Thánh địa Mỹ Sơn (UNESCO)

Vì sao nên đến

Di sản UNESCO độc đáo Đông Nam Á: Mỹ Sơn là một trong số ít khu đền tháp Hindu lớn ở Đông Nam Á còn nguyên vẹn (cùng với Angkor Wat của Campuchia, Borobudur Indonesia, Bagan Myanmar, Prambanan Indonesia). Tuy quy mô nhỏ hơn Angkor nhưng có giá trị lịch sử đặc biệt - thể hiện ảnh hưởng văn hóa Ấn Độ vào Đông Nam Á qua Champa.

Văn hóa Champa - phần lịch sử ít người Việt biết: Champa là vương quốc Ấn Độ giáo cai trị miền Trung Việt Nam từ thế kỷ II đến XV - gần 1.300 năm. Họ có chữ viết, tôn giáo, kiến trúc, nghệ thuật riêng. Đến nay người Chăm vẫn còn ~170.000 ở miền Trung và Nam Việt Nam, giữ một phần văn hóa truyền thống. Mỹ Sơn là cách dễ nhất để hiểu lịch sử này.

Kỹ thuật xây gạch nung bí ẩn: Tháp Champa được xây bằng gạch nung không vữa - các viên gạch ghép sát nhau đến mức không thấy đường ghép. Khoa học hiện đại vẫn chưa giải thích được hoàn toàn cách họ làm. Một số giả thuyết: gạch được xếp lúc còn ướt và để khô tự nhiên; dùng nhựa cây làm chất kết dính; nung lại sau khi xếp. Đến nay không ai phục dựng được kỹ thuật gốc.

Chứng tích chiến tranh thấm thía: Nhóm tháp A1 - tháp lớn và đẹp nhất Mỹ Sơn - bị B-52 Mỹ ném bom năm 1969 phá hủy hoàn toàn. Hiện chỉ còn móng đá. Đứng trước phế tích này khách cảm nhận được nỗi đau chiến tranh đối với di sản văn hóa - không chỉ con người mà cả lịch sử nghệ thuật.

Cảnh quan thiên nhiên đẹp: Mỹ Sơn nằm trong thung lũng nhỏ giữa các ngọn núi thấp, có rừng nguyên sinh xung quanh, suối nhỏ chảy. Cảnh quan trầm mặc, thanh tịnh - phù hợp khách thích chụp ảnh và suy ngẫm về lịch sử.

Kết hợp tour Hội An dễ dàng: Mỹ Sơn cách Hội An khoảng 40 km - khoảng 1 giờ đi xe. Tour 1/2 ngày từ Hội An rất phổ biến, giá hợp lý. Có thể kết hợp Mỹ Sơn và Hội An trong 2-3 ngày miền Trung.

Lịch sử và bối cảnh văn hóa

Vương quốc Champa: Champa là một trong những vương quốc cổ nhất Đông Nam Á, hình thành từ thế kỷ II sau công nguyên ở miền Trung Việt Nam (từ Quảng Bình đến Bình Thuận hiện nay). Người Chăm có nguồn gốc Mã Lai - Đa Đảo (Austronesian), khác hẳn người Việt (Việt - Kinh) ở phía bắc.

Champa theo Ấn Độ giáo (Hindu) và Phật giáo, có chữ viết riêng (chữ Champa - giống chữ Pali Ấn Độ), kiến trúc đền tháp Hindu, văn hóa nghệ thuật rực rỡ. Họ có nhiều thương cảng quốc tế (Cù Lao Chàm, Thị Nại) buôn bán với Trung Quốc, Ấn Độ, Ả Rập.

Vương quốc Champa kéo dài 13 thế kỷ (II-XV) với nhiều triều đại nhỏ (Bhadravarman, Indravarman, Vikrantavarman, Jaya Indravarman, Pô Pinati...). Champa nhiều lần chiến tranh với người Việt phía bắc và người Khmer phía nam. Cuối cùng năm 1471, vua Lê Thánh Tông (Đại Việt) đánh chiếm kinh đô Vijaya của Champa, giết và bắt 60.000 người Chăm. Champa suy tàn dần, đến năm 1832 vua Minh Mạng nhà Nguyễn xóa bỏ tên Champa hoàn toàn.

Thánh địa Mỹ Sơn: Mỹ Sơn được vua Bhadravarman I (Phạm Hồ Đạt) lập làm trung tâm tôn giáo của Champa từ thế kỷ IV - thờ thần Shiva (thần phá hủy và tái sinh trong Hindu). Vị trí được chọn là thung lũng kín giữa núi - phù hợp với phong thủy Hindu (gần núi thiêng tượng trưng núi Meru ở Ấn Độ).

Tháp đầu tiên xây bằng gỗ thế kỷ IV - bị cháy thế kỷ VI. Sau đó xây lại bằng gạch nung. Trong gần 1.000 năm (IV-XIII), các vua Champa kế tiếp đều xây thêm tháp tại Mỹ Sơn để thờ phụng và lưu danh. Tổng cộng có khoảng 70 đền tháp trên diện tích 142 ha.

Mỹ Sơn là trung tâm tôn giáo của Champa - giống như Angkor Wat của Campuchia hay Vatican của Công giáo. Các vua Champa đến đây làm lễ đăng quang, cúng tế, cầu may. Người Chăm thường dân hiếm khi được vào - chỉ giới quý tộc và tu sĩ Brahmin.

Suy tàn và lãng quên: Sau khi Champa suy yếu thế kỷ XV-XVII, Mỹ Sơn bị bỏ hoang. Rừng cây mọc um tùm phủ kín, nhiều tháp bị đổ tự nhiên. Khu vực bị quên lãng hàng trăm năm.

Tái khám phá cuối thế kỷ XIX: Năm 1898, học giả Pháp Camille Paris lần đầu ghi chép Mỹ Sơn trong tài liệu chính thức của Viện Viễn Đông Bác Cổ. Học giả Henri Parmentier (École française d'Extrême-Orient) khảo sát kỹ lưỡng Mỹ Sơn từ 1903. Ông vẽ bản đồ chi tiết, phân loại các tháp thành các nhóm A đến L.

Phá hoại chiến tranh 1969: Trong chiến tranh Việt Nam, Mỹ Sơn nằm trong vùng giáp ranh giải phóng quân và quân Mỹ. Năm 1969, B-52 Mỹ ném bom Mỹ Sơn nghi có hầm trú ẩn của Việt Cộng. Bom phá hủy nhiều tháp, đặc biệt tháp A1 - tháp lớn và đẹp nhất khu (cao 24 m, là kiệt tác kiến trúc Chăm Pa thế kỷ XI). Hiện A1 chỉ còn móng đá.

Tổng cộng chiến tranh phá hủy 50% các tháp Mỹ Sơn. Nhóm A bị tổn hại nặng nhất, B và C cũng bị một số phá. Các nhóm D, E, F, G, H còn nguyên vẹn hơn.

Phục hồi sau 1975: Sau giải phóng 1975, Việt Nam tập trung khôi phục Mỹ Sơn. Các nhà chuyên gia Pháp, Ý, Ấn Độ hợp tác với Việt Nam tu bổ. Đặc biệt UNESCO và Tổ chức Hợp tác Quốc tế Italia (IGCS) đầu tư hàng triệu USD vào dự án phục hồi tháp Chăm Pa từ 2003 đến nay.

UNESCO 1999: Năm 1999, Mỹ Sơn được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới với tiêu chí ii (giao lưu giá trị nhân văn) và iii (minh chứng độc đáo của nền văn minh Chăm Pa). Cùng năm Hội An cũng được công nhận - Quảng Nam có 2 di sản UNESCO trong 1 năm.

Người Chăm hiện nay: Người Chăm ở Việt Nam hiện có khoảng 170.000 người, chủ yếu ở Ninh Thuận (cũ - nay thuộc tỉnh Khánh Hòa mới) và Bình Thuận (cũ - nay thuộc Lâm Đồng mới). Họ chia thành 2 nhóm tôn giáo: Chăm Bà La Môn (Hindu) và Chăm Bà Ni (Hồi giáo địa phương). Một số làng Chăm còn giữ truyền thống dệt thổ cẩm, gốm Bàu Trúc, lễ Katé. Mỹ Sơn vẫn là điểm hành hương quan trọng cho người Chăm Bà La Môn.

Cảnh quan và đặc điểm tự nhiên

Tổng quan Mỹ Sơn

Khu di tích nằm trong thung lũng nhỏ rộng khoảng 1 km × 2 km, bao bọc bởi các ngọn núi thấp 200-400 m. Có suối nhỏ chảy giữa thung lũng. Rừng nguyên sinh xung quanh - chủ yếu cây lim, sến, táu - tạo cảnh trầm mặc.

Các tháp được phân thành 11 nhóm A đến L, mỗi nhóm có 4-15 tháp. Nhóm gần cổng vào là H, K, L (nhỏ và mới). Nhóm lớn và quan trọng là A, B, C, D, E, F. Nhóm xa nhất là G. Nhóm I, J ở phía nam.

Nhóm A (đã bị phá)

Nhóm quan trọng nhất Mỹ Sơn, có tháp A1 cao 24 m - tháp lớn nhất và đẹp nhất khu, xây thế kỷ XI bởi vua Jaya Indravarman II. Bị B-52 phá hủy năm 1969. Hiện chỉ còn móng đá nguyên vẹn. UNESCO và Italia đang nghiên cứu khả năng phục hồi.

Nhóm B, C (trung tâm)

Nhóm B và C là khu trung tâm Mỹ Sơn, có nhiều tháp xây thế kỷ X-XII. Tháp B1 (cao 18 m) là tháp lớn nhất còn lại - kiến trúc tinh xảo với hoa văn Hindu rực rỡ. Tháp C1 cao 12 m, có Linga (biểu tượng dương vật của Shiva) lớn ở trung tâm.

Nhóm D

Nhóm có 2 tháp nhỏ kiểu Sa Huỳnh-Champa cổ thế kỷ VII-VIII. Còn nguyên vẹn nhất. Có tượng Shiva ngồi cưỡi bò Nandin tinh xảo.

Nhóm E, F

Nằm cạnh suối, có tháp E1 thế kỷ VIII - một trong những tháp cổ nhất còn lại. Tháp F1 thế kỷ X có hoa văn rồng phượng.

Nhóm G

Xa nhất, ở phía bắc. Tháp G1 cao 14 m, xây thế kỷ XI. Còn nguyên vẹn vòm tháp.

Bảo tàng Champa Mỹ Sơn

Trong khu di tích có một bảo tàng nhỏ trưng bày: tượng Shiva, Vishnu, Ganesha; bia chữ Champa; các tượng vũ nữ Apsara; mô hình các tháp nguyên trạng. Vào bảo tàng cùng vé chính, không phụ thu.

Sân khấu Chăm Pa

Có sân khấu mở trong khu trình diễn nghệ thuật Chăm Pa - múa Apsara, nhạc cụ truyền thống (gineng, paranung), trang phục Champa. Show diễn 9:30, 10:30, 14:00, 15:30 hằng ngày. Vé bao gồm trong combo (hoặc 100.000đ riêng).

Suối Khe Thẻ

Suối nhỏ chảy giữa thung lũng. Nước trong, có cá nhỏ. Là nguồn nước thiêng cho người Chăm cúng tế xưa.

Núi Răng Mèo

Phía bắc thung lũng có núi Răng Mèo cao 500 m, hình dáng giống răng mèo. Theo truyền thuyết Champa, đây là núi Meru - núi thiêng vũ trụ trong Hindu giáo.

Hoạt động và trải nghiệm

Tham quan các nhóm tháp

Khách bắt đầu từ cổng vào - đi xe điện 2 km vào khu di tích trung tâm (xe điện bao gồm trong vé combo, hoặc 50.000đ riêng). Đi bộ qua các nhóm tháp theo thứ tự: K, L, H, C, B, A, D, E, F, G. Mỗi nhóm có biển thuyết minh tiếng Việt và Anh.

Đi bộ tổng 2-3 km qua các nhóm. Mất 2-3 giờ tùy tốc độ.

Xem múa Chăm Pa

Show múa Apsara và nhạc Champa truyền thống tại sân khấu mở trong khu. 4 show/ngày: 9:30, 10:30, 14:00, 15:30. Mỗi show 30 phút. Có múa nữ (vũ nữ Apsara), múa nam (chiến binh), trống và kèn. Trang phục đẹp - chiếc áo và váy lụa dài, nhiều trang sức.

Học sự thật về kỹ thuật xây tháp

Tại nhóm B-C có thể đứng sát nhìn các viên gạch ghép sát nhau không vữa. Tìm thử các đường ghép - rất khó thấy. Đây là kỹ thuật bí ẩn nhất của Champa.

Ngắm bia Champa cổ

Trong khu có nhiều bia đá khắc chữ Champa - chữ viết riêng của người Chăm, có nguồn gốc từ chữ Pali Ấn Độ. Bia ghi chép việc xây tháp, công đức của vua, lễ cúng. Có bản dịch tiếng Việt và Anh.

Chụp ảnh các tượng tinh xảo

Các tượng Shiva, Vishnu, Ganesha, vũ nữ Apsara - một số trong đền, một số trong bảo tàng. Tượng đá granit hoặc gạch nung, có hoa văn rất tinh xảo. Phù hợp ảnh nghệ thuật.

Đi bộ trong rừng

Có lối đi bộ trong rừng nguyên sinh quanh khu di tích, dài 1-2 km. Cây cao 30-40 m, có dương xỉ và dây leo. Có thể thấy chim rừng và sóc.

Thắp hương và cầu may

Tại tháp lớn (B1, C1) có nơi cho khách thắp hương cầu may. Người Chăm Bà La Môn vẫn đến đây hành hương. Khách tôn trọng - không bước qua tượng, không leo lên tháp.

Hướng dẫn lịch sử chuyên sâu

Có thể thuê hướng dẫn (200.000-500.000đ/giờ) - chuyên về Champa và Hindu. Phù hợp khách quốc tế hoặc nhóm nghiên cứu. Đặt qua Ban Quản lý hoặc các công ty tour.

Tham quan làng Chăm gần đó

Khu vực Duy Xuyên có một số làng Chăm còn giữ truyền thống. Có thể đi 5-10 km vào các làng để xem lễ Katé (tháng 9-10 âm lịch), dệt thổ cẩm, gốm. Cần hướng dẫn người dân.

Ẩm thực địa phương

Mì Quảng

Đặc sản Quảng Nam - sợi mì màu vàng nhạt làm từ gạo,ăn với thịt heo, tôm, trứng cút, bánh tráng nướng, đậu phộng và nghệ. Nước sốt ít, đậm đà. Tô 35.000-50.000đ. Quán phổ biến ở Duy Xuyên và Hội An.

Bê thui Cầu Mống

Bê con (3-6 tháng tuổi) thui nguyên con trên rơm. Da giòn, thịt mềm ngọt. Ăn với rau sống, bánh tráng nhúng nước, mắm nêm pha. Đặc sản nổi tiếng Quảng Nam. Một set cho 4 người 600.000-1.000.000đ.

Cao lầu (Hội An, gần Mỹ Sơn 50 km)

Đặc sản Hội An. Sợi mì vàng dày, thịt heo xá xíu, rau sống, tóp mỡ. Tô 35.000-50.000đ.

Cơm gà Tam Kỳ

Cơm gà đặc sản Tam Kỳ Quảng Nam - khác cơm gà Hội An ở chỗ nhiều rau và nước mắm pha. Tô 50.000-70.000đ.

Bánh tráng đập

Bánh tráng dày và bánh tráng mỏng giòn úp lại, ăn với mắm nêm. Đơn giản nhưng ngon. Một dĩa 30.000-50.000đ.

Tré Mỹ Sơn

Đặc sản Quảng Nam - thịt heo, bì, thính và tỏi ớt, gói lá ổi lên men. Vị chua nhẹ, thơm. Một xâu 5 tré 30.000-50.000đ.

Bánh ít lá gai

Bánh ít gói lá chuối, vỏ bột nếp lá gai (lá gai = lá ramie = lá có vị nhẹ), nhân đậu xanh và dừa nạo. Vị ngọt thanh, thơm. Một bánh 10.000đ.

Chè bắp

Bắp non nấu với đường và nước cốt dừa. Ngọt thanh, mát. Bát 15.000-25.000đ.

Bánh xèo Quảng Nam

Bánh xèo nhỏ giòn (khác bánh xèo Nam Bộ to dày), nhân tôm thịt giá. Cuốn rau sống bánh tráng chấm mắm nêm. Một dĩa 5 cái 50.000-80.000đ.

Rượu Hồng Đào (Hồng Đào)

Rượu nếp Hồng Đào đặc sản Quảng Nam. Lên men gạo nếp đỏ, có màu hồng đỏ tự nhiên, vị ngọt nhẹ. Một chai 500ml giá 100.000-200.000đ.

Thời điểm đẹp nhất

Tháng 1 đến tháng 4: mùa đẹp nhất - thời tiết mát (20-26°C), khô ráo, ánh sáng đẹp cho ảnh. Đặc biệt tháng 2-3 không có mưa.

Tháng 5 đến tháng 7: mùa hè - rất nóng (32-37°C), nắng gắt. Tháp đá hấp thụ nhiệt rất nóng. Đi vào sáng sớm 6:30-9:00 trước khi quá nóng.

Tháng 8: chuyển mùa - bắt đầu mưa rào. Vẫn nóng.

Tháng 9 đến tháng 11: mùa mưa lớn - khu di tích đường lầy lội, đôi khi ngập. Không khuyến khích đi giai đoạn này.

Tháng 12: chuyển mùa khô - vẫn còn mưa rào nhưng giảm. Bắt đầu mát mẻ.

Lễ Katé: (tháng 9-10 âm lịch, thường tháng 10 dương): Lễ hội Champa lớn nhất - người Chăm Bà La Môn về Mỹ Sơn cúng tế. Có múa Apsara, nhạc, đám rước. Khách đến đúng dịp được trải nghiệm văn hóa Chăm Pa thực thụ.

Khung giờ đẹp: Sáng sớm 7:00-9:00 ánh sáng đẹp, ít người, mát. Chiều 15:00-16:30 nắng nghiêng. Tránh giữa trưa nóng.

Đường đi và phương tiện

Đến Hội An hoặc Đà Nẵng trước

Bay đến Đà Nẵng: Sân bay DAD có chuyến từ Hà Nội, Sài Gòn, các nước. Xem hướng dẫn ở STT 275 (Hội An).

Đến Hội An: Từ Đà Nẵng xe buýt 1 giờ 30.000đ.

Từ Hội An đến Mỹ Sơn

Khoảng 40 km về phía tây nam.

Tour ghép: Phổ biến nhất. Tour 1/2 ngày Hội An - Mỹ Sơn - Hội An. Khởi hành sáng 8:00 hoặc trưa 13:30. Giá 350.000-600.000đ/người (đã bao gồm xe, hướng dẫn và show múa Chăm Pa, không bao gồm vé Mỹ Sơn 150.000đ).

Taxi: 800.000-1.200.000đ khứ hồi cho 4 người. Đợi 3 giờ.

Tự lái xe máy: 1 giờ 30 phút mỗi chiều, đường tốt. Phù hợp khách thích linh hoạt.

Xe khách: Có xe Hội An - Duy Xuyên (Mỹ Sơn) 40 phút giá 30.000đ. Đến Duy Xuyên xe ôm đến cổng Mỹ Sơn 30.000-50.000đ.

Từ Đà Nẵng đến Mỹ Sơn

70 km về phía tây nam.

Tour ghép Đà Nẵng: Nhiều tour 1 ngày Mỹ Sơn từ Đà Nẵng giá 400.000-700.000đ/người.

Taxi: 1.000.000-1.500.000đ khứ hồi.

Tự lái: 1h30p-2 giờ.

Tour combo Mỹ Sơn và Hội An

Phổ biến: Sáng đi Mỹ Sơn (3 giờ), trưa ăn, chiều ghé Hội An (3 giờ phố cổ), tối về. Giá 600.000-1.000.000đ/người.

Di chuyển trong Mỹ Sơn

Có xe điện chở khách từ cổng vào khu trung tâm 2 km - đã bao gồm trong vé combo. Hoặc đi bộ 30 phút.

Trong khu trung tâm đi bộ - khoảng cách giữa các nhóm tháp 100-300 m. Đường đá lát hoặc đường đất. Tổng đi bộ 2-3 km cho hết các nhóm.

Lịch trình gợi ý

Lịch trình nửa ngày — Mỹ Sơn từ Hội An

Sáng: 8:00 từ Hội An, 9:00 đến Mỹ Sơn, 9:00-12:00 thăm khu di tích và xem show múa Chăm Pa. 12:00 ăn trưa quán địa phương.

Chiều: 13:30 quay về Hội An — 14:30 đến Hội An.

Lịch trình 1 ngày — Mỹ Sơn đầy đủ

Sáng: 7:00 từ Hội An, 8:00 đến Mỹ Sơn. 8:00-11:00 thăm khu, bảo tàng và show múa.

Trưa: 11:30 ăn trưa Duy Xuyên - bê thui Cầu Mống.

Chiều: 13:30 đi làng Chăm gần Duy Xuyên — 15:00 quay về Hội An.

Lịch trình 3 ngày — Hội An và Mỹ Sơn và Cù Lao Chàm

Ngày 1: Hội An phố cổ và đêm đèn lồng.

Ngày 2: Sáng Mỹ Sơn — chiều quay về Hội An may áo dài.

Ngày 3: Cù Lao Chàm 1 ngày lặn ngắm san hô.

Lịch trình 5 ngày — miền Trung trọn vẹn

Mở rộng thêm Đà Nẵng (Bà Nà Hills, Cầu Vàng) 1 ngày và Huế (Đại Nội, lăng) 2 ngày sau Hội An-Mỹ Sơn.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Hỏi: Mỹ Sơn có gì khác Angkor Wat?: Angkor Wat (Campuchia) là khu đền Hindu lớn nhất Đông Nam Á, được xây thế kỷ XII bởi đế chế Khmer, quy mô gấp 50 lần Mỹ Sơn. Mỹ Sơn là khu đền Chăm Pa nhỏ hơn nhiều nhưng được xây trong thời gian dài hơn (gần 1.000 năm so với 200 năm Angkor) và phản ánh nền văn minh Chăm Pa Việt Nam riêng. Cả hai đều là di sản UNESCO.

Hỏi: Tại sao tháp Mỹ Sơn không có vữa?: Champa dùng kỹ thuật xây gạch nung không vữa - các viên gạch ghép sát nhau bằng độ chính xác cao. Khoa học hiện đại có nhiều giả thuyết: gạch ướt phơi khô tự nhiên; nhựa cây làm chất kết dính; nung lại sau khi xếp. Đến nay không ai phục dựng được hoàn toàn kỹ thuật gốc.

Hỏi: Tại sao tháp A1 bị phá?: Năm 1969, B-52 Mỹ ném bom Mỹ Sơn nghi có hầm trú ẩn của Việt Cộng. Bom phá hủy tháp A1 - tháp lớn và đẹp nhất khu (cao 24 m, kiệt tác kiến trúc Chăm Pa thế kỷ XI). Đây là một trong những thiệt hại di sản nặng nhất trong chiến tranh Việt Nam.

Hỏi: Có thể đi Mỹ Sơn từ Đà Nẵng cùng ngày không?: Có. 70 km từ Đà Nẵng. Tour 1 ngày từ Đà Nẵng có khởi hành 8:00, về 16:00. Hoặc tự lái 1h30p-2 giờ.

Hỏi: Mỹ Sơn có an toàn không?: Có. Khu di tích an toàn, có nhân viên bảo vệ. Đường đi bộ trong khu được đánh dấu rõ. Tránh leo lên các tháp đổ - nguy hiểm. Trẻ em phải có người lớn đi cùng.

Hỏi: Mỹ Sơn so với tháp Chăm Po Klong Garai (tỉnh Khánh Hòa mới) khác gì?: Mỹ Sơn là quần thể nhiều tháp xây trong 1.000 năm, là trung tâm tôn giáo Chăm Pa cổ đại. Po Klong Garai (xây thế kỷ XIII) là 1 cụm 3 tháp, nhỏ hơn nhưng nguyên vẹn hơn (không bị phá). Cả hai đều là di tích Chăm Pa nhưng khác nhau về quy mô và niên đại.

Hỏi: Có nên xem show múa Chăm Pa không?: Có. Show 30 phút khá hay - múa Apsara nữ và múa chiến binh nam, có nhạc cụ truyền thống. Trang phục đẹp. Bao gồm trong vé combo hoặc 100.000đ riêng. Có 4 show/ngày.

Hỏi: Trẻ em đi Mỹ Sơn được không?: Có nhưng từ 8 tuổi trở lên (đi bộ 2-3 km có thể mỏi). Phù hợp giáo dục lịch sử. Có ý nghĩa về văn hóa Chăm Pa.

Cụm điểm liên kết

• Phố cổ Hội An

  (40 km về phía đông): Di sản UNESCO khác - phố thương cảng cổ.

• Đà Nẵng

  (70 km về phía bắc): Bãi biển Mỹ Khê, Bà Nà Hills, Cầu Vàng.

• Cù Lao Chàm

  (60 km biển): Đảo có rạn san hô, khu dự trữ sinh quyển UNESCO.

• Tam Kỳ

  (50 km về phía nam): Tỉnh lỵ Quảng Nam cũ, có nhiều món ăn đặc sản.

• Núi Thành và biển Tam Hải

  Bãi biển ít khách, hoang sơ.

• Tiên Phước - rừng nguyên sinh

  Khu rừng quốc gia, ít khách.

• Huế

  (200 km về phía bắc): Cố đô, Đại Nội, lăng tẩm.

• Po Klong Garai (Ninh Thuận)

  (xa - tỉnh khác): Di tích Champa khác, tháp nguyên vẹn hơn.