Chùa Long Sơn (Nha Trang)

Vì sao nên đến Chùa Long Sơn

1. 1

   Chùa lớn nhất và nổi tiếng nhất Khánh Hòa với gần 140 năm lịch sử. Chùa Long Sơn được xây dựng năm 1886 dưới thời vua Đồng Khánh (triều Nguyễn) bởi Hòa thượng Ngộ Chí — đệ tử Tổ phái Lâm Tế Tông. Ban đầu chùa nhỏ, đơn giản. Năm 1900, được trùng tu mở rộng thành quy mô lớn. Năm 1936, Tổ Phật giáo Việt Nam công nhận Long Sơn là chùa quan trọng nhất Khánh Hòa. Năm 1971, chùa được trùng tu lần lớn theo kiến trúc hiện tại — chính điện rộng 40 m × 30 m, cao 16 m, mái ngói âm dương đỏ, cột gỗ chạm rồng phượng và tượng Phật Tổ vàng cao 6 m bên trong.

2. 2

   Tượng Phật Trắng cao 24 m — tượng Phật ngoài trời nổi tiếng nhất Khánh Hòa. Tượng "Kim Thân Phật Tổ" (Phật Trắng) cao 24 m (tính cả đài sen) trên đỉnh đồi Trại Thủy được khởi công 1963, do Hòa thượng Thích Thiện Hỷ tổ chức với tiền quyên góp của Phật tử khắp Nha Trang và miền Trung. Tượng làm bằng bê tông cốt thép phủ vôi trắng — dáng Phật Tổ ngồi trên hoa sen, tay phải bắt ấn, mặt hướng về biển Đông. Khi hoàn thành, đây là tượng Phật ngoài trời lớn nhất khu vực miền Trung. Đến nay, nhiều tượng Phật khác ở VN đã lớn hơn (như tượng Phật A Di Đà chùa Bái Đính cao 10 m bằng đồng, tượng Phật Thích Ca nhiều nơi 30-100 m), nhưng Phật Trắng Nha Trang vẫn là biểu tượng nổi tiếng nhất của thành phố biển.

3. 3

   Trung tâm hành hương Phật giáo lớn nhất Khánh Hòa. Chùa Long Sơn đón khoảng 500.000-700.000 lượt khách hành hương và du khách/năm — đông nhất Khánh Hòa. Lễ Phật Đản (rằm tháng 4 âm lịch, thường tháng 5 dương) là sự kiện lớn nhất với 50.000-80.000 Phật tử và khách trong 1 ngày. Có lễ tắm Phật, diễu hành xe hoa Phật giáo, biểu diễn hát Phật và thuyết pháp. Tết Nguyên đán cũng đông khách hành hương đầu năm cầu lộc và sức khỏe. Nha Trang có 50+ chùa Phật giáo nhưng Long Sơn vẫn là trung tâm chính nhờ vị trí trung tâm và tượng Phật Trắng nổi tiếng.

Chùa Long Sơn đón khoảng 500.000-700.000 lượt khách/năm. Khách quốc tế chiếm 25-30%,đặc biệt khách Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản trong tour Nha Trang 4-5 ngày. Phật tử Việt Nam chiếm 50% còn lại và khách văn hóa Việt Nam 20%.

Lịch sử & Bản sắc

Đồi Trại Thủy nơi chùa Long Sơn tọa lạc có ý nghĩa lịch sử lâu đời. Theo "Khánh Hòa tỉnh chí" (1830), đồi này từ thế kỷ XVIII là điểm canh gác quân sự của triều Nguyễn — kiểm soát cảng Nha Trang và vịnh Nha Trang. Tên "Trại Thủy" trong tiếng Hán-Việt nghĩa "trại canh thủy quân" — nhắc đến chức năng quân sự cũ.

Năm 1886, dưới triều vua Đồng Khánh (1885-1889) — kế vị sau cuộc khủng hoảng triều đại Tự Đức (mất 1883), Dục Đức, Hiệp Hòa, Kiến Phúc, Hàm Nghi (xuất bôn 1885) — Hòa thượng Ngộ Chí đến Nha Trang truyền đạo Phật. Ông xin phép triều đình xây chùa nhỏ trên sườn đồi Trại Thủy để truyền giáo cho dân địa phương. Chùa được khởi công 1886 và hoàn thành 1888 — kiến trúc gỗ và mái lá. Tên "Long Sơn" trong tiếng Hán-Việt nghĩa "núi rồng" — nhắc đến hình dạng đồi Trại Thủy nhìn từ xa giống con rồng nằm.

Đầu thế kỷ XX (giai đoạn vua Thành Thái và Duy Tân), chùa được trùng tu mở rộng quy mô lớn lần đầu. Năm 1936, Tổ Phật giáo Việt Nam (giai đoạn cải cách Phật giáo) công nhận Long Sơn là chùa quan trọng nhất Khánh Hòa — trung tâm Phật giáo của tỉnh. Hòa thượng Thích Quảng Đức (1897-1963) — người sau này tự thiêu phản đối chính quyền Ngô Đình Diệm năm 1963 tại Sài Gòn — đã từng trụ trì tại chùa Long Sơn trong những năm 1930.

Năm 1957-1963, Hòa thượng Thích Thiện Hỷ tổ chức xây dựng tượng Phật Trắng (Kim Thân Phật Tổ) cao 24 m trên đỉnh đồi Trại Thủy — kinh phí huy động từ Phật tử khắp Nha Trang và miền Trung trong 6 năm. Tượng làm bằng bê tông cốt thép phủ vôi trắng. Khánh thành năm 1963.

Trong giai đoạn chiến tranh, chùa bị hư hại nhẹ. Sau 1975, chùa được Phật giáo Việt Nam tiếp quản và trùng tu nhiều đợt — kiến trúc chính điện hiện tại dần được hoàn thiện qua thập niên 1980.

Năm 1995, chùa Long Sơn được tỉnh Khánh Hòa công nhận Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp tỉnh. Năm 2010, được công nhận Di tích Lịch sử - Kiến trúc cấp Quốc gia. Năm 2018-2020, chùa được trùng tu lần lớn thứ 3 với kinh phí 50 tỷ đồng —phục hồi mái ngói, cột gỗ và tượng Phật Tổ vàng. Sau sáp nhập tháng 7-2025, Khánh Hòa hợp nhất với Ninh Thuận — chùa vẫn tại Nha Trang, Khánh Hòa.

Chùa hiện có 30+ Tăng Ni và Phật tử thường trú. Đặc biệt có Hòa thượng Thích Trí Tâm — Trụ trì chùa Long Sơn hiện tại, được tăng đoàn Phật giáo Việt Nam suy tôn phẩm Hòa thượng.Lễ Phật Đản tháng 4 âm, Vu Lan tháng 7 âm và Tết Nguyên đán là 3 sự kiện lớn nhất năm.

Cảnh quan & Thiên nhiên

Chùa Long Sơn tọa lạc trên sườn đồi Trại Thủy cao 44 m so với mực nước biển và 30 m so với mặt đường 23 tháng 10. Đồi Trại Thủy là đồi đá granite và đá phiến biến chất cao 44 m, chu vi khoảng 800 m. Trên đỉnh đồi rộng khoảng 800 m² có khu tượng Phật Trắng và sân lễ. Khí hậu Nha Trang ven biển — trung bình 26-28 °C, mùa khô kéo dài 8 tháng (tháng 1-8) + mùa mưa tháng 9-12.

Hệ thực vật quanh chùa gồm cây cổ thụ 100-150 năm tuổi: cây bồ đề (cây thiêng Phật giáo, cao 15 m), cây sung, cây bằng lăng, cây phượng vĩ. Trên đỉnh đồi Trại Thủy quanh tượng Phật có vườn hoa với hoa sứ trắng, hoa giấy đỏ tím, cây dương xỉ. Đường lên đỉnh có 152 bậc đá cổ thế kỷ XIX, dài 200 m, độ dốc 25-30%.

Từ đỉnh đồi Trại Thủy có view 360 độ ra Nha Trang:phía đông là biển Nha Trang, bãi tắm, các đảo Hòn Tre, Hòn Tằm và Hòn Mun; phía tây là núi Cô Tiên và đồi Hòn Một; phía nam là sân bay Nha Trang Phù Cát và cầu Trần Phú; phía bắc là núi Hòn Bà; phía đông là Vịnh Nha Trang. Ngày trời quang có thể nhìn xa 30-40 km. Cảnh đẹp nhất lúc bình minh và hoàng hôn.

Nên làm gì ở Chùa Long Sơn

Tham quan chính điện chùa Long Sơn (45 phút)

Vé miễn phí. Vào chính điện rộng 40 m × 30 m, cao 16 m, kiến trúc mái ngói âm dương đỏ và cột gỗ chạm rồng phượng. Bên trong có tượng Phật Tổ vàng cao 6 m, 18 vị La Hán đứng hai bên, bàn thờ chính, đèn nến và hương trầm. Tham quan nhẹ nhàng và tôn kính. Có thể thắp hương 30.000-50.000 đồng/bó.

Leo lên đỉnh đồi Trại Thủy đến tượng Phật Trắng (30-45 phút)

152 bậc đá cổ thế kỷ XIX dài 200 m, độ dốc 25-30%. Hai bên có biển hướng dẫn 3 ngôn ngữ Việt-Anh-Trung và 18 tượng nhỏ các vị Phật. Lên đỉnh mất 15-20 phút (chậm), 30-45 phút khứ hồi tham quan và chụp ảnh.

Chiêm ngưỡng tượng Phật Trắng và view 360 độ

Tượng "Kim Thân Phật Tổ" cao 24 m — Phật Tổ ngồi trên hoa sen 7 cánh, mặt hướng biển Đông. Có thể đi quanh tượng và chụp ảnh. View 360 độ Nha Trang đặc biệt đẹp lúc bình minh 5-7h và hoàng hôn 17-18h. Mang nước uống.

Tham gia Lễ Phật Đản (rằm tháng 4 âm lịch)

Lễ Phật Đản hằng năm tại chùa Long Sơn — sự kiện Phật giáo lớn nhất Khánh Hòa. Có lễ tắm Phật (sáng), diễu hành xe hoa Phật giáo (chiều), biểu diễn hát Phật, thuyết pháp và ăn cơm chay tập thể. Vé miễn phí. Đông khách phải đến sớm 6-7h sáng.

Cầu nguyện và thắp hương Quan Âm

Bên cạnh chính điện có điện thờ Quan Âm Bồ Tát và Đại Tạng Kinh.Nhiều Phật tử cầu lộc, cầu duyên, cầu thi và cầu sức khỏe. Có 1 Hòa thượng và 5-7 Tăng Ni trực hằng ngày sẵn sàng giải đáp.

Mua đồ Phật giáo và đặc sản Nha Trang

Cửa hàng tại chùa bán: tượng Phật nhỏ 50.000-300.000 đồng, sách Phật giáo 30.000-150.000 đồng, hương trầm 30.000-100.000 đồng/bó, áo lễ Phật tử 100.000-200.000 đồng. Cũng có quán bán: yến sào Khánh Hòa, hải sản khô Nha Trang, nho Phan Rang.

Ăn gì gần Chùa Long Sơn

Cơm chay nhà chùa

Bữa cơm chay 7 món tại nhà ăn nhà chùa:cơm trắng, 4-5 món rau, canh, nước tương và đậu phụ. Vị thanh và đậm đà. Dành cho Phật tử và khách hành hương. Suất 50.000-80.000 đồng. Ăn lúc 11h-12h trưa hằng ngày.

Bún cá Nha Trang

Đặc sản Nha Trang —bún, cá thu xay chiên giòn, nước dùng cá đỏ pha gia vị, thơm và cà chua. Có chả cá viên và tôm khô. Tại các quán đường 23 tháng 10 cách chùa 200 m giá 35.000-55.000 đồng/tô.

Nem nướng Nha Trang

Đặc sản Nha Trang — nem heo lụn nhồi xiên que và nướng than củi 5-7 phút.Ăn cuốn bánh tráng, rau sống, nước chấm chua ngọt và đậu phộng. Tại các quán Nha Trang 5.000-8.000 đồng/cây nem, 200.000-300.000 đồng/đĩa 4 người.

Bánh canh chả cá Nha Trang

Bánh canh, chả cá thu, tôm và nước dùng đậm đà. 35.000-55.000 đồng/tô tại các quán đường 23 tháng 10.

Yến sào Khánh Hòa

Đặc sản cao cấp — yến sào (tổ chim yến) Khánh Hòa nuôi tại các đảo Hòn Tre, Hòn Yến. Pha chế thành đồ uống ngọt 100.000-300.000 đồng/cốc. Mua nguyên 5-15 triệu đồng/100g (tùy hạng). Là quà biếu cao cấp.

Cà phê và bánh ngọt

Tại các quán cà phê dọc đường 23 tháng 10 và Trần Phú. Cà phê đen 25.000-40.000 đồng, bánh ngọt 30.000-60.000 đồng.

Đi đến Chùa Long Sơn khi nào đẹp nhất

Xuân (tháng 1-4): Mát 24-28 °C, mùa khô. Tháng 1-2 trùng Tết Nguyên đán — đông Phật tử hành hương đầu năm. Tháng 4 trùng Phật Đản (rằm tháng 4 âm) — sự kiện lớn nhất.

Hè (tháng 5-8): Nóng 28-32 °C, mùa khô tiếp tục. Cao điểm khách Nha Trang. Sáng sớm 6-8h tham quan tốt nhất tránh nóng.

Thu (tháng 9-11): Mưa nhiều, có bão. Chùa vẫn mở nhưng leo bậc đá lên đỉnh đồi trơn nguy hiểm.

Đông (tháng 12-2): Mát 22-26 °C. Tháng 7 âm (thường tháng 8 dương) lễ Vu Lan đông Phật tử báo hiếu cha mẹ.

Đi đến Chùa Long Sơn bằng cách nào

Trong Nha Trang

Phương án 1 — Đi bộ: Từ trung tâm Nha Trang (đường Trần Phú ven biển) đi bộ 20 phút đến chùa Long Sơn. Cảnh phố thị và chợ đường 23 tháng 10.

Phương án 2 — Taxi/Grab: 30.000-50.000 đồng từ trung tâm Nha Trang. 5-10 phút.

Phương án 3 — Xe buýt thành phố: Tuyến 4 đi qua chùa, vé 8.000 đồng.

Phương án 4 — Xích lô (xe đạp): 50.000-80.000 đồng từ trung tâm. Trải nghiệm đặc trưng.

Từ sân bay Cam Ranh (35 km)

Taxi: 350.000-450.000 đồng. Xe buýt sân bay: Tuyến đi Nha Trang trung tâm 50.000 đồng, dừng gần chùa.

Từ Hà Nội và TP HCM

Bay đến Cam Ranh: Vietnam Airlines và VietJet bay 8-12 chuyến/ngày, 1,5-3 triệu đồng/lượt khứ hồi.

Lịch trình gợi ý

1,5-2 tiếng (thăm chùa)

8h: Đến chùa. Tham quan chính điện 30 phút.

8h30: Leo bậc đá lên đỉnh đồi Trại Thủy 20 phút.

8h50-9h30: Chiêm ngưỡng tượng Phật Trắng và view 360 độ.

9h30: Xuống chùa, tham quan các điện phụ.

10h: Mua đồ Phật giáo và ăn cơm chay (nếu muốn).

Nửa ngày kết hợp với điểm khác

Sáng: Chùa Long Sơn 7-9h.

9h-11h: Tháp Bà Po Nagar (cách 3 km) — di tích Chăm Pa cổ thế kỷ VIII-XIII.

11h-13h: Ăn trưa nem nướng và bún cá Nha Trang .

13h-17h: Tham quan Vinpearl Hòn Tre hoặc bãi tắm Nha Trang.

1 ngày Nha Trang văn hóa

Sáng chùa Long Sơn và Tháp Bà Po Nagar. Trưa ăn nem nướng. Chiều tham quan chợ Đầm và Bảo tàng Hải dương học. Tối ăn hải sản tại bãi biển và xem chương trình ca nhạc.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Có cần mặc trang phục lịch sự không?

Đáp: Có.Mặc áo có tay, quần dài và giày kín mũi để vào chính điện. Không mặc shorts và áo ba lỗ. Tháo giày khi vào chính điện. Phụ nữ trong kỳ kinh nguyệt theo truyền thống không nên vào chính điện (không bắt buộc).

Hỏi: Có thể ngủ qua đêm tại chùa không?

Đáp: Phật tử có nguyện vọng tu tập có thể đăng ký với Hòa thượng Trụ trì để ngủ qua đêm tại Tăng phòng — phải tu theo giờ giấc nhà chùa (4h sáng dậy lễ Phật, 21h ngủ). Không phải nhà nghỉ thường — chỉ dành cho Phật tử nghiêm túc.

Hỏi: Trẻ em đi được không?

Đáp: Trẻ mọi lứa tuổi đi được. Cẩn thận khi leo 152 bậc đá lên đỉnh đồi — bậc cao 20-25 cm. Trẻ dưới 5 tuổi nên có người lớn dắt. Không có rào chắn quanh tượng Phật Trắng — không để trẻ chạy gần mép đỉnh đồi.

Hỏi: Có hướng dẫn viên không?

Đáp: Chùa không có hướng dẫn viên chính thức.Một số tour Nha Trang có hướng dẫn viên dẫn khách qua chùa với thuyết minh tiếng Anh, Hàn, Nhật và Trung. Tự tham quan với app Google Maps và biển hướng dẫn 3 ngôn ngữ tại chùa cũng đủ.

Hỏi: Có thể chụp ảnh trong chùa không?

Đáp: Có.Chụp ảnh tự do không flash trong chính điện, sân chùa và tượng Phật Trắng.Cấm flash, đèn LED mạnh có thể gây hư hại tượng cũ và ảnh hưởng Phật tử cầu nguyện.

Cụm điểm tham quan gần

• Tháp Bà Po Nagar — cách 3 km, di tích Chăm Pa cổ thế kỷ VIII-XIII Di tích Quốc gia đặc biệt.
• Chợ Đầm — cách 1 km, chợ trung tâm Nha Trang nổi tiếng đặc sản hải sản và thổ cẩm.
• Vinpearl Hòn Tre — cách 5 km biển, đảo nghỉ dưỡng và công viên giải trí và cáp treo.
• Vịnh Nha Trang và đảo Hòn Mun — cách 10-15 km biển, vịnh đẹp với rặng san hô để lặn ngắm.
• Bảo tàng Hải dương học Nha Trang — cách 4 km, bảo tàng biển lâu đời nhất Việt Nam (1923).