Phố cổ Đồng Văn

Vì sao nên đến Phố cổ Đồng Văn

Quần thể kiến trúc nhà ống Hán-Pháp lai duy nhất vùng cao Việt Nam: Phố cổ có khoảng 40 căn nhà ống xây dựng từ 1923-1925 do thợ Tứ Xuyên (Trung Quốc) thi công theo yêu cầu của người Pháp. Kiến trúc kết hợp: mặt phố hẹp 4-5 mét kiểu Hán Nam Trung Quốc, mái ngói âm dương Hán, cửa gỗ chạm hoa, sân nhỏ trong nhà; pha trộn với một số yếu tố Pháp như khung cửa kiểu Pháp, vài chi tiết trang trí. Đây là kiểu kiến trúc duy nhất tại vùng cao Việt Nam - không thấy ở Hà Nội, Hội An, hay các phố cổ khác. Năm 2009 được xếp Di tích Quốc gia.

Chợ phiên Đồng Văn - bảo tàng sống 17 dân tộc: Chợ phiên Đồng Văn họp chủ nhật hằng tuần (một số nguồn cũ ghi chợ họp 5 ngày/lần theo lịch âm, nhưng hiện đã chuyển sang chủ nhật hằng tuần để thuận lợi cho du lịch). Thu hút 5.000-8.000 người Mông (chiếm 80%), Dao, Tày, Lô Lô, La Chí, Pu Péo, Sán Chí, Cờ Lao và các dân tộc khác. Người Mông cõng hàng từ các bản xa 10-30 km đến bán - thổ cẩm, lanh, chàm, dao, gùi, lợn cắp nách , gà ri ta, rau cải Mèo, mật ong bạc hà. Hàng nghìn người trong trang phục dân tộc mỗi tuần tạo cảnh tượng vô cùng đặc sắc.

Vị trí trung tâm hành trình cao nguyên đá UNESCO: Phố cổ nằm tại trung tâm Đồng Văn - điểm dừng chân chính của hành trình khám phá cao nguyên đá. Khách đến cao nguyên đá hầu hết nghỉ lại Đồng Văn 1-2 đêm, đi tham quan các điểm xung quanh: Lũng Cú (25 km), dinh Vương Sà Phìn (14 km), đèo Mã Pí Lèng (20 km), thung lũng Sủng Là (8 km). Phố cổ là nơi nghỉ ngơi, ăn uống, mua sắm trung tâm.

Phố đi bộ và chợ đêm vào cuối tuần: Tối thứ Bảy và Chủ Nhật, một đoạn phố cổ được cấm xe để tạo phố đi bộ. Chợ đêm Đồng Văn họp với 30-50 quầy hàng bán đặc sản ( thắng cố , mèn mén, cháo ấu tẩu), biểu diễn văn hóa Mông (nhảy múa, hát Mông), trò chơi dân gian. Không khí về đêm với đèn lồng đỏ treo trên các nhà ống cổ tạo cảm giác hoài cổ riêng biệt.

Lịch sử & Bản sắc

Vùng Đồng Văn là nơi cư trú của người Mông, Tày, Dao, Lô Lô từ nhiều thế kỷ trước, nhưng việc hình thành "thị trấn" và "phố" chính thức chỉ bắt đầu từ thời Pháp thuộc cuối thế kỷ XIX. Năm 1887, thực dân Pháp sau khi chiếm đóng Hà Giang đã chọn Đồng Văn làm lỵ sở (trung tâm hành chính) cho việc cai quản vùng cao biên giới phía Bắc. Lý do chọn Đồng Văn là vì vị trí trung tâm vùng cao nguyên đá, có thung lũng bằng phẳng (hiếm trong vùng đá vôi), và đã có chợ phiên nhỏ của người Mông từ trước.

Ngay sau khi chọn Đồng Văn làm lỵ sở, người Pháp bắt đầu xây dựng các công trình quân sự và dân sự: đồn bốt Pháp, trại lính, nhà sĩ quan, kho lương, chợ. Một số người Hoa từ Tứ Xuyên và Vân Nam (Trung Quốc) cũng di cư đến lập phố thương mại, làm ăn buôn bán với cả người Việt và người Mông. Đến đầu thế kỷ XX, Đồng Văn đã có khoảng 30 căn nhà phố thô sơ và chợ phiên đông đúc.

Bước ngoặt lớn nhất xảy ra Tết Quý Hợi 1923. Vụ hỏa hoạn lớn thiêu trụi toàn bộ chợ Đồng Văn cũ và một số căn nhà phố lân cận. Người Pháp quyết định xây dựng lại chợ và phố một cách bài bản, kiên cố hơn. Họ thuê thợ giỏi từ Tứ Xuyên (Trung Quốc) - vùng nổi tiếng về tay nghề đá và xây dựng - sang Đồng Văn làm việc từ năm 1923 đến 1925. Thợ Tứ Xuyên đã biến các tảng đá xanh trong vùng thành "viên gạch đá" khổng lồ, đẽo gọt tạo các tảng kê chân cột với nhiều kích cỡ và họa tiết hoa văn. Phố cổ Đồng Văn hoàn thành năm 1925 với khoảng 40 căn nhà ống mặt phố và khu chợ trung tâm bằng đá xanh.

Trong giai đoạn 1925-1954, phố cổ là trung tâm thương mại của cả vùng cao nguyên đá. Các thương nhân Hoa, Việt, Tày sống và buôn bán tại phố, người Mông đến từ các bản xa bán hàng vào phiên chợ. Trung tâm phố có ngôi đền Pác Tạ thờ thổ địa và thành hoàng làng, đối diện là chợ trung tâm. Sau Cách mạng tháng Tám 1945 và Hiệp định Genève 1954, người Pháp rút lui, đa số người Hoa cũng di cư đi (về Trung Quốc hoặc xuống miền xuôi). Phố cổ chuyển sang sự quản lý của chính quyền Việt Nam, dân cư chủ yếu là người Kinh từ miền xuôi lên định cư và người Mông địa phương.

Trong thời kỳ chiến tranh biên giới 1979, phố cổ chịu ảnh hưởng do giao tranh ở vùng biên giới Việt-Trung. Một số căn nhà bị hư hại. Sau khi quan hệ bình thường hóa năm 1991, phố cổ dần phục hồi. Năm 2009, di tích kiến trúc nghệ thuật phố cổ Đồng Văn được Bộ Văn hóa - Thể thao - Du lịch xếp hạng Di tích Quốc gia. Năm 2010, song song với việc UNESCO công nhận Geopark Toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn, UBND tỉnh Hà Giang cũ đã đầu tư trùng tu phố cổ: cải tạo mặt nhà, lát lại đường phố bằng đá xanh, lắp đèn lồng, tổ chức phố đi bộ và chợ đêm cuối tuần.

Bản sắc phố cổ hôm nay là sự pha trộn giữa kiến trúc cổ và đời sống dân tộc đa sắc. Khoảng 60% căn nhà cổ đã chuyển công năng sang dịch vụ du lịch (quán cà phê, homestay, nhà hàng, cửa hàng quà), 30% vẫn là nhà ở của dân địa phương, 10% là cơ quan, trường học. Chợ phiên chủ nhật vẫn là sự kiện văn hóa lớn nhất tuần - người Mông từ các bản xa vẫn cõng hàng đến bán theo truyền thống. Phố đi bộ tối cuối tuần với chợ đêm và biểu diễn văn hóa thu hút cả khách du lịch và dân địa phương.

Cảnh quan & Thiên nhiên

Phố cổ Đồng Văn nằm trong thung lũng đá vôi bằng phẳng rộng khoảng 2 km², bao quanh bởi các dãy núi đá vôi cao 1.500-2.000 mét ba phía bắc, đông, tây. Thị trấn ở độ cao 1.020 mét so với mực nước biển. Khu phố cổ tập trung quanh chợ trung tâm trên 3-4 con phố giao nhau: phố Trần Phú (chính), phố Hùng Vương, phố Hai Bà Trưng, phố Mạc Cửu. Tổng diện tích khu phố cổ khoảng 4-5 hecta với khoảng 40 căn nhà ống cổ.

Đặc trưng kiến trúc nhà ống phố cổ Đồng Văn: mặt tiền hẹp 4-5 mét, sâu 15-20 mét; cao 2 tầng (tầng 1 cao 3,5-4 mét, tầng 2 cao 3 mét); mái ngói âm dương đỏ truyền thống; tường xây bằng đá xanh, vôi và gạch nung; cửa gỗ chạm hoa hai cánh; có sân nhỏ trong nhà giữa tầng 1 và phòng sau (kiểu nhà Hán Nam Trung Quốc); cầu thang gỗ trong nhà lên tầng 2; ban công nhỏ tầng 2 hướng ra phố. Mỗi căn nhà cao 7-8 mét tổng cộng.

Đường phố lát đá xanh khối lớn, bề rộng 4-5 mét. Đèn lồng đỏ truyền thống treo dọc các căn nhà (đặc biệt khu trung tâm), tạo không khí hoài cổ về đêm. Chợ trung tâm là khu vực mở rộng (khoảng 30x40 mét), nền lát đá, có mái che. Quanh chợ là các sạp hàng nhỏ và quầy bán đặc sản. Trên đường phố hai bên có cây xanh nhỏ trồng dọc lề: cây sấu, đào, mận, đôi khi cây thông bonsai trong chậu trước nhà.

Khí hậu phố cổ thuộc vùng cao Đồng Văn với 4 mùa rõ rệt. Mùa xuân (tháng 2-4) ẩm, mát mẻ 12-22°C, hoa đào và mận nở trong các sân nhà. Mùa hè (tháng 5-8) mát 20-26°C - lý tưởng tránh nóng đồng bằng, nhưng mưa nhiều, đôi khi sạt lở đường đèo dẫn vào. Mùa thu (tháng 9-11) đẹp nhất với trời cao xanh, không mưa, 15-22°C, cảnh phố cổ rõ nét nhất. Mùa đông (tháng 12-2) lạnh 5-12°C, có ngày dưới 0°C, sương muối, đôi khi tuyết. Mặc ấm khi đi vào mùa này.

Nên làm gì ở Phố cổ Đồng Văn

Đi bộ tham quan các căn nhà ống cổ

Hành trình tham quan phố cổ bắt đầu từ chợ trung tâm, đi qua các phố Trần Phú - Hùng Vương - Hai Bà Trưng. Khách dừng tại các căn nhà cổ tiêu biểu, nhiều căn có biển ghi năm xây và lịch sử ngắn. Một số căn mở cửa cho khách vào tham quan miễn phí (chủ yếu là quán cà phê và homestay). Quan sát chi tiết: cửa gỗ chạm hoa, tảng kê chân cột bằng đá Tứ Xuyên có hoa văn, mái ngói âm dương, sân trong. Mất 1-1,5 giờ. Tốt nhất đi sáng sớm (6h-8h) hoặc chiều muộn (16h-18h) khi ánh sáng đẹp và không khí mát.

Đi chợ phiên chủ nhật

Chợ phiên Đồng Văn họp chủ nhật hằng tuần (đã chuyển từ lịch âm 5 ngày/lần sang chủ nhật hằng tuần). Bắt đầu sôi động từ 5h-6h sáng - người Mông cõng hàng từ bản đến. Đỉnh điểm 8h-11h. Khách nên đi sớm 7h-8h để xem cảnh người Mông đến chợ. Mặt hàng bán: trang phục dân tộc tự dệt, lanh, chàm, dao Mông, dụng cụ nông nghiệp, lợn cắp nách (con sống), gà ri ta, rau cải Mèo, mật ong bạc hà, ấu tẩu, thuốc Bắc. Có thể mua làm quà với giá rẻ hơn cửa hàng. Mất 2-3 giờ. Đặt giá tử tế, người Mông không nói thách quá nhiều.

Uống cà phê tại quán nhà ống cổ

Khoảng 10-15 quán cà phê trong các căn nhà ống cổ phố cổ. Quán nổi tiếng: Phố Cổ Cafe (góc Trần Phú), 1986 Cafe, Cafe Cực Bắc, Cafe Núi Đôi. Không gian các quán bảo tồn nội thất gỗ cũ, đèn vàng, bàn ghế kiểu cổ, sách báo bày trên kệ. Menu: cà phê đen đá (25.000-35.000 VND), cà phê sữa (30.000-45.000 VND), trà bạch Hà Giang (60.000 VND/ấm), nước ép tam giác mạch (35.000 VND). Buổi sáng yên tĩnh, buổi chiều có thể đông khách.

Ăn chợ đêm và đi bộ phố cổ tối

Tối thứ Bảy và Chủ Nhật, một đoạn phố cổ (đặc biệt phố Trần Phú đoạn gần chợ) được cấm xe trở thành phố đi bộ. Chợ đêm Đồng Văn họp với 30-50 quầy hàng. Thực đơn phong phú: thắng cố, mèn mén, cháo ấu tẩu, bánh tam giác mạch nướng, ngô nướng, gà nướng, lợn quay. Giá 30.000-100.000 VND/món. Có sân khấu nhỏ biểu diễn nhảy múa - hát Mông (do đội văn nghệ Mông Đồng Văn biểu diễn). Trò chơi dân gian: ném còn, đu tre. Mở từ 18h-22h.

Mua quà lưu niệm và đặc sản

Phố cổ có nhiều cửa hàng OCOP và đặc sản: mật ong bạc hà 250.000-500.000 VND/500ml, bánh tam giác mạch 25.000-50.000 VND/cái, rượu ngô men lá 100.000-200.000 VND/chai, thổ cẩm Mông 80.000-300.000 VND/khăn, áo dân tộc 200.000-500.000 VND/áo, đồ bạc Mông (vòng tay, hoa tai) 150.000 VND - 2 triệu, lưỡi dao Mông thủ công 200.000-500.000 VND. Mua tại cửa hàng OCOP để đảm bảo nguồn gốc; mua trực tiếp tại chợ phiên có thể rẻ hơn nhưng cần biết thương lượng.

Ăn gì ở Phố cổ Đồng Văn

Thắng cố ngựa - 50.000-80.000 VND/bát

Thắng cố là món truyền thống số một của người Mông cao nguyên đá. Thịt và lòng ngựa (hoặc bò, dê) ninh nhừ với 12-15 loại lá thuốc - gia vị: thảo quả, mắc khén, hạt dổi, lá thơm. Nồi thắng cố lớn nấu trên bếp than củi, múc bát ăn ngay. Vị đậm đà, ấm bụng, là món bắt buộc thử khi đến Đồng Văn. Tại chợ phiên chủ nhật có thắng cố nguyên bản nhất. Quán Cao Nguyên (góc phố Trần Phú) bán hàng ngày.

Mèn mén - 30.000-60.000 VND/suất

Mèn mén là "cơm" truyền thống của người Mông - bột ngô đồ thay cơm gạo. Ngô nương phơi khô, xay vỡ, đem đồ trong chõ tre 2 lần (đồ - giã - đồ tiếp) cho mềm. Ăn cùng thắng cố hoặc canh đậu nành thiu. Vị bùi, no lâu. Combo mèn mén và thắng cố là bữa "đặc trưng cao nguyên đá" hoàn chỉnh. Có tại các quán Mông trong phố cổ và chợ phiên.

Cháo ấu tẩu - 30.000-50.000 VND/bát

Cháo ấu tẩu là đặc sản nổi tiếng Hà Giang cũ. Củ ấu tẩu (Aconitum carmichaelii) sau khi luộc qua 4-6 giờ và chế biến đúng cách trở thành nguyên liệu thuốc bổ. Cháo nấu từ gạo nếp, đậu xanh, củ ấu tẩu và xương heo. Vị bổ, ấm bụng, tốt cho người mệt mỏi. Ăn buổi tối hoặc sáng sớm khi trời lạnh. Quán cháo ấu tẩu trong phố cổ: Quán Bà Tâm, Quán Cao Nguyên. Chỉ ăn tại quán uy tín - chế biến sai có thể ngộ độc do ấu tẩu là củ độc nếu chưa xử lý.

Bánh tam giác mạch nướng - 25.000-50.000 VND/cái

Bánh làm từ bột hạt tam giác mạch - cùng loài cây có hoa tam giác mạch nhưng thu hoạch hạt. Bánh dày 2-3 cm, đường kính 15-20 cm, nướng trên than củi. Vị bùi, hơi đắng nhẹ, thơm mùi đất ngô. Là đặc sản của cao nguyên đá. Có nhiều tại chợ đêm cuối tuần và cửa hàng OCOP. Có loại bánh tam giác mạch ngọt (thêm đường, dừa) và mặn (ăn cùng thịt nướng).

Lẩu gà đen Mông và rượu ngô - 350.000-600.000 VND/nồi

Gà đen Mông (gà ác H'Mông) là giống gà đặc trưng người Mông - lông đen, da đen, thịt đen, được cho có tác dụng bổ huyết. Lẩu gà đen với thuốc Bắc, hạt sen, kỳ tử, đậu xanh, rau cải Mèo. Một nồi lẩu 6-8 người. Quán có gà đen: Phố Cổ Restaurant, Nhà hàng Cao Bằng. Đặt trước 1-2 giờ vì nấu lâu. Phục vụ kèm rượu ngô men lá địa phương.

Đi khi nào đẹp nhất

Tháng 3-4 (xuân muộn - mùa hoa): Cây hoa đào và mận trong các sân nhà phố cổ và quanh thị trấn nở rộ. Cánh đồng cải vàng quanh đó cũng nở. Mát mẻ 12-20°C. Lễ hội Khèn Mông tháng 3-4 ở các bản gần - kết hợp xem được.

Tháng 5-8 (hè - mùa lúa xanh): Mát 20-26°C, mưa nhiều. Đường vào Đồng Văn có thể sạt lở mùa mưa lớn tháng 7-8. Phố cổ vẫn hoạt động bình thường nhưng tour ngoài thị trấn (Mã Pí Lèng, Lũng Cú) có thể bị ảnh hưởng.

Tháng 9-11 (thu - đẹp nhất): Mùa lúa chín tháng 9-10, hoa tam giác mạch tháng 10-12. Trời cao xanh, ít mưa, mát mẻ 15-22°C. Đây là mùa cao điểm khách Việt Nam và quốc tế - homestay đặt trước 2-4 tuần. Cuối tuần phố cổ rất đông vào chợ phiên và chợ đêm.

Tháng 12-2 (đông giá lạnh): Lạnh 5-12°C, có ngày dưới 0°C, sương muối, đôi khi tuyết. Mùa Tết Nguyên đán đông khách Việt Nam đi du xuân. Phố cổ về đêm có không khí Tết với đèn lồng đỏ - đẹp đặc biệt nhưng phải mặc rất ấm. Cẩn thận đường đèo có thể đóng băng buổi sáng.

Đi đến Phố cổ Đồng Văn bằng cách nào

Từ Hà Nội: Cách 420 km. Tổng thời gian 9-11 giờ. Phương án 1: Xe khách giường nằm Hà Nội - TP Hà Giang cũ (250.000-350.000 VND, 6-7 giờ qua đêm), sau đó xe khách Hà Giang cũ - Đồng Văn (4-5 giờ qua đèo). Phương án 2: Tự lái ô tô qua cao tốc Hà Nội - Tuyên Quang và Quốc lộ 4C, 9-10 giờ. Phương án 3: Tour 3 ngày 2 đêm trọn gói 2.500.000-4.500.000 VND/người.

Từ TP Hà Giang cũ: Cách 145 km. Quốc lộ 4C qua Quản Bạ - Yên Minh - Đồng Văn. Mất 4-5 giờ ô tô vì đường đèo dốc.

Từ Mèo Vạc: Cách 23 km (qua đèo Mã Pí Lèng). Mất 1-1,5 giờ ô tô.

Phương tiện trong phố cổ: Đi bộ là chính (phố nhỏ, gọn). Phố đi bộ cuối tuần (tối thứ Bảy và Chủ Nhật) cấm xe. Có taxi và xe ôm tại thị trấn cho việc đi các điểm xa (Lũng Cú, Mã Pí Lèng).

Lưu trú: Phố cổ và quanh thị trấn có nhiều homestay (200.000-400.000 VND/đêm/người), khách sạn 2-3 sao (400.000-800.000 VND), khách sạn cao cấp 4 sao ở phố mới (1.000.000-2.000.000 VND). Cao điểm tháng 9-11 và Tết đặt trước 2-4 tuần.

Lịch trình gợi ý

Phương án 1: 1 ngày trong phố cổ (kết hợp với tour cao nguyên đá): - 7h: Sáng sớm đi chợ phiên (nếu chủ nhật). - 10h-12h: Tham quan các nhà ống cổ và uống cà phê. - 12h-13h: Ăn trưa thắng cố và mèn mén. - 13h30-16h: Đi các điểm xa (dinh Vương, Sủng Là). - 17h-19h: Quay về phố cổ, mua sắm. - 19h30-22h: Chợ đêm và phố đi bộ (cuối tuần).

Phương án 2: 2 ngày 1 đêm phố cổ và cao nguyên đá quanh: - Ngày 1 (chủ nhật): Sáng chợ phiên và phố cổ. Chiều dinh Vương và Sủng Là. Tối chợ đêm. - Ngày 2: Sáng Lũng Cú và bản Lô Lô Chải. Trưa về phố cổ. Chiều đi Mã Pí Lèng. Tối nghỉ Mèo Vạc hoặc về Đồng Văn.

Phương án 3: 3 ngày 2 đêm tour cao nguyên đá trọn vẹn: - Ngày 1: Hà Giang cũ → Quản Bạ → Yên Minh. Tối nghỉ Yên Minh. - Ngày 2: Dinh Vương → Sủng Là → Lũng Cú → phố cổ Đồng Văn. Tối phố cổ. - Ngày 3: Đèo Mã Pí Lèng và Nho Quế và Mèo Vạc — về Hà Nội.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Chợ phiên Đồng Văn họp những ngày nào?: Trả lời: Hiện họp chủ nhật hằng tuần. Một số tài liệu cũ ghi chợ họp 5 ngày/lần theo lịch âm (ngày 4, 9, 14, 19, 24, 29 âm) nhưng đã chuyển sang chủ nhật hằng tuần để thuận lợi cho khách du lịch và dân địa phương. Đỉnh điểm 8h-11h sáng. Nếu chỉ có thể đi ngày thường, phố cổ vẫn đẹp nhưng không có chợ phiên đông đúc.

Hỏi: Phố đi bộ phố cổ Đồng Văn có vào tất cả các tối không?: Trả lời: Không. Chỉ vào tối thứ Bảy và Chủ Nhật (cuối tuần). Các tối khác phố vẫn có xe đi lại bình thường. Phố đi bộ và chợ đêm hoạt động 18h-22h.

Hỏi: Có thể vào tham quan các nhà ống cổ tự do không?: Trả lời: Chỉ một số căn mở cửa - chủ yếu là quán cà phê và homestay. Các căn nhà ở của dân không mở cho khách tham quan. Có thể đứng ngoài chụp ảnh mặt tiền, không nên gõ cửa nhà dân.

Hỏi: Nhiếp ảnh có cần xin phép không?: Trả lời: Chụp phố và kiến trúc tự do, không cần xin phép. Khi chụp người Mông tại chợ phiên - đặc biệt phụ nữ và trẻ em - nên xin phép trước (hỏi đơn giản hoặc dùng cử chỉ). Một số người Mông có thể yêu cầu tiền (5.000-20.000 VND/lần chụp) nếu là dáng có chủ ý. Tránh chụp lén từ xa - là vi phạm văn hóa.

Hỏi: Có nên đặt homestay trong phố cổ không?: Trả lời: Có. Một số homestay là chính các nhà ống cổ, không gian nội thất gỗ cũ, sàn gỗ cọt, cầu thang gỗ trong nhà ống thật. Giá 200.000-400.000 VND/đêm/người. Khách sạn ngoài phố mới tiện nghi hơn (wifi tốt, nóng lạnh ổn định) nhưng không có cảm giác phố cổ. Đặt trước qua Booking.com, Agoda, Facebook hoặc qua các công ty du lịch.

Cụm điểm tham quan gần

Cột cờ Lũng Cú — 25 km về phía bắc: Điểm cực Bắc Việt Nam (cách điểm cực thật 3,3 km). Cột cờ cao 33,15 m, lá cờ 54 m². Vé 25.000 VND. Là điểm hành hương quan trọng khi đến cao nguyên đá.

Dinh nhà Vương Sà Phìn — 14 km về phía nam: Dinh thự vua Mèo Vương Chí Thành (Vương Chính Đức) xây 1919-1928. Kiến trúc Hán-Pháp pha gỗ pơ-mu. Di tích Quốc gia 1993. Vé 30.000 VND.

Thung lũng Sủng Là và Nhà của Pao — 8 km về phía nam: Cánh đồng tam giác mạch lớn nhất cao nguyên đá Đồng Văn. "Nhà của Pao" là ngôi nhà trong phim "Chuyện của Pao" (2006). Vé tham quan nhà 10.000 VND.

Đèo Mã Pí Lèng & sông Nho Quế — 18 km về phía đông: Một trong "Tứ đại đỉnh đèo" Việt Nam. Hẻm Tu Sản sâu 800 m. Thuyền sông Nho Quế 250.000 VND/người. Là cảnh đẹp top Việt Nam.

Bản Lô Lô Chải — 22 km về phía bắc (gần Lũng Cú): Bản người Lô Lô Đen với nhà trình tường truyền thống, trang phục dân tộc đặc sắc. Có homestay và quán ăn dân tộc. Là điểm văn hóa độc đáo của vùng cực Bắc.