Làng rối nước Thanh Hải

Vì sao nên đến Làng rối nước Thanh Hải

Nghệ thuật rối nước Bắc Bộ cổ truyền — không phải sân khấu thương mại: Trong khi rối nước tại Nhà hát Thăng Long (Hà Nội) phục vụ 5-6 suất/ngày cho khách quốc tế với chương trình đóng gói, phường rối Thanh Hải vẫn giữ mô hình "phường" truyền thống — nghệ nhân là nông dân trong làng, biểu diễn không thường xuyên (theo đặt hàng hoặc lễ hội), sau buổi diễn có thể trao đổi trực tiếp với nghệ nhân. Đây là không gian gần với hình thức rối nước nguyên thủy, tức biểu diễn tại ao làng, đình làng cho cộng đồng địa phương xem chứ không phải khách du lịch là chính.

Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia 2012: Năm 2012, "Nghệ thuật múa rối nước Hải Dương" được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi vào danh mục Di sản Văn hóa Phi vật thể Quốc gia, bao gồm 3 phường rối: Hồng Phong (Ninh Giang), Bùi Thượng (Gia Lộc) và Thanh Hải (Thanh Hà). Đây là sự ghi nhận chính thức cấp nhà nước về giá trị nghệ thuật và lịch sử của các phường rối cổ — bảo vệ nghệ thuật khỏi mai một và hỗ trợ truyền dạy thế hệ tiếp theo.

Quy trình làm con rối thủ công độc đáo: Con rối Thanh Hải làm từ gỗ sung — loại gỗ nhẹ, dễ nổi, không nứt khi ngâm nước lâu. Mỗi con rối được khắc thủ công từ một khúc gỗ duy nhất, có cơ chế dây và cần điều khiển ẩn dưới nước. Sau khi khắc, con rối được sơn theo tích trò (nông dân màu nâu, thầy đồ áo dài đen, vua áo đỏ, lính áo vàng) và phủ một lớp sơn ta để không bong khi tiếp xúc nước thường xuyên. Khách có thể vào xưởng nghệ nhân xem quy trình làm rối.

Vị trí trong vùng đặc sản Thanh Hà: Xã Thanh Hải nằm trong huyện Thanh Hà cũ — vùng quê vải thiều nổi tiếng Việt Nam (thương hiệu "Vải thiều Thanh Hà" được bảo hộ chỉ dẫn địa lý từ 2007). Mùa vải tháng 5-7, du khách kết hợp xem rối nước với tour miệt vườn vải, thưởng thức vải tươi tại vườn, mua vải về làm quà.

Lịch sử & Bản sắc

Nguồn gốc nghệ thuật rối nước ở Thanh Hải gắn liền với truyền thống lâu đời của vùng đồng bằng sông Hồng. Rối nước Việt Nam được khẳng định có ít nhất từ thế kỷ XI-XII qua tấm bia đá Sùng Thiện Diên Linh (chùa Đọi, Hà Nam) khắc năm 1121 mô tả buổi biểu diễn rối nước trên hồ. Tại Thanh Hải, theo truyền khẩu của các nghệ nhân lâu năm, phường rối được hình thành từ thời Hậu Lê (thế kỷ XVII), khoảng cùng thời với chùa Dư Hàng (Hải Phòng). Một số bằng chứng vật chất (con rối cổ, văn bia, đình làng) ủng hộ niên đại này nhưng chưa được xác định chính xác.

Phường rối Thanh Hải lúc đầu chỉ là một nhóm nông dân trong làng tham gia biểu diễn vào các lễ hội đình làng và các dịp lễ tết, nhất là rằm tháng Giêng và lễ hội mùa xuân. Khi cộng đồng đông lên, phường rối được tổ chức quy củ hơn với cấu trúc gồm trưởng phường (truyền nghề, sáng tác tích trò), các nghệ nhân điều khiển rối (thường là nam giới do phải đứng dưới nước lâu), nhạc công (trống, đàn nguyệt, đàn nhị, sáo, tiếng hát chèo), và đội làm con rối. Việc truyền nghề trong phường theo nguyên tắc cha truyền con nối hoặc thầy truyền trò, không truyền cho người ngoài làng.

Khác với hai phường còn lại của Hải Dương (Hồng Phong và Bùi Thượng) thường sử dụng các tích cổ điển như "Tễu giáo trò", "Cá đẻ trứng", "Múa rồng", "Câu ếch", phường rối Thanh Hải có đặc trưng là tự sáng tác tích trò. Trưởng phường và các nghệ nhân lớp trên dựa trên đời sống nông thôn Hải Dương để sáng tác các vở mới: cảnh nông dân cấy lúa, cảnh chăn vịt, cảnh đánh bắt cá ở ao, cảnh đám cưới, cảnh đám rước Thành Hoàng làng, cảnh thầy đồ dạy học. Nội dung mang đậm yếu tố văn hóa làng quê đồng bằng sông Hồng và tinh thần dạy bảo điều thiện.

Thế kỷ XX, phường rối Thanh Hải trải qua nhiều thăng trầm. Thời chống Pháp (1946-1954), nhiều nghệ nhân bị huy động ra mặt trận, hoạt động rối nước gián đoạn. Sau hòa bình lập lại 1954, phường rối được hồi sinh nhưng quy mô nhỏ hơn. Thời chống Mỹ (1965-1975), do tập trung sản xuất và phòng không, hoạt động giải trí dân gian gần như ngưng. Từ những năm 1980, sau Đổi mới, phường rối Thanh Hải mới dần hoạt động trở lại với sự hỗ trợ của Sở Văn hóa - Thông tin Hải Dương cũ. Năm 1995-2000, các đoàn nghệ thuật Nhật Bản, Pháp, Hàn Quốc đến nghiên cứu rối nước Hải Dương, trong đó có Thanh Hải, nâng cao nhận thức quốc tế.

Năm 2012, nghệ thuật múa rối nước Hải Dương (3 phường, gồm Thanh Hải) được ghi vào danh mục Di sản Văn hóa Phi vật thể Quốc gia. Từ đó đến nay, phường rối nhận được hỗ trợ nhà nước về kinh phí, đào tạo, quảng bá. Phường rối Thanh Hải hiện có 29 thành viên - bao gồm trưởng phường, 8-10 nghệ nhân điều khiển rối, 4-5 nhạc công, 5-6 ca sĩ chèo, và các thành viên kiêm nhiệm làm con rối, sửa chữa thuyền-buồng trò. Trong 5 năm gần đây, phường biểu diễn 30-50 suất/năm chủ yếu cho khách đoàn (trường học, công ty, đoàn du lịch quốc tế), thu nhập trung bình 4-7 triệu đồng/tháng/nghệ nhân — không cao nhưng đủ duy trì nghề.

Cảnh quan & Thiên nhiên

Xã Thanh Hải nằm ở vùng đồng bằng sông Hồng - cụ thể là vùng tả ngạn sông Thái Bình, thuộc khu vực Thanh Hà cũ. Địa hình bằng phẳng, độ cao trung bình 2-3 mét so với mực nước biển. Đồng ruộng lúa nước chiếm phần lớn diện tích, xen kẽ với các vùng vườn trồng cây ăn quả (vải thiều, ổi, nhãn). Hệ thống kênh - mương - ao hồ chằng chịt, là đặc trưng địa lý vùng văn minh lúa nước - cũng là yếu tố tự nhiên đặc biệt hỗ trợ nghệ thuật rối nước phát triển.

Sân khấu biểu diễn rối nước Thanh Hải truyền thống là ao đình - hồ làng. Hiện nay phường có 2 sân khấu chính: ao đình làng (sử dụng cho các dịp lễ hội cộng đồng, miễn phí cho dân làng xem), và một sân khấu ngoài trời xây mới năm 2018 cạnh nhà văn hóa xã (sử dụng cho các đoàn khách du lịch, có ghế khán đài và mái che). Ao có diện tích khoảng 200-300 m², sâu 0,5-0,7 mét — đủ để nghệ nhân đứng dưới nước trong vài giờ liên tục. Sau ao là buồng trò (Thủy đình) — kiến trúc gỗ nhỏ kiểu mái cong, có 2-3 cửa rèm, là nơi nghệ nhân ẩn mình điều khiển rối.

Khí hậu khu vực thuộc nhiệt đới gió mùa đồng bằng Bắc Bộ với 4 mùa rõ rệt. Mùa xuân (tháng 2-4) ẩm ướt, mưa phùn, là mùa lễ hội phường rối hoạt động sôi nổi nhất. Mùa hè (tháng 5-8) nóng 32-37°C, mùa vải thiều Thanh Hà chín rộ, kết hợp xem rối với tour miệt vườn vải. Mùa thu (tháng 9-11) mát mẻ 22-28°C, ánh sáng đẹp, thuận lợi cho việc xem biểu diễn ngoài trời. Mùa đông (tháng 12-1) lạnh 12-18°C, biểu diễn rối nước gặp khó vì nghệ nhân phải đứng nước lạnh, do đó các suất diễn mùa đông thường ít hoặc phải mặc đồ giữ nhiệt chuyên dụng.

Vùng Thanh Hà có hệ sinh thái nông nghiệp đặc trưng đồng bằng sông Hồng với các vườn vải thiều rộng hàng nghìn hecta, ổi, nhãn xen kẽ, cùng đồng ruộng lúa hai vụ. Đời sống chim đồng quê đặc trưng - cò, vạc, cu gáy, chích chòe lửa - vẫn hiện hữu trong vườn. Đặc biệt mùa hoa vải tháng 3 và mùa vải chín tháng 5-7, vùng Thanh Hà đẹp nổi bật với cảnh chùm vải đỏ hồng treo trên cành.

Nên làm gì ở Làng rối nước Thanh Hải

Xem buổi biểu diễn rối nước

Hoạt động chính khi đến Thanh Hải. Một buổi diễn rối nước truyền thống kéo dài 45-60 phút, gồm 8-12 tiểu phẩm (tích trò) ngắn: Tễu giáo trò mở màn, cảnh nông dân cấy lúa, cảnh đánh bắt cá, cảnh đám rước, cảnh múa lân-rồng kết thúc. Nhạc đệm có trống, đàn nguyệt, đàn nhị, sáo, kèm tiếng hát chèo. Khán giả ngồi trên ghế khán đài xung quanh ao biểu diễn. Đoàn khách đặt suất diễn riêng (50-100 khán giả) giá 1.500.000-3.000.000 VND/suất; khách lẻ ghép đoàn 80.000-150.000 VND/người. Cần đặt trước qua trưởng phường hoặc Sở Văn hóa Hải Phòng để biết lịch diễn.

Tham quan xưởng làm con rối

Sau buổi diễn, khách có thể vào hậu trường - xưởng nghệ nhân làm con rối. Tại đây nghệ nhân giới thiệu quy trình: chọn gỗ sung, khắc thô bằng đục - dao, gọt tinh, lắp dây và cần điều khiển, sơn nền, vẽ chi tiết, phủ sơn ta chống nước. Mỗi con rối làm thủ công mất 1-2 tuần. Khách có thể chạm vào con rối thật, thử cầm cần điều khiển. Một số nghệ nhân có bán con rối nhỏ làm quà lưu niệm 150.000-500.000 VND/con tùy kích thước.

Trải nghiệm điều khiển rối nước thử

Phường rối Thanh Hải có chương trình trải nghiệm cho khách quan tâm — đặc biệt khách trường học và đoàn doanh nghiệp team building. Khách (mặc đồ chuyên dụng) đứng trong buồng trò Thủy đình hoặc bước xuống ao nông, học cách dùng cần và dây để điều khiển con rối di chuyển trên mặt nước. Mất 30-45 phút. Phí trải nghiệm: 100.000-200.000 VND/người, đặt trước.

Tham quan đình làng và không gian văn hóa

Đình làng Thanh Hải nằm cạnh ao biểu diễn, kiến trúc cổ thời Lê - Nguyễn với 3 gian 2 chái, mái cong. Đây là nơi thờ Thành Hoàng làng và tổ chức các lễ hội truyền thống. Vào dịp lễ hội đầu năm (mùng 4 Tết đến rằm tháng Giêng), đình làng tổ chức rước kiệu, lễ tế và các trò chơi dân gian (đu tre, vật, kéo co). Khách có thể thắp hương tại đình, nghe giới thiệu lịch sử làng.

Tour vải thiều Thanh Hà (mùa hè)

Mùa vải thiều tháng 5-7 là cơ hội đặc biệt — kết hợp xem rối với tham quan vườn vải. Các vườn vải Thanh Hà (xã Thanh Sơn, Thanh Khê, Thanh Bính cách Thanh Hải 5-10 km) mở cửa cho khách vào vườn, hái vải tươi ngay tại cây, giá 30.000-50.000 VND/kg (rẻ hơn nhiều so với mua ở thành phố). Có thể tự đặt tour 1 ngày: 7h sáng xuất phát từ Hà Nội/Hải Phòng, 9h đến vườn vải, trưa ăn cơm và vải, 14h xem rối nước Thanh Hải, 16h về.

Ăn gì ở Làng rối nước Thanh Hải

Vải thiều Thanh Hà tươi - 30.000-50.000 VND/kg

Đặc sản số một của vùng Thanh Hà. Vải thiều Thanh Hà có hạt nhỏ, cùi dày, mọng nước, vị ngọt đậm thanh mát, mùi thơm đặc trưng. Mùa vải kéo dài từ giữa tháng 5 đến cuối tháng 7. Cao điểm tháng 6 vải chín rộ, giá tại vườn 30.000-50.000 VND/kg, bán ở chợ 70.000-100.000 VND/kg. Ngoài ăn tươi, vải còn được chế biến: vải sấy khô, vải đóng hộp, rượu vải, mật vải. Vải tươi không bảo quản được lâu (3-5 ngày), nên ăn ngay tại vườn hoặc mua mang về ngay.

Bánh đậu xanh Hải Dương - 40.000-80.000 VND/hộp

Bánh đậu xanh là đặc sản nổi tiếng nhất Hải Dương cũ. Bánh làm từ đậu xanh xay nhuyễn, đường trắng, dầu (hoặc mỡ heo), đóng thành miếng nhỏ hình chữ nhật khoảng 2x4 cm, có lớp đường bột phủ ngoài. Vị ngọt thanh, mềm tan trong miệng, có hương đậu xanh đậm. Các thương hiệu uy tín: Bánh đậu xanh Rồng Vàng, Bảo Hiên Rồng Vàng, Nguyên Hương. Bán tại các cửa hàng thị xã Hải Dương cũ (cách Thanh Hải 30 km) hoặc các điểm dừng dọc quốc lộ 5.

Cua đồng rang me - 80.000-120.000 VND

Cua đồng vùng đồng bằng sông Hồng béo, gạch nhiều. Cua làm sạch, rang chảo nóng với mỡ heo, me cốt (me chua giã lấy nước), đường, tỏi, hành tím. Cua chín giòn vỏ, thịt ngọt, vị chua ngọt cân bằng. Quán cua đồng rang ngon ở Thanh Hà: Quán Ngọc Lan (Thanh Hà, cách Thanh Hải 5 km). Giờ mở: 10h-22h.

Bánh gai Tứ Trụ - 5.000-10.000 VND/cái

Bánh gai là đặc sản đồng bằng Bắc Bộ. Vỏ bánh làm từ bột nếp trộn lá gai giã nhuyễn (cây Boehmeria nivea), có màu đen đặc trưng. Nhân đậu xanh đường, dừa nạo, mứt sen và mỡ heo. Bánh gói bằng lá chuối khô, hấp 2-3 giờ. Vị ngọt mát, vỏ dẻo. Ăn tốt nhất với trà nóng. Mua tại các chợ địa phương 5.000-10.000 VND/cái.

Gà ri ta nướng đất sét - 250.000-400.000 VND/con

Gà ri ta được nuôi thả vườn các hộ dân Thanh Hà, thịt chắc, da vàng. Gà 1,5-2 kg được làm sạch, ướp sả-tỏi-mật ong, bọc lá chuối và giấy bạc, phủ đất sét nung trong bếp lò 1,5-2 giờ. Đập đất sét ra, gà chín tới, thơm mùi lá chuối-sả. Phù hợp tiệc đoàn 4-6 người. Đặt trước 1 ngày tại quán Gà đất sét Thanh Hà.

Đi khi nào đẹp nhất

Tháng 1-3 (đầu xuân - lễ hội): Mùa lễ hội đình làng và biểu diễn rối nước nhiều nhất trong năm. Phường rối Thanh Hải biểu diễn miễn phí tại đình làng vào rằm tháng Giêng (tháng 2 dương). Thời tiết ẩm, mưa phùn, mặc ấm. Hoa đào, hoa mai chợ vẫn còn không khí Tết. Lễ Phật đầu năm cũng đông khách.

Tháng 4-5 (xuân muộn): Khí hậu chuyển ấm 22-28°C, ít mưa. Cuối tháng 5 bắt đầu vải thiều chín. Đây là thời điểm tốt cho đoàn trường học tổ chức ngoại khóa văn hóa - lượng đoàn học sinh xem rối tăng cao.

Tháng 5-7 (mùa vải): Đỉnh điểm mùa vải Thanh Hà. Kết hợp xem rối và tour vườn vải. Nhiều đoàn du lịch combo đặc biệt vào mùa này. Thời tiết nóng 30-35°C, nên đi sáng sớm hoặc chiều mát. Vải tươi rất ngon, giá tại vườn 30.000-40.000 VND/kg.

Tháng 8-9 (giao mùa hè-thu): Đang chuyển sang thu nhưng vẫn có mưa rào và đôi khi bão tràn vào Bắc Bộ. Phường rối ít diễn ngoài trời vào tháng này nếu mưa. Vải đã hết mùa.

Tháng 10-11 (thu - mùa đẹp nhất): Trời cao, mát mẻ 22-28°C, không mưa, ánh sáng đẹp. Lý tưởng cho cả việc xem rối nước ngoài trời và chụp ảnh kiến trúc đình làng. Khách quốc tế đông.

Tháng 12-2 (đông): Lạnh 12-18°C, đôi khi dưới 10°C. Nghệ nhân khó đứng nước lâu nên ít suất diễn ngoài trời. Có thể có buổi diễn trong sân khấu kín nếu đoàn đặt riêng. Mùa này không lý tưởng để đến Thanh Hải.

Đi đến Làng rối nước Thanh Hải bằng cách nào

Từ Hà Nội: Cách 80 km. Đi cao tốc Hà Nội - Hải Phòng → ra cổng Hải Dương cũ → quốc lộ 5 / quốc lộ 17B → Thanh Hà — xã Thanh Hải. Tổng thời gian: 1,5-2 giờ. Tự lái ô tô phí cao tốc khoảng 80.000 VND. Xe khách từ bến Mỹ Đình hoặc Giáp Bát đến thị xã Hải Dương cũ (60.000-80.000 VND, 1,5 giờ), sau đó bắt taxi - xe ôm đến Thanh Hải (20 km, 150.000 VND).

Từ trung tâm Hải Phòng: Cách 30 km về phía tây. Đi quốc lộ 5 → Thanh Hà → xã Thanh Hải. Mất 40-50 phút bằng ô tô. Taxi 350.000-450.000 VND/lượt, Grab có nhưng hạn chế phủ sóng vùng xa.

Từ thị xã Hải Dương cũ: Cách 20 km về phía nam. Đi quốc lộ 17B — Thanh Hà — Thanh Hải. Mất 30 phút.

Tour trọn gói: Nhiều công ty du lịch Hải Phòng và Hà Nội tổ chức tour 1 ngày "Hải Dương cũ, rối nước Thanh Hải và vải thiều Thanh Hà" giá 600.000-900.000 VND/người, bao gồm xe đưa đón, hướng dẫn viên, vé xem rối, bữa trưa. Phù hợp khách lẻ không muốn tự đi.

Đặt lịch xem rối: Cần liên hệ trước qua Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng hoặc trưởng phường rối qua các kênh truyền thông địa phương. Đoàn đặt riêng nên báo trước 5-7 ngày; khách lẻ có thể hỏi xem có đoàn nào đang đặt để ghép.

Lịch trình gợi ý

Phương án 1: Nửa ngày xem rối và thăm làng (4 giờ): - 9h00: Đến Thanh Hải, đón tiếp tại nhà văn hóa xã. - 9h30-10h30: Tham quan xưởng làm con rối và nghe giới thiệu lịch sử phường rối. - 10h30-11h30: Xem buổi biểu diễn rối nước. - 11h30-12h00: Trao đổi với nghệ nhân, mua quà lưu niệm. - 12h00: Ăn trưa tại quán địa phương, sau đó về.

Phương án 2: Một ngày Hải Dương cũ - mùa vải (8 giờ): - 7h: Khởi hành Hà Nội. - 9h-11h: Vườn vải Thanh Hà, hái vải tại vườn. - 11h30-12h30: Ăn trưa nhà dân ( cơm gà , canh, rau, vải tráng miệng). - 13h30-15h00: Xem rối nước Thanh Hải. - 15h30-16h30: Mua đặc sản (vải sấy, bánh đậu xanh, bánh gai). - 17h: Về Hà Nội/Hải Phòng.

Phương án 3: 2 ngày 1 đêm Hà Nội - Hải Dương cũ - Hải Phòng: - Ngày 1: Hà Nội — Thanh Hà (rối và vải) — trung tâm Hải Phòng tối, nghỉ Hải Phòng. - Ngày 2: Hải Phòng (chùa Dư Hàng, bảo tàng, chợ Sắt) — Hà Nội buổi chiều.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Có thể xem rối nước Thanh Hải mọi ngày không?: Trả lời: KHÔNG. Phường rối chỉ biểu diễn theo đặt hàng (đoàn) hoặc các dịp lễ hội cộng đồng (rằm tháng Giêng, Tết, lễ hội đình làng). Không có lịch diễn cố định hàng ngày như nhà hát Thăng Long. Khách phải đặt trước 5-7 ngày hoặc ghép với đoàn có sẵn.

Hỏi: Buổi diễn kéo dài bao lâu?: Trả lời: Một buổi diễn truyền thống 45-60 phút, gồm 8-12 tiểu phẩm. Mở đầu là Tễu giáo trò - một nhân vật hề - sau đó là các tích lao động (cấy lúa, đánh cá, chăn vịt), tích đời sống (đám cưới, lễ hội), tích lịch sử-thần thoại (rồng phun nước, tiên múa). Kết thúc thường bằng múa rồng - lân kết hợp với hát chèo.

Hỏi: Trẻ em có xem được không?: Trả lời: Có và rất phù hợp với trẻ em. Các tích trò ngắn, sinh động, vui nhộn, nhạc trống đặc trưng dễ hứng thú. Trẻ 3-12 tuổi đặc biệt thích cảnh múa rồng và tiểu phẩm Tễu giáo trò. Trường học các cấp thường tổ chức ngoại khóa văn hóa đến đây.

Hỏi: Có hướng dẫn viên tiếng Anh không?: Trả lời: Không có hướng dẫn viên tiếng Anh thường trực tại phường rối. Đoàn khách nước ngoài thường đi cùng hướng dẫn viên Hà Nội hoặc Hải Phòng nói được tiếng Anh. Phường rối có một số tài liệu giới thiệu tiếng Anh - tiếng Pháp về nội dung từng tích trò.

Hỏi: Mua con rối làm quà lưu niệm ở đâu?: Trả lời: Một số nghệ nhân trong phường có bán con rối nhỏ làm quà — kích thước 15-30 cm, sơn màu giống con rối thật, có cần điều khiển hoạt động được. Giá 150.000-500.000 VND/con tùy kích thước và độ tinh xảo. Hỏi mua sau buổi diễn hoặc tại xưởng.

Cụm điểm tham quan gần

Vườn vải thiều Thanh Hà — 3-10 km tùy vườn: Vùng quê vải thiều nổi tiếng nhất Việt Nam. Mùa vải tháng 5-7. Các vườn lớn ở xã Thanh Sơn, Thanh Khê, Thanh Bính, Thanh Cường mở cửa cho khách vào hái vải tươi (giá 30.000-50.000 VND/kg) và mua làm quà.

Đền Bia (Bùi Thượng) - phường rối Bùi Thượng — 25 km về phía nam: Cùng là 1 trong 3 phường rối nước cổ của Hải Dương cũ, kế bên là đền Bia thờ Tuệ Tĩnh - danh y nổi tiếng thời Trần. Có thể kết hợp xem rối ở Thanh Hải buổi sáng và Bùi Thượng buổi chiều nếu có lịch.

Thị xã Hải Dương cũ - khu trung tâm — 20 km về phía bắc: Thành phố Hải Dương cũ (nay là khu vực trung tâm vùng nội đô Hải Phòng) có Bảo tàng Hải Dương, Văn miếu Mao Điền, chợ trung tâm và phố ẩm thực bánh đậu xanh. Có thể ăn trưa tại trung tâm.

Cảng Hải Phòng và trung tâm thành phố — 30 km về phía đông: Trung tâm Hải Phòng với nhà hát lớn, hồ Tam Bạc, bảo tàng, chùa Dư Hàng. Có thể đi 1 ngày kết hợp với Thanh Hải.

Đảo Cát Bà — cách 80 km về phía đông: Đảo lớn nhất vịnh Hạ Long - Lan Hạ, có rừng nguyên sinh, làng chài, bãi biển. Phù hợp cho hành trình 2 ngày 1 đêm kết hợp.