỗ quý như trai lý, lát hoa, lim xẹt, kim giao), 282 loài động vật có xương sống trên cạn (32 loài thú, 109 loài chim, 20 loài bò sát, 11 loài lưỡng cư trong số liệu sớm; khảo sát gần đây nâng các con số lên 209 loài chim, 63 loài thú). Hệ sinh thái biển ghi nhận 196 loài cá biển, 193 loài san hô, 102 loài rong biển và 658 loài động vật đáy.

Bốn, vị trí kết nối thuận tiện cho khách Hà Nội cuối tuần: Hà Nội — Hải Phòng theo cao tốc CT.04 mất 1 giờ 45 phút; từ Hải Phòng ra phà Đồng Bài thêm 50 phút; phà 30 phút; vào trung tâm vườn thêm 20 phút. Tổng cộng từ Hà Nội tới cổng vườn khoảng 4-4,5 giờ, ngắn hơn nhiều so với các vườn quốc gia khác miền Bắc như Xuân Sơn, Ba Bể hay Pù Mát.

Lịch sử & Bản sắc

Vườn quốc gia Cát Bà được thành lập theo Quyết định số 79/CP ngày 31/3/1986 do Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Phạm Hùng ký, là một trong những vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam ngay sau Cúc Phương (1962), Cát Tiên và Côn Đảo. Ban đầu, vườn có diện tích 15.200 ha gồm 9.800 ha trên đảo và 5.400 ha biển. Sau ba lần điều chỉnh năm 2002, 2006 và 2013, diện tích được nâng lên 17.362,96 ha với cấu trúc gồm phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, phân khu phục hồi sinh thái và phân khu hành chính dịch vụ. Mục tiêu ban đầu của vườn là bảo tồn hệ sinh thái rừng trên núi đá vôi đặc trưng vịnh Bắc Bộ và cứu phân loài Voọc Cát Bà khỏi tuyệt chủng — loài chỉ phát hiện và mô tả khoa học từ năm 1960 bởi nhà động vật học Theodor Haltenorth.

Trước khi trở thành vườn quốc gia, đảo Cát Bà đã có lịch sử cư trú lâu đời. Các cuộc khai quật khảo cổ tại hang Eo Bùa, hang Bồ Lô, hang Cái Bèo (cách trung tâm vườn 7 km) trong các năm 1938 (do nhà khảo cổ Pháp M. Colani thực hiện), 1972 và 1981 đã phát hiện di chỉ văn hoá Cái Bèo có niên đại 6.000 — 7.000 năm trước, được xếp vào giai đoạn tiền Hạ Long. Đây là một trong những bằng chứng sớm nhất về cư dân biển ở miền Bắc Việt Nam, chuyên đánh bắt cá và nhuyễn thể. Đến thế kỷ XV-XVI, các làng chài định cư ổn định trên đảo, đặc biệt ở vùng Việt Hải, Trân Châu và Gia Luận — hiện nay vẫn là các xã thuộc phạm vi vùng đệm vườn.

Giai đoạn kháng chiến chống Mỹ (1965-1975), Cát Bà giữ vai trò chiến lược trong việc tiếp tế hậu cần cho miền Nam qua đường biển. Hang Quân Y, nằm cách trung tâm vườn khoảng 7 km về phía bắc thuộc xã Trân Châu, được xây dựng từ năm 1963 đến 1965 thành bệnh viện dã chiến ba tầng trong lòng núi với khoảng 100 giường, có khả năng chống bom phá. Đây là di tích lịch sử cấp quốc gia, hiện mở cửa cho khách tham quan. Hang Trung Trang nằm sát đường vào trung tâm vườn cũng được dùng làm nơi trú ẩn cho dân và bộ đội trong cùng giai đoạn.

Bước ngoặt bảo tồn quốc tế đến vào ngày 2/12/2004 khi UNESCO công nhận Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới Quần đảo Cát Bà tại kỳ họp lần thứ 18 của Hội đồng Điều phối quốc tế Chương trình Con người và Sinh quyển (MAB-ICC) ở Paris. Khu dự trữ có tổng diện tích 26.241 ha, trong đó vùng lõi 8.500 ha trùng với ranh giới vườn quốc gia, kèm vùng đệm và vùng chuyển tiếp. Tới ngày 16/9/2023, sau hơn 10 năm đệ trình hồ sơ, Ủy ban Di sản Thế giới UNESCO trong kỳ họp 45 tại Riyadh đã thông qua quyết định mở rộng Di sản Thiên nhiên Vịnh Hạ Long sang Quần đảo Cát Bà thành Di sản "Vịnh Hạ Long — Quần đảo Cát Bà" (mã số 672bis). Đây là di sản thiên nhiên thế giới đầu tiên của Việt Nam nằm trên địa bàn hai tỉnh-thành phố (Quảng Ninh và Hải Phòng), với diện tích vùng lõi 65.650 ha và 1.133 đảo, đảo nhỏ.

Bản sắc của vườn gắn chặt với hai cộng đồng cư dân vùng đệm: làng chài Việt Hải nằm sâu trong thung lũng giữa rừng (chỉ tới được bằng đường bộ trekking hoặc tàu vào vịnh Lan Hạ), và các làng chài nổi ở vịnh Lan Hạ — Cái Bèo. Người Việt Hải duy trì nghề rừng, làm rượu mơ và đan lát; người làng chài nổi nuôi cá lồng (cá song, cá giò, tu hài) và đánh bắt nhỏ ven bờ. Từ năm 2010, vườn phối hợp với cộng đồng triển khai mô hình du lịch sinh thái cộng đồng (CBT), giảm áp lực săn bắt và khai thác lên rừng đặc dụng, đồng thời tăng thu nhập cho dân vùng đệm.

Cảnh quan & Thiên nhiên

Vườn quốc gia Cát Bà bao trùm khoảng hai phần ba diện tích đảo Cát Bà — đảo lớn nhất trong quần thể 366 đảo của quần đảo Cát Bà. Địa hình chủ yếu là núi đá vôi karst thấp, độ cao trung bình 70-150 m, đỉnh cao nhất Cao Vọng 322 m nằm ở khu trung tâm. Khối núi đá vôi này thuộc hệ tầng Bắc Sơn (kỷ Cacbon — Pecmi), được nâng lên và bào mòn qua hàng triệu năm thành dạng karst tháp, có nhiều phễu karst (doline), thung lũng treo và hệ thống hang động ngầm như Trung Trang, Quân Y, hang Bồ Lô, hang Eo Bùa. Phần biển vườn quản lý nằm phía đông nam đảo, gồm các vịnh nhỏ ăn vào trong rừng như áng Vẹm, áng Tùng Gấu và đoạn nam vịnh Lan Hạ.

Thảm thực vật vườn rất phong phú với 1.585 loài thực vật bậc cao thuộc 660 chi, 178 họ. Đặc trưng nhất là rừng nhiệt đới thường xanh trên núi đá vôi với các loài gỗ quý như trai lý, lát hoa, kim giao, sến mật, gội nếp, lim xẹt; phần biển có rừng ngập mặn 30 loài, chủ yếu là vẹt dù, mắm trắng, trang và bần. Vườn còn ghi nhận 102 loài rong biển, 193 loài san hô và các bãi cỏ biển nhỏ ở vịnh Cái Bèo — môi trường sống của bò biển dugong từng được ghi nhận trong các năm 1970-1980 nhưng nay không còn.

Hệ động vật là điểm giá trị quốc tế nhất. Vườn ghi nhận 63 loài thú, 209 loài chim, 58 loài bò sát, 32 loài lưỡng cư cùng 196 loài cá biển và 658 loài động vật đáy theo các khảo sát mở rộng đầu thập niên 2020. Loài đặc hữu cờ là Voọc Cát Bà (Trachypithecus poliocephalus poliocephalus) — phân loài chỉ có trên đảo Cát Bà, có lông màu vàng nhạt ở đầu và vai khi trưởng thành, thân đen, đuôi dài. Voọc sống thành đàn 4-15 cá thể trên các vách đá vôi gần biển, ăn lá cây, hoa và quả; điểm đặc biệt được công bố trong nghiên cứu của tạp chí Nature Communications tháng 10/2024 là loài có khả năng uống nước biển nhờ thích nghi di truyền với môi trường thiếu nước ngọt. Các loài quý hiếm khác gồm sơn dương, cầy giông, sóc bụng đỏ, rái cá biển, đại bàng biển bụng trắng, cùng nhiều loài thằn lằn đá vôi đặc hữu mới mô tả.

Khí hậu vườn mang đặc trưng nhiệt đới gió mùa ven biển vịnh Bắc Bộ. Nhiệt độ trung bình năm 24,5°C, cao nhất tháng 7 (28-30°C), thấp nhất tháng 1-2 (15-17°C, có những ngày 10°C khi không khí lạnh tăng cường). Lượng mưa trung bình 1.700-1.800 mm/năm, tập trung từ tháng 5 đến tháng 10. Mùa khô tháng 11 — tháng 4 có gió đông bắc mạnh, sương muối thi thoảng xuất hiện trên núi cao. Độ ẩm không khí quanh năm cao 85-90% do ảnh hưởng biển, dẫn tới rừng rậm ẩm quanh năm — đây cũng là lý do nhiều khu vực trail trơn trượt, cần giày bám tốt và gậy chống.

Nên làm gì ở Vườn quốc gia Cát Bà

Trekking trail Ao Ếch — Việt Hải (đường dài, sức bền vừa)

Đây là cung trekking nổi tiếng nhất của vườn, dài khoảng 12 km xuyên rừng nguyên sinh từ trung tâm vườn tới làng chài Việt Hải, mất 5-6 giờ một chiều. Đường đi qua đầm Ao Ếch — hồ nước ngọt duy nhất trên đảo Cát Bà, được hình thành từ một phễu karst ngập nước quanh năm. Bắt buộc đi với hướng dẫn viên vườn (giá 600.000 — 800.000 VND/đoàn) để tránh lạc và để được giới thiệu hệ thực vật. Mang theo nước 2 lít, đồ ăn nhẹ, kem chống vắt và áo dài tay. Sau khi tới Việt Hải có thể nghỉ homestay rồi đi tàu nhỏ ra vịnh Lan Hạ về Cát Bà, hoặc quay đầu trekking ngược.

Trail Mây Bầu — trail xuyên đỉnh ngắn

Trail Mây Bầu (còn gọi là Ngự Lâm) dài 3 km cả đi cả về, leo lên đỉnh Mây Bầu cao 225 m, mất 2-3 giờ. Trail dốc, có đoạn phải bám rễ cây và đá. Lên đỉnh nhìn thấy toàn cảnh phía bắc vườn, các đỉnh karst trùng điệp và vịnh Lan Hạ phía đông. Phí hướng dẫn 300.000 — 500.000 VND/đoàn nhỏ; có thể đi tự túc nhưng vẫn nên thuê hướng dẫn vì đoạn cuối dễ nhầm đường. Phù hợp với khách có nửa ngày, vẫn muốn trải nghiệm rừng nguyên sinh mà không có thời gian cho Ao Ếch.

Tham quan hang Trung Trang và hang Quân Y

Hang Trung Trang nằm ngay sát đường vào trung tâm vườn, dài khoảng 300 m, có lối đi bê tông, đèn điện và bậc thang — phù hợp khách gia đình có trẻ nhỏ và người lớn tuổi. Phí 80.000 VND đã bao trong vé vườn. Hang Quân Y cách trung tâm vườn 7 km, là di tích lịch sử quốc gia, từng là bệnh viện ba tầng trong giai đoạn 1963-1975. Hang vẫn còn các phòng mổ, phòng bệnh, lối hầm thông gió và lối thoát hiểm. Phí vào 80.000 VND/người, mất 30-45 phút tham quan.

Tour vịnh Lan Hạ kết hợp kayak

Vịnh Lan Hạ nằm phía đông đảo Cát Bà với khoảng 400 đảo đá vôi nhỏ, được tính trong vùng đệm di sản UNESCO 2023. Tour 1 ngày từ bến cảng Bến Bèo (giá 600.000 — 900.000 VND/người) gồm đi tàu gỗ vào áng Vẹm, Ba Trái Đào, hang Sáng — hang Tối, dừng tắm biển bãi Vạn Bội, ăn trưa hải sản trên tàu và kayak 1-1,5 giờ qua các áng kín gió. Khả năng nhìn thấy voọc qua ống nhòm ở Cửa Đông cao hơn các điểm khác trên đảo.

Quan sát chim sớm và đêm tại vùng đệm

Vườn ghi nhận 209 loài chim, gồm cả các loài di cư đậu trên các vịnh nhỏ. Tour bird-watching xuất phát từ 5h sáng tại trung tâm vườn hoặc Trân Châu, dùng ống nhòm và sách hướng dẫn, kéo dài 3-4 giờ. Một số loài thường gặp: đại bàng biển bụng trắng, hồng hoàng (hiếm), đầu rìu, các loài chích. Tour đêm tìm thằn lằn, ếch nhái và sóc bay tổ chức từ 19h30 tại trail ngắn quanh trung tâm, thời lượng 1,5 — 2 giờ. Phí 250.000 — 400.000 VND/người tuỳ đoàn.

Ăn gì ở Vườn quốc gia Cát Bà

Tu hài nướng mỡ hành — đặc sản vịnh Lan Hạ

Tu hài là loài nhuyễn thể hai mảnh sống vùi cát ven biển, được nuôi nhiều trong các lồng bè ở vịnh Lan Hạ và Cát Bà. Món nướng mỡ hành phổ biến nhất: tu hài tách vỏ, xếp lại lên vỉ than hoa, rưới mỡ hành phi tỏi, đậu phộng giã, ăn nóng vắt chanh và chấm muối tiêu chanh. Giá 150.000 — 220.000 VND/đĩa 6 con tại các nhà hàng Vạn Chài, Vinpearl Pier hoặc các quán hải sản phố 1/4 Cát Bà.

Sam biển — chỉ có ở vùng cửa sông Cát Hải — Đồ Sơn

Sam biển bắt được nhiều ở vùng nước lợ cửa sông Bạch Đằng và quanh Cát Bà. Sam cái có gạch vàng được ưa chuộng nhất; chế biến phổ biến: gỏi sam (thịt sam trộn xoài, rau thơm, đậu phộng), sam nướng than hoa và miến xào sam. Lưu ý phân biệt sam (an toàn ăn) với so biển (có độc, cấm ăn). Giá một con sam vừa 250.000 — 350.000 VND, đủ cho 2-3 người ăn 2 món. Các quán ngon: Phương Nhung phố 1/4, Bến Bèo Quán hải sản dưới bến tàu.

Cá giò nướng — cá nuôi lồng tươi sống

Cá giò (cobia) là loài cá biển kích thước lớn được nuôi nhiều ở các lồng bè vịnh Lan Hạ. Thịt cá trắng, ít xương, chắc; nướng nguyên con với lá chuối hoặc cắt khúc nướng muối ớt là cách phổ biến. Một số quán còn làm cá giò hấp gừng hoặc lẩu cá giò chua cay. Giá 250.000 — 350.000 VND/kg cá nguyên con; khẩu phần 4-5 người. Có thể đặt cá ngay tại bè nuôi ở vịnh Lan Hạ qua các tour, dạng câu xong chế biến ăn liền tại bè.

Mực nháy hấp gừng — mực vừa câu xong còn búng tanh tách

"Mực nháy" là cách gọi địa phương cho mực còn sống tươi, da còn lấp lánh và phản xạ khi chạm tay. Mực nháy ở Cát Bà thường được câu ban đêm ngoài vịnh, mang về hấp với gừng và sả, chấm mắm gừng. Vị ngọt và độ giòn cao hơn hẳn mực đã ướp đá. Một số quán làm mực nháy nướng giấy bạc hoặc xào dứa chua ngọt. Giá 200.000 — 280.000 VND/đĩa. Phố 1/4 và phố Núi Ngọc có nhiều quán chuyên, trong đó Quán Phương Nhung và Quang Anh được khách lưu trú đánh giá tốt.

Bánh cuốn nhân chả Cát Bà — bữa sáng phổ biến

Khác với bánh cuốn Thanh Trì hay Phủ Lý, bánh cuốn Cát Bà có nhân chả mộc viên cuộn trong tráng bột mỏng, ăn nóng với nước chấm pha mắm cá tép trắng đặc trưng Hải Phòng. Một suất gồm 8-10 cuộn nhỏ, 35.000 — 50.000 VND, có chỗ kèm thêm hành phi và rau mùi. Các điểm ăn sáng tốt: chợ Cát Bà (mở 5h), phố Tùng Dinh (mở từ 6h30). Đây là lựa chọn bữa sáng đơn giản trước khi xuất phát đi trekking.

Rượu mơ Việt Hải — đặc sản làng vùng đệm

Làng Việt Hải nằm sâu trong vùng đệm vườn, không có đường ô tô tới trực tiếp, dân làng ngâm rượu mơ rừng và mơ trồng quanh nhà với mật ong rừng, ủ ít nhất 6 tháng. Rượu vàng nhạt, vị chua thanh, độ cồn vừa phải 25-30 độ. Du khách khi trekking tới Việt Hải có thể mua chai 500 ml giá 150.000 — 250.000 VND tại các homestay hoặc nhà bà Tâm — gia đình lâu năm trong làng. Đây cũng là nguồn thu phụ giúp dân làng giảm khai thác lâm sản.

Đi khi nào đẹp nhất

Cát Bà chia hai mùa rõ rệt. Mùa khô tháng 11 — tháng 4 có nhiệt độ 15-22°C, ít mưa, trời trong, vịnh Lan Hạ phẳng lặng. Đây là mùa lý tưởng cho trekking vì đường rừng khô ráo, ít vắt, không khí mát mẻ; đặc biệt khoảng tháng 3-4 cây cối thay lá mới, rừng xanh non, dễ quan sát chim di cư về. Tuy nhiên các tháng 12-1 đôi khi có không khí lạnh tăng cường, nhiệt độ xuống 10°C kèm gió đông bắc mạnh — không khuyến nghị đi tàu vịnh trong các đợt rét đậm.

Mùa mưa tháng 5 — tháng 10: có nhiệt độ 25-30°C, biển ấm thuận lợi tắm và kayak. Tháng 7-8 cao điểm du lịch, các bãi Cát Cò 1-2-3 và Tùng Thu đông; Cát Bà có lễ hội đua thuyền rồng truyền thống vào dịp 1/4 (ngày giải phóng đảo Cát Bà 1959) và lễ hội Cát Bà Carnival giữa tháng 6 — tháng 7 do Hải Phòng tổ chức. Cần tránh các đợt áp thấp và bão (tháng 7 — tháng 9) vì phà có thể ngừng chạy 1-2 ngày.

Thời điểm tốt nhất cho mục đích thiên nhiên thuần: đầu tháng 4 đến giữa tháng 5 (rừng xanh, chim hoạt động mạnh, ít mưa) và cuối tháng 9 đến hết tháng 10 (sau mùa bão, biển trong, nắng dịu). Trekking trail Ao Ếch và Mây Bầu tốt nhất từ 6h sáng để tránh nắng gắt và nhìn thấy nhiều động vật.

Đi đến Vườn quốc gia Cát Bà bằng cách nào

Từ Hà Nội (155 km, 4-4,5 giờ tổng): đi cao tốc Hà Nội — Hải Phòng (CT.04) tới nút giao Tân Vũ — Lạch Huyện, ra cầu vượt biển Đình Vũ — Cát Hải dài 5,4 km, tới bến phà Đồng Bài (trên đảo Cát Hải). Phà Đồng Bài — Cái Viềng mất 30 phút, chạy từ 5h30 — 18h30 mùa thấp điểm, 5h00 — 19h30 mùa cao điểm, tần suất 30-60 phút/chuyến. Giá vé phà: 12.000 VND/người đi bộ, 45.000 VND/xe máy, 190.000 VND/ô tô dưới 9 chỗ. Từ Cái Viềng đi tiếp 16 km vào trung tâm vườn (đường 356, qua xã Phù Long, Gia Luận, Trân Châu), mất 30 phút.

Từ thành phố Hải Phòng (47 km, 1,5 giờ): ra cao tốc Tân Vũ — Lạch Huyện 25 km tới Đồng Bài rồi phà sang Cái Viềng như trên. Hoặc đi tàu cao tốc từ bến Bính (sông Cấm) thẳng tới Cát Bà, mất 50-60 phút, giá 250.000 — 300.000 VND/chiều; sau đó thuê xe máy đi 13 km vào trung tâm vườn (20 phút).

Từ TP HCM: bay tới sân bay Cát Bi (Hải Phòng), VietJet/Vietnam Airlines/Bamboo bay 2 giờ, giá 1,3 — 2,5 triệu VND/chiều. Từ Cát Bi đi taxi 15 km tới Tân Vũ rồi theo lộ trình Đồng Bài — Cái Viềng. Cũng có thể bay Nội Bài rồi đi xe khách tới Hải Phòng, nhưng kém tiện hơn.

Xe khách công cộng: từ bến xe Mỹ Đình hoặc Lương Yên Hà Nội có nhiều hãng (Cát Bà Express, Hoàng Long, Daiichi) chạy thẳng tới Cát Bà, giá 280.000 — 350.000 VND/chiều bao vé phà, mất 4,5-5 giờ tổng. Đây là phương án phù hợp với khách lẻ không có ô tô riêng.

Lịch trình gợi ý

Một ngày — trekking ngắn và hang động

• 5h00: xuất phát Hà Nội ô tô cao tốc.
• 8h45: tới bến Đồng Bài, lên phà.
• 9h30: sang Cái Viềng, lái 30 phút vào trung tâm vườn.
• 10h00: nhận vé, leo trail Mây Bầu (3 km, 2,5 giờ cả lên xuống).
• 13h00: ăn trưa tại nhà hàng vườn hoặc Trân Châu (cá giò nướng, rau rừng).
• 14h30: tham quan hang Trung Trang (45 phút) và hang Quân Y (45 phút).
• 16h30: về Cái Viềng, lên phà 17h30.
• 21h00: về tới Hà Nội.

Hai ngày một đêm — kết hợp rừng và biển

Ngày 1: từ Hà Nội tới Cát Bà trước trưa, ăn hải sản ở phố 1/4. Chiều đi tour kayak nửa ngày vịnh Lan Hạ (áng Vẹm, hang Sáng — hang Tối, tắm bãi Vạn Bội), về thị trấn lúc 17h. Tối ăn mực nháy hấp gừng và đi dạo phố Núi Ngọc, ngủ khách sạn thị trấn (500.000 — 1.500.000 VND/đêm).

Ngày 2: 6h sáng đi xe máy hoặc taxi vào trung tâm vườn 13 km. 7h vào trail Mây Bầu, 9h30 xuống ăn nhẹ, 10h tham quan hang Trung Trang và bảo tàng vườn. 12h ăn trưa, 14h ra phà về Hà Nội, tới nhà tối.

Ba ngày hai đêm — chuyên sâu thiên nhiên

Ngày 1: Hà Nội — Cát Bà. Chiều tham quan vườn nhẹ, tối nghỉ thị trấn.

Ngày 2: 6h trekking trail Ao Ếch — Việt Hải (6 giờ), trưa ăn tại homestay Việt Hải, chiều đi tàu nhỏ ra Lan Hạ về Bến Bèo. Tối ngủ thị trấn.

Ngày 3: sáng đi vịnh Lan Hạ tour 1 ngày trọn vẹn (kayak, tắm biển và ăn trưa trên tàu), chiều về Hà Nội.

Câu hỏi thường gặp

Có chắc chắn nhìn thấy Voọc Cát Bà không?

Không chắc. Quần thể chỉ còn 79-90 cá thể, sống trên vách đá vôi dốc đứng và rất sợ người. Khả năng nhìn thấy cao nhất khi đi tour bird-watching sớm hoặc tour vịnh Lan Hạ vào khu Cửa Đông, kèm hướng dẫn viên có ống nhòm. Tỉ lệ thực tế khoảng 1/10 chuyến. Du khách nên xem voọc là điểm cộng bất ngờ, không phải mục tiêu chắc chắn.

Trekking trail Ao Ếch — Việt Hải có khó không, có cần thể lực đặc biệt không?

Cung dài 12 km, mất 5-6 giờ, có nhiều đoạn dốc và đá vôi sắc. Thể lực trung bình (đi bộ liên tục được 4 giờ) là đủ; không cần kỹ năng leo núi. Cần giày trekking bám đế tốt, áo dài tay, mũ, nước 2 lít, kem chống vắt, gậy chống. Bắt buộc đi với hướng dẫn viên vườn, không tự đi vì đường dễ nhầm tại đầm Ao Ếch.

Có thể đi vào vườn quanh năm không?

Vườn mở quanh năm, vé bán từ 7h — 17h hàng ngày. Tuy nhiên các tháng mưa bão (tháng 7 — tháng 9) đôi khi đóng cửa trail dài như Ao Ếch — Việt Hải để đảm bảo an toàn; trail Mây Bầu và hang động vẫn mở. Mùa khô (tháng 11 — tháng 4) là an toàn nhất cho trekking nhưng có thể lạnh. Phà cũng có thể ngừng 1-2 ngày khi bão trực tiếp đổ bộ.

Ở trong vườn có chỗ ngủ không?

Khu trung tâm vườn có nhà nghỉ vườn quốc gia (200.000 — 400.000 VND/phòng, đơn giản) phù hợp khách trekking sáng sớm. Tuy nhiên đa số khách ngủ ở Cát Bà (cách trung tâm vườn 13 km) vì có nhiều khách sạn, nhà hàng và dễ đi tàu vịnh hơn. Khách thích trải nghiệm cộng đồng nên chọn homestay Việt Hải (300.000 — 600.000 VND/đêm bao bữa) — chỉ tới được bằng trekking hoặc tàu nhỏ.

Trẻ em đi vườn có phù hợp không?

Phù hợp với trẻ trên 8 tuổi có sức khoẻ tốt. Hang Trung Trang và hang Quân Y dễ đi cho cả trẻ 5-6 tuổi. Trail Mây Bầu chỉ phù hợp trẻ trên 10 tuổi vì dốc. Trail Ao Ếch — Việt Hải dành cho thiếu niên trên 13 tuổi và người lớn. Tour vịnh Lan Hạ phù hợp mọi lứa tuổi với điều kiện mặc áo phao đầy đủ.

Cụm điểm tham quan gần

Vịnh Lan Hạ (cách trung tâm vườn 18 km, 30 phút xe và 15 phút tàu): vịnh kín gió phía đông đảo Cát Bà, có khoảng 400 đảo đá vôi nhỏ, các áng kín gió và bãi tắm nhỏ. Tour 1 ngày 600.000 — 900.000 VND/người gồm kayak, tắm biển và ăn trưa trên tàu. Đây là phần được UNESCO bổ sung vào Di sản Thiên nhiên thế giới năm 2023, có cảnh quan tương đương Hạ Long nhưng ít tàu hơn nhiều.

Bãi tắm Cát Cò 1 — 2 — 3 (cách trung tâm vườn 15 km, 25 phút): ba bãi cát nhỏ liên hoàn nối nhau bằng đường mòn ven biển và cầu gỗ, nằm phía nam Cát Bà. Cát Cò 1 và 2 phù hợp khách gia đình với bãi cát dài 100-150 m; Cát Cò 3 nhỏ hơn, riêng tư, có một số khu nghỉ. Vé vào miễn phí cho ba bãi (trừ khu Cát Cò 3 thuộc resort).

Pháo đài Thần Công (cách trung tâm vườn 14 km, 22 phút): căn cứ pháo phòng thủ ven biển do Pháp xây dựng đầu thế kỷ XX, người Nhật và quân đội Việt Nam mở rộng trong các giai đoạn sau. Nằm trên đỉnh cao 177 m phía nam Cát Bà, là điểm ngắm toàn cảnh Cát Bà, vịnh Lan Hạ và vịnh Cát Bà thuận lợi. Phí 80.000 VND/người.

Làng chài Cái Bèo (cách trung tâm vườn 14 km, 22 phút): làng chài nổi cổ nhất Việt Nam, có dấu vết cư trú từ 7.000 năm trước theo các phát hiện khảo cổ. Hiện còn khoảng 300 hộ dân sinh sống trên các bè nuôi cá song, cá giò, tu hài. Du khách đi thuyền nhỏ thăm bè (50.000 — 100.000 VND/người), có thể ăn hải sản trực tiếp tại các bè.

Đảo Khỉ và bãi Tùng Thu (cách trung tâm vườn 17 km, 30 phút xe và 10 phút thuyền): đảo nhỏ ở đông nam Cát Bà, có khoảng 50-70 con khỉ vàng (Macaca mulatta) hoang dã đã quen với khách. Bãi cát trắng dài 400 m, nước trong, phù hợp tắm biển. Cẩn thận khi cho khỉ ăn vì chúng có thể giật đồ. Phí thuyền 100.000 — 150.000 VND/khứ hồi.