Tháp Phú Diên

Vì sao nên đến Tháp Phú Diên

Tháp Chăm ở miền Trung không thiếu, nhưng mọi tháp khác đều đứng trên đồi cao, nhìn thấy từ xa. Phú Diên ngược hẳn: muốn xem phải đến sát mép hố và nhìn xuống. Cảm giác đứng trên miệng hố cát nhìn một công trình thế kỷ VIII nằm dưới mực nước biển là thứ không nơi nào khác có.

Tháp cũng kể một chuyện hay về địa lý: nghìn năm trước, chỗ này là đất người Chăm dựng đền ven biển; cát bồi từng lớp một, đường bờ biển đổi, và cả một ngọn tháp biến mất khỏi trí nhớ con người cho đến khi máy xúc chạm vào. Ai quan tâm khảo cổ nên đến trước khi ghé các di tích triều Nguyễn trong nội thành — hai lớp lịch sử cách nhau cả nghìn năm trên cùng một dải đất.

Một ngọn tháp thấp hơn mặt biển

Tháp xây bằng gạch Chăm nung, kỹ thuật mài chập không thấy mạch vữa — đặc trưng của kiến trúc Champa. Lòng tháp có một bệ thờ; bốn mặt mở bốn cửa, cửa chính quay ra Biển Đông, hướng người Chăm đi biển.

Sau khai quật, bài toán khó nhất là giữ tháp: gạch nghìn năm gặp không khí mặn và mưa miền Trung sẽ mủn nhanh. Phương án chọn là để tháp nằm nguyên trong hố, dựng nhà kính bao quanh, trùng tu gia cố xong tháng 5/2007. Nhà kính làm ảnh chụp dễ bị lóa — đi buổi sáng sớm hoặc chiều muộn, nắng chiếu xiên qua vách kính dịu hơn hẳn buổi trưa.

Quanh tháp: biển Phú Diên và dải ven phá

Tháp nằm ngay sau bãi biển Phú Diên — bãi ngang dài, vắng, dân địa phương tắm buổi chiều, gần như không có dịch vụ. Con đường ven biển nối Thuận An với Vinh Hiền chạy qua trước cửa di tích, hai bên là ruộng, đầm và các làng chài của dải cát hẹp kẹp giữa phá Tam Giang và Biển Đông. Chạy xe máy trên đường này là một trong những đoạn dễ chịu nhất quanh Huế: đường phẳng, ít xe, biển một bên và phá một bên.

Nên làm gì ở Tháp Phú Diên

Xem tháp từ nhiều tầng: Đi một vòng quanh miệng hố trước để thấy toàn cảnh, rồi theo lối bậc xuống gần chân tháp xem kỹ thuật xếp gạch. Bảng thuyết minh tại chỗ có sơ đồ mặt bằng và ảnh hiện trường 2001.

Ghép tắm biển: Bãi Phú Diên ngay sau lưng tháp, chiều xuống dân làng ra tắm khá đông. Muốn bãi có dịch vụ đầy đủ hơn thì về Bãi biển Thuận An cách 15 km.

Chạy trọn đường ven biển: Trục Thuận An – Phú Diên – Vinh Hiền chạy hết khoảng một buổi, ghé tháp ở đoạn giữa. Kết thúc ở cửa Tư Hiền rồi vòng về Huế theo quốc lộ 49.

Ăn gì quanh Phú Diên

Quanh di tích chỉ có quán nước; hải sản tươi tập trung ở các quán bãi ngang Phú Diên và khu Thuận An — tôm, mực, cá theo mẻ lưới trong ngày, hỏi giá trước khi gọi.

Về Huế thì bù bằng bữa đúng vị: bún bò Huế cho bữa sáng, cơm hến buổi trưa, chiều làm đĩa bánh bèo, bánh bột lọc hoặc cái bánh khoái chảo nóng.

Đi khi nào đẹp nhất

Tháng 3–8 khô ráo, ghép tắm biển được. Tháng 9–12 mưa dầm, đường ven biển gió mạnh — tháp vẫn xem được vì có nhà kính, nhưng mất phần biển. Trong ngày, sáng sớm và sau 15h30 dễ chụp ảnh nhất vì tránh lóa kính.

Đường đi

Từ trung tâm Huế qua cầu sang Vỹ Dạ, theo quốc lộ 49 ra Thuận An khoảng 15 km, rồi rẽ phải theo đường ven biển về phía nam 15 km nữa — di tích có biển chỉ dẫn bên trái, sát chân đồi cát. Đi xe máy thuận nhất; ô tô đỗ ngoài đường ven biển rồi đi bộ vào một đoạn ngắn.

Điểm tham quan gần Tháp Phú Diên

Cùng trục ven biển có Bãi biển Thuận An (15 km) và Đầm phá Tam Giang – Rú Chá phía bên kia dải cát. Về hướng Huế có Cầu ngói Thanh Toàn trên đường quốc lộ 49, và trọn Quần thể di tích Cố đô Huế trong nội thành — hai lớp lịch sử Chăm và Nguyễn cách nhau nghìn năm, xem được trong cùng một ngày.