Lòng hồ Sơn La (hồ thủy điện)

Vì sao nên đến Lòng hồ Sơn La

Lý do thứ nhất: là quy mô và ý nghĩa kỹ thuật của đập thủy điện. Đập Sơn La khởi công 2/12/2005 và khánh thành 23/12/2012 — hoàn thành sớm hơn kế hoạch 3 năm. 13 doanh nghiệp xây dựng Việt Nam đã thi công công trình mà không có nhà thầu nước ngoài. Đập cao 138 m tính từ nền móng (thuộc nhóm đập cao nhất thế giới), nhà máy 6 tổ máy công suất 2.400 MW — cung cấp điện cho gần 2,9 triệu hộ gia đình mỗi năm. Đập có vai trò chống lũ và điều tiết nước cho đồng bằng Bắc Bộ — đặc biệt vào mùa mưa khi sông Đà có lưu lượng lớn.

Lý do thứ hai: là cảnh quan "biển hồ trên núi" — hiện tượng hiếm có ở Việt Nam. Sông Đà vốn chảy quanh co qua các thung lũng hẹp giữa dãy Hoàng Liên Sơn và dãy Pu Sam Sao — khi đập chặn dòng, nước dâng cao tạo thành hồ rộng 224 km² giữa các đỉnh núi 1.000-1.500 m. Cảnh quan có mặt nước rộng, núi cao bao quanh và sương mù sáng sớm — rất khác biệt với hồ vùng đồng bằng. Nhiều đoạn lòng hồ có các đảo đá nhô lên — người dân địa phương đặt tên theo hình dáng: núi Tay Phật, núi Đá Thủng, núi Hổ.

Lý do thứ ba: là làng chài người Thái và nghề nuôi cá lồng bè trên hồ. Sau khi hồ hình thành 2012, người dân các xã Mường La, Quỳnh Nhai chuyển từ làm ruộng sang nuôi cá lồng bè — đặc biệt cá tầm (sturgeon, giống nhập từ Nga và châu Âu), cá lăng, cá chiên. Có hàng trăm bè cá rải rác trên hồ. Khách đi thuyền từ bến Mường Trai (Mường La) hoặc Pá Uôn (Quỳnh Nhai) đến thăm bè cá — ngắm cá nuôi qua khung lưới, ăn cá tầm tươi tại bè, học cách nuôi cá. Đây là mô hình du lịch cộng đồng đang phát triển từ 2018-2020 trở đi.

Lý do thứ tư: là khả năng kết hợp tour Tây Bắc đa dạng. Lòng hồ Sơn La nằm trong tuyến tour Tây Bắc phổ biến: Hà Nội → Mộc Châu → Sơn La → Lòng hồ → Quỳnh Nhai → Điện Biên Phủ → Sa Pa. Khách có thể dành nửa ngày đến 1 ngày cho lòng hồ trong tour 5-7 ngày Tây Bắc. Cầu Pá Uôn (xây 2010, cao 100 m so với mặt nước hồ) là một trong những cầu cao nhất Việt Nam — điểm chụp ảnh nổi tiếng trên đường từ Sơn La đi Điện Biên Phủ.

Lịch sử & Bản sắc

Vùng sông Đà chảy qua Sơn La có lịch sử lâu đời gắn với các dân tộc thiểu số Tây Bắc — đặc biệt là người Thái Đen, Thái Trắng, Mông, Dao, Khơ Mú. Trước thế kỷ XX, người Thái sống thành các "bản" (làng nhỏ) ven sông Đà — làm ruộng lúa nước thung lũng, đánh bắt cá sông, dệt vải thổ cẩm. Dòng sông Đà là tuyến giao thông chính của Tây Bắc — bè mảng và thuyền độc mộc đưa lâm sản và đặc sản miền núi xuống đồng bằng. Sông Đà còn gọi là Nậm Tè trong tiếng Thái — con sông chảy qua vùng đất của người Thái Tây Bắc từ hàng ngàn năm.

Dự án thủy điện Sơn La được Chính phủ Việt Nam phê duyệt năm 2002 sau hơn 10 năm khảo sát và lựa chọn vị trí. Trước đó đã có thủy điện Hòa Bình (xây 1979-1994) ở hạ lưu sông Đà — nhưng còn dư công suất phát triển ở thượng lưu. Sơn La được chọn vì địa hình thung lũng hẹp phù hợp xây đập, lưu lượng nước lớn, và có khả năng tạo hồ rộng. Khởi công 2/12/2005 dưới thời Thủ tướng Phan Văn Khải. Công trình do Tổng công ty Sông Đà và Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn dẫn đầu cùng 11 doanh nghiệp khác — hoàn toàn nội lực Việt Nam.

Quá trình xây dựng 2005-2012 yêu cầu di dời quy mô lớn nhất Việt Nam thời điểm đó — khoảng 91.000 dân thuộc gần 21.000 hộ phải tái định cư từ vùng lòng hồ sang các khu mới. Đây là một trong những cuộc di dân lớn nhất Việt Nam hiện đại — chính phủ chi hơn 35.000 tỷ đồng cho công tác đền bù, xây khu tái định cư, đào tạo nghề mới cho người dân. Phần lớn dân di cư là người Thái Đen và Mông sống ven sông Đà các xã Mường La, Quỳnh Nhai, Sìn Hồ — họ chuyển lên các bản tái định cư trên núi cao hơn.

Đập khánh thành 23/12/2012 đánh dấu Việt Nam có đập thủy điện lớn nhất Đông Nam Á và lọt top 10 đập cao nhất thế giới. Năm 2013 nhà máy đạt công suất tối đa 2.400 MW. Năm 2014 chính phủ trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất cho các đơn vị thi công. Từ 2015 lòng hồ bắt đầu phát triển du lịch — ban đầu chỉ vài thuyền nhỏ phục vụ khách Việt từ Sơn La và Hà Nội. Đến 2018-2020 các tour có quy mô hơn với bè cá Mường La, làng chài Quỳnh Nhai, và cầu Pá Uôn trở thành điểm chụp ảnh.

Bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số quanh lòng hồ vẫn duy trì sau di dời. Người Thái Đen (đông nhất, chiếm 70% dân số Sơn La) có lễ Xên bản đầu năm, lễ Then (hát Then — Di sản UNESCO 2019), điệu xòe Thái (Di sản UNESCO 2021). Nghề dệt thổ cẩm Thái, với vải đen pha trắng và hoa văn hình học, vẫn được truyền dạy tại các bản. Ẩm thực Thái: thịt trâu gác bếp, cá nướng kẹp tre (pa pỉnh tộp), xôi ngũ sắc, rượu cần. Lễ hội đua thuyền truyền thống tổ chức mùng 10 tháng giêng âm lịch tại bến Mường Trai — sau khi hồ hình thành đã trở thành lễ hội nổi tiếng Tây Bắc.

Cảnh quan & Thiên nhiên

Lòng hồ Sơn La nằm giữa hai dãy núi cao của Tây Bắc — dãy Hoàng Liên Sơn phía đông (có đỉnh Fansipan 3.143 m cách 100 km về phía bắc) và dãy Pu Sam Sao phía tây. Lòng hồ kéo dài 175 km dọc sông Đà từ đập Sơn La (Mường La) lên đến gần biên giới Lào tại Sìn Hồ (Lai Châu). Độ sâu trung bình hồ 70-100 m, sâu nhất 130 m tại khu vực sát đập. Mặt hồ chia thành nhiều khúc — khúc Mường La hẹp với nhiều đảo đá, khúc Quỳnh Nhai rộng nhất gần cầu Pá Uôn, khúc Sìn Hồ giáp ranh Điện Biên — Lai Châu.

Hệ thực vật quanh hồ chủ yếu là rừng thứ sinh và rừng trồng do tái sinh sau di dời dân. Trên các sườn núi cao 600-1.500 m có cây ban (Bauhinia variegata — biểu tượng Tây Bắc, hoa trắng nở tháng 2-3), cây mơ và mận (đặc trưng Mộc Châu — Sơn La), một số cây gỗ lớn còn sót: sao đen, dầu rái, gụ. Ven hồ có cây sậy, lau, và một số cây ngập nước chịu được mức nước dao động 5-8 m mỗi năm. Hệ động vật tự nhiên đã giảm do thay đổi sinh cảnh, còn lại các loài cá nước ngọt — đặc biệt cá nuôi: cá tầm Nga (sturgeon), cá lăng đen, cá chiên, cá tráp, cá lăng vàng.

Khí hậu vùng lòng hồ Sơn La đặc trưng núi cao Tây Bắc với 4 mùa rõ rệt. Mùa xuân (tháng 3-4) mát mẻ 18-25 độ với hoa ban trắng nở rộ — thời điểm đẹp nhất trong năm để thăm lòng hồ. Mùa hè (tháng 5-9) ấm và có mưa nhiều, 22-30 độ — mặt hồ nước cao, có thể có lũ thượng nguồn. Mùa thu (tháng 10-11) khô ráo, nước hồ trong, 18-24 độ — thuận lợi nhất cho tour thuyền. Mùa đông (tháng 12-2) lạnh 10-18 độ, có sương mù dày sáng sớm — đôi khi nhiệt độ xuống 5-8 độ. Trên các đỉnh núi cao 1.500 m có thể có sương muối hoặc tuyết nhẹ vào tháng 1.

Nên làm gì ở Lòng hồ Sơn La

Tham quan đập thủy điện Sơn La

Đến Ít Ong (Mường La) ngắm đập từ điểm quan sát công cộng phía đông đập — nhìn toàn cảnh tường đập và mặt hồ phía thượng lưu. Không vào được khu vực nhà máy phía dưới đập do an ninh — chỉ chụp ảnh từ xa. Có biển giới thiệu công trình và sa bàn nhỏ tại trung tâm quan sát. Thời gian thăm 30-45 phút. Miễn phí. Nên đến sáng sớm 6:00-9:00 khi sương mù trên hồ tan dần hoặc chiều 16:00-18:00 trước khi đóng cửa khu vực quan sát.

Đi thuyền lòng hồ Mường La và bến Mường Trai

Bến thuyền Mường Trai cách đập 15 km về thượng lưu là điểm xuất phát chính cho tour du thuyền. Thuê thuyền nhỏ 6-10 người, đi 2-3 giờ qua các đảo đá hình thù lạ: núi Tay Phật (đá vôi giống bàn tay Phật), núi Đá Thủng (vách đá có lỗ thủng tự nhiên), núi Hổ. Trên đường ghé thăm 1-2 bè cá nuôi cá tầm và cá lăng — có thể cho cá ăn và ăn trưa hải sản tươi tại bè. Giá thuê thuyền 400.000-1.000.000 đ/thuyền tùy thời gian và quy mô. Phù hợp gia đình và nhóm 4-8 người.

Thăm cầu Pá Uôn và Quỳnh Nhai

Cầu Pá Uôn xây 2010 (cùng thời với việc xây hồ) nối hai bờ hồ Quỳnh Nhai trên đường QL279 Sơn La đi Điện Biên Phủ. Cầu dài 918 m, mặt cầu cao 100 m so với mặt nước hồ — là cầu cao nhất Việt Nam khi xây xong. Điểm chụp ảnh nổi tiếng, nhìn ra cầu vắt qua mặt hồ và núi xa. Cách đập Sơn La khoảng 60 km về phía tây bắc. Phù hợp ghép tour đi từ Sơn La sang Điện Biên — dừng 30 phút chụp ảnh cầu.

Tham gia tour nuôi cá tầm và lễ hội đua thuyền (theo mùa)

Một số bè cá lớn cho phép khách tham quan và học về quy trình nuôi cá tầm — từ trứng nhập từ Nga đến cá thương phẩm 3-5 kg. Có thể câu cá tầm và ăn ngay tại bè (thường tính theo cân — 500.000-1.500.000 đ/kg cá tầm tươi). Tour 2-3 giờ giá 400.000-800.000 đ/người. Lễ hội đua thuyền mùng 10 tháng giêng âm lịch hằng năm tại bến Mường Trai — kéo dài 1 ngày với các đội đua từ các bản người Thái, lễ cúng đầu năm, ăn cơm bản. Đông đảo khách Tây Bắc về dự.

Đi xe máy quanh hồ và ngắm hoa ban tháng 2-3

Vào mùa hoa ban (tháng 2-3 dương lịch), hoa ban trắng nở rộ trên các sườn núi quanh hồ — đặc biệt khu vực Mường La, Quỳnh Nhai. Thuê xe máy 150.000-250.000 đ/ngày tại Sơn La hoặc Mộc Châu, đi tự lái quanh hồ theo QL6 và QL279. Tổng quãng đường vòng quanh đoạn hồ Mường La — Quỳnh Nhai khoảng 80-100 km, đi mất 4-6 giờ kể cả dừng chụp ảnh. Phù hợp khách trẻ thích phượt và yêu hoa ban Tây Bắc.

Ăn gì ở Lòng hồ Sơn La và Mường La

Cá tầm và cá lăng nuôi lòng hồ

Cá tầm Nga (sturgeon, Acipenser baerii) là đặc sản nổi tiếng nhất của lòng hồ Sơn La — giống nhập từ Nga và châu Âu, nuôi trong các bè cá lồng từ 2013-2015 trở đi. Cá tầm cần nước lạnh và sạch — điều kiện hồ thủy điện Sơn La (sâu 70-130 m, nhiệt độ ổn định 20-25 độ) phù hợp lý tưởng. Cá thương phẩm 3-5 kg/con, thịt trắng đặc, ít xương, vị ngọt béo. Cách chế biến: cá tầm hấp gừng sả, cá tầm nướng muối ớt, lẩu cá tầm với rau rừng, cháo cá tầm. Giá 500.000-1.500.000 đ/kg cá tầm tươi tại bè. Cá lăng đen (Hemibagrus wyckioides) cũng phổ biến — thịt dai, vị đậm, kho tiêu hoặc nướng. Quán: nhà hàng Bến Mường Trai, các bè cá Mường La, nhà hàng Pá Uôn Quỳnh Nhai.

Pa pỉnh tộp — cá nướng kẹp tre người Thái

Pa pỉnh tộp (tên Thái) là món cá nướng truyền thống của người Thái Tây Bắc. Cá suối hoặc cá hồ tươi (cá trắm, cá rô, cá chiên) làm sạch, ướp với mắc khén (hạt tiêu rừng), sả, gừng, ớt, mè, kẹp giữa hai thanh tre tươi rồi nướng than. Lá tre tươi giúp giữ ẩm và tạo mùi thơm đặc trưng. Cá có vị cay nồng mắc khén — gia vị đặc trưng Tây Bắc. Ăn cuốn lá xà lách hoặc lá chuối non, chấm muối chéo (muối, ớt, tỏi, mắc khén giã). Giá 150.000-300.000 đ/con tùy kích thước. Quán: nhà hàng Thái Trắng (Sơn La), bản Trống (Mộc Châu), các nhà hàng Mường La.

Thịt trâu gác bếp và xôi ngũ sắc

Thịt trâu gác bếp là đặc sản người Thái Đen — thịt trâu thái mỏng dài, ướp mắc khén, tỏi, ớt và muối, treo trên gác bếp lửa khói khô dần trong 1-2 tuần. Vị mặn, cay rồi đến thơm khói đặc trưng. Ăn xé sợi nhỏ chấm chẩm chéo (gia vị Thái) hoặc xào lăn với sả ớt. Giá 800.000-1.500.000 đ/kg thịt khô. Xôi ngũ sắc là đặc sản ngày lễ — xôi nếp Tú Lệ nấu với 5 màu tự nhiên: trắng (gốc), xanh (lá nếp), đỏ (gấc), vàng (nghệ), tím (lá cẩm). Tượng trưng ngũ hành và 5 lời chúc. Giá 30.000-60.000 đ/đĩa. Quán: chợ Sơn La, các bản người Thái quanh hồ.

Mận hậu Mộc Châu và đào Sa Pa (theo mùa)

Sơn La nổi tiếng với mận hậu Mộc Châu — vùng cao nguyên Mộc Châu (cách Sơn La 100 km về phía nam) là vùng trồng mận lớn nhất Việt Nam. Mận hậu mùa tháng 5-6, vị chua ngọt giòn, giá 30.000-80.000 đ/kg tại vườn. Đào Sa Pa và đào Sơn La (gần Mường La) mùa tháng 5-7, vị ngọt đậm, giá 50.000-100.000 đ/kg. Cả hai loại có thể mua làm quà tại chợ Sơn La hoặc dọc QL6 Mộc Châu — Sơn La. Đặc sản chế biến: ô mai mận, rượu mận, mật ong mận — bảo quản tốt 6-12 tháng.

Rượu cần và chẩm chéo Thái

Rượu cần là thức uống truyền thống của người Thái và các dân tộc Tây Bắc — gạo nếp lên men với men lá rừng, ủ trong ché 1-3 tháng. Khi uống đổ thêm nước suối lạnh, cắm cần tre dài 50-80 cm, người uống ngồi quây vòng. Tại các bản người Thái quanh hồ, một ché rượu cần loại trung 300.000-600.000 đ, đủ cho 6-10 người. Chẩm chéo là gia vị chấm đặc trưng Thái, gồm muối, ớt, mắc khén, tỏi, sả và lá thơm giã chung. Dùng chấm thịt nướng, cá nướng, rau luộc. Có thể mua chẩm chéo đóng gói làm quà 50.000-150.000 đ/lọ.

Đi khi nào đẹp nhất

Mùa khô tháng 10-4 là thời gian thuận lợi nhất cho tour lòng hồ Sơn La. Trời quang, ít mưa, nước hồ trong và xanh, tầm nhìn xa và rõ. Đường lên Mường La khô ráo, không lo sạt lở. Tháng 2-3 đặc biệt đẹp với hoa ban trắng nở rộ trên các sườn núi quanh Mường La và Quỳnh Nhai — đặc trưng vùng Tây Bắc. Tháng 11-1 lạnh 10-18 độ, sương mù dày sáng sớm phủ mặt hồ — cần áo ấm khi ra ngoài.

Mùa mưa tháng 5-9 không thuận lợi cho tour thuyền. Mưa nhiều khiến nước hồ đục, có thể có lũ thượng nguồn (đặc biệt tháng 7-8 khi sông Đà có lưu lượng lớn). Đường QL6 lên Sơn La có một số đoạn dễ sạt lở khi mưa to. Tuy nhiên mùa mưa cũng là mùa mận và đào chín ở Mộc Châu, Sơn La — phù hợp tour kết hợp.

Khung giờ tốt nhất trong ngày: tour thuyền sáng 7:30-11:00 (mặt hồ phẳng, ít gió) hoặc chiều 14:30-17:00 (ánh nắng chiều nghiêng, có thể thấy hoàng hôn trên hồ). Tránh đi trưa 11:00-14:00 vì nắng gắt và đôi khi có gió mạnh trên hồ.

Đi đến Lòng hồ Sơn La bằng cách nào

Từ Hà Nội đến Mường La (đập Sơn La) cách 320 km về phía tây bắc theo Quốc lộ 6. Lộ trình: Hà Nội → Hòa Bình (75 km) → Mai Châu (135 km) → Mộc Châu (200 km) → Sơn La (320 km → thực ra trung tâm Sơn La cách Mường La thêm 40 km nữa). Tổng thời gian 6-7 giờ bằng ô tô. Xe khách Mỹ Đình — Sơn La chạy hằng ngày, giá 200.000-350.000 đ/giường nằm, mất 7-8 giờ. Các hãng: Hà Sơn Hải Vân, Phương Trang Tây Bắc.

Từ Sơn La đến đập Mường La cách 40 km về phía bắc theo QL279, đi 1 giờ. Taxi 300.000-500.000 đ một chiều; thuê xe máy 150.000-250.000 đ/ngày — phù hợp khách trẻ. Đến Mường La đi tiếp 15 km đến bến Mường Trai nếu muốn đi thuyền lòng hồ. Bến Pá Uôn (Quỳnh Nhai) cách Mường La 60 km về phía tây bắc — đi mất 1 giờ 15 phút.

Tour ghép Hà Nội → Mộc Châu → Sơn La → Lòng hồ 3-4 ngày của các đại lý du lịch (PYS Travel, Vietfun Travel, Hanoi Holidays) có sẵn lịch trình bao gồm xe, khách sạn, ăn, vé tour thuyền. Giá 2.500.000-5.500.000 đ/người tùy hạng khách sạn (homestay đến 3-4 sao).

Sơn La chưa có sân bay dân dụng. Khách từ TP HCM hoặc miền Trung phải bay đến Hà Nội rồi đi xe khách hoặc thuê xe. Một số tour Tây Bắc dài 5-7 ngày bao gồm cả Sa Pa, Mộc Châu, Sơn La, Điện Biên Phủ — giá 5.000.000-12.000.000 đ/người trọn gói.

Lịch trình gợi ý

Lịch trình 1 ngày tour Lòng hồ Sơn La (xuất phát từ Sơn La): 7:00 từ Sơn La đi Mường La (40 km), 8:00 ngắm đập thủy điện 30 phút, 8:30 đi bến Mường Trai (15 km), 9:00-11:30 tour thuyền lòng hồ, thăm bè cá, ngắm núi Tay Phật, 12:00 ăn trưa cá tầm tại bè cá, 14:00 lên bờ và thăm bản Trồng (người Thái quanh hồ), 16:00 về Sơn La. Chi phí 600.000-1.200.000 đ/người.

Lịch trình 2 ngày 1 đêm Sơn La → Lòng hồ → Quỳnh Nhai. Ngày 1: từ Hà Nội đi Mộc Châu (200 km, 4 giờ) — thăm đồi chè và thung lũng mận, nghỉ Mộc Châu. Ngày 2: Mộc Châu — Sơn La (100 km, 2 giờ) — Mường La đập và tour thuyền lòng hồ → cầu Pá Uôn Quỳnh Nhai → về Hà Nội (đến tối muộn). Chi phí 1.500.000-3.500.000 đ/người gồm khách sạn và tour.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Có thể vào tham quan bên trong đập thủy điện Sơn La không?

Trả lời: Không. Nhà máy thủy điện Sơn La là công trình an ninh quốc gia — không mở cho khách du lịch tham quan bên trong. Khách chỉ có thể ngắm đập từ điểm quan sát công cộng phía đông (gần Ít Ong) và chụp ảnh từ xa. Có biển giới thiệu công trình và sa bàn nhỏ tại điểm quan sát. Khách quan tâm sâu hơn có thể đến Bảo tàng Sơn La tại Sơn La (cách 40 km) để xem mô hình và tài liệu lịch sử xây đập.

Hỏi: Tour thuyền lòng hồ có an toàn không?

Trả lời: An toàn nếu đi tour có giấy phép và áo phao đầy đủ. Các bến thuyền chính (Mường Trai, Pá Uôn) có thuyền nhỏ động cơ mới, mặt nước hồ phẳng ít gió vào sáng và chiều. Có áo phao bắt buộc cho mọi hành khách. Tài công địa phương quen đường thuyền và các vị trí an toàn. Tránh đi vào mùa mưa to (tháng 7-8) khi có thể có gió lớn trên hồ. Trẻ em từ 4-5 tuổi đi được với áo phao; trẻ nhỏ hơn cần bố mẹ trông cẩn thận.

Hỏi: Cá tầm Sơn La có thật là cá tầm Nga không?

Trả lời: Có. Cá tầm nuôi tại lòng hồ Sơn La là giống Acipenser baerii (cá tầm Siberia) nhập từ Nga và một số trại giống châu Âu (Pháp, Đức). Việt Nam bắt đầu nhập giống cá tầm từ 2007-2008 và thử nghiệm nuôi tại hồ Hòa Bình. Đến 2013-2015 mở rộng sang lòng hồ Sơn La với điều kiện sinh thái lý tưởng (nước lạnh sâu, oxy cao). Cá nuôi 2-3 năm đạt 3-5 kg/con thì thương phẩm. Thịt cá tầm Sơn La được đánh giá ngon hơn cá nhập khẩu do điều kiện nuôi tự nhiên. Trứng cá tầm Sơn La (caviar) đang được phát triển nhưng chưa quy mô lớn.

Cụm điểm tham quan gần

Cao nguyên Mộc Châu: cách Mường La 100 km về phía đông nam theo QL6 (2,5 giờ), là cao nguyên 1.050 m nổi tiếng với đồi chè Mộc Châu, thung lũng mận hậu, rừng thông Bản Áng , thác Dải Yếm . Mùa hoa mận tháng 1-2 và hoa cải vàng tháng 11-12 đặc biệt đẹp. Phù hợp ghép tour 3-4 ngày Tây Bắc với lòng hồ Sơn La.

Cầu Pá Uôn — Quỳnh Nhai: cách đập Sơn La 60 km về phía tây bắc theo QL279. Cầu dài 918 m, cao 100 m so với mặt hồ — cao nhất Việt Nam khi xây 2010. Điểm chụp ảnh nổi tiếng. Quanh Quỳnh Nhai có các làng người Thái Đen sống bằng nghề nuôi cá lồng bè và làm thổ cẩm.

Đèo Pha Đin: cách Mường La 120 km về phía tây bắc, là một trong "Tứ đại đỉnh đèo" Tây Bắc (cùng Khau Phạ, Ô Quy Hồ, Mã Pí Lèng). Đèo dài 32 km, đỉnh cao 1.648 m, tầm nhìn rộng ra thung lũng — đường từ Sơn La đi Điện Biên Phủ phải qua đèo này. Phù hợp khách yêu phượt đèo.

Điện Biên Phủ: cách Mường La 180 km về phía tây theo QL279, là thành phố lịch sử với chiến thắng Điện Biên Phủ 7/5/1954. Có Bảo tàng Chiến thắng, đồi A1, hầm De Castries, Mường Phăng. Phù hợp tour 4-5 ngày Tây Bắc.

Sa Pa: cách Mường La 280 km về phía bắc (qua Lai Châu hoặc Lào Cai), là thị trấn nghỉ dưỡng nổi tiếng Tây Bắc với đỉnh Fansipan 3.143 m — đỉnh cao nhất Đông Dương. Có cáp treo Fansipan. Phù hợp tour mở rộng 5-7 ngày Tây Bắc kết hợp lòng hồ Sơn La.