Cầu ngói Thanh Toàn & Làng cổ Phước Tích

Vì sao nên đến Cầu ngói Thanh Toàn - Phước Tích

Hai điểm là cụm di sản kiến trúc cổ đặc sắc của Huế ngoài khu Đại Nội và Lăng tẩm.

1. 1

   Cầu ngói Thanh Toàn 1776 - một trong số ít cầu ngói cổ Việt Nam: Trên cả nước chỉ còn 4-5 cầu ngói cổ - đây là đại diện miền Trung. Cầu được công nhận Di tích Lịch sử Văn hoá Quốc gia năm 1990 . Cấu trúc: dài 16,8 m × rộng 4,3 m, mái ngói âm dương đỏ, cột gỗ lim chắc chắn, sàn gỗ lát kín, ghế gỗ hai bên cho người nghỉ. Đặc trưng: bên trong cầu có bàn thờ thờ bà Trần Thị Đạo và các vị thần - phong tục hiếm gặp ở các cầu khác.

[INLINE_IMAGE: Bên trong cầu ngói Thanh Toàn với bàn thờ bà Trần Thị Đạo và ghế gỗ — caption: "Bàn thờ bà Trần Thị Đạo bên trong cầu - phong tục hiếm gặp"]

1. 1

   Làng Phước Tích - làng cổ thứ hai Việt Nam còn nguyên vẹn (sau Đường Lâm Hà Nội). Làng có 27 nhà rường cổ thế kỷ XVIII-XIX - nhà rường là kiến trúc đặc trưng Huế (3 gian và 2 chái và cột gỗ lim và mái ngói âm dương). Năm 2009, Phước Tích được xếp hạng Di tích Lịch sử - Kiến trúc Nghệ thuật Quốc gia — một trong ít làng cổ Việt Nam được bảo tồn nguyên vẹn. Đặc biệt: làng có 12 ngôi nhà cổ trên 200 năm tuổi.

2. 2

   Nghề gốm Phước Tích 500 năm tuổi. Làng làm gốm từ thế kỷ XV (1470) - cùng thời vua Lê Thánh Tông mở rộng lãnh thổ Đại Việt về phía nam (thế kỷ XV). Gốm Phước Tích nổi tiếng dùng cho hoàng gia triều Nguyễn 1802-1945. Hiện vẫn còn 3-4 lò gốm hoạt động - du khách có thể xem nghệ nhân nắn gốm trên bàn xoay tay, học làm gốm, mua gốm Phước Tích chính hãng.

3. 3

   Bảo tàng Nông cụ Thanh Toàn cạnh cầu. Trưng bày hơn 200 nông cụ truyền thống Huế: cuốc, cày, bừa, dụng cụ làm ruộng, dụng cụ thu hoạch lúa, thúng, mủng, sàng. Là điểm tham quan giáo dục cho trẻ em.

Cầu Thanh Toàn đón khoảng 50.000-80.000 lượt khách/năm. Phước Tích khoảng 80.000-120.000 lượt. Phù hợp cho khách Huế lần đầu muốn khám phá ngoài Đại Nội và Lăng tẩm.

Lịch sử & Bản sắc

Cầu ngói Thanh Toàn

Cầu được xây năm 1776 (thời chúa Nguyễn Phúc Thuần - chính quyền Đàng Trong cuối thời chúa Nguyễn) bởi bà Trần Thị Đạo - người làng Thuỷ Thanh. Bà Đạo xuất thân từ gia đình quan lại nhỏ, có tâm Phật, không có con. Sau khi chồng mất, bà dùng toàn bộ gia tài và quyên góp thêm từ dân làng để xây cầu - mục đích để dân làng đi lại thuận tiện qua kênh nhỏ và để có nơi nghỉ ngơi cho người đi đường mệt.

Cầu được xây trong 2 năm 1776-1778. Vật liệu: cột gỗ lim cứng, mái ngói âm dương từ làng gốm Phước Tích. Cấu trúc đặc biệt: cầu có mái che - khác cầu thông thường - là nét kiến trúc cầu ngói Việt Nam. Bên trong cầu có bàn thờ thờ Phật và các vị thần - bà Trần Thị Đạo muốn cầu là nơi tâm linh để người đi qua dâng hương.

Sau khi bà Đạo mất năm 1807, dân làng Thuỷ Thanh thờ bà tại bàn thờ trên cầu. Phong tục: khi qua cầu nên dâng hương trên bàn thờ - cảm tạ bà.

Trong các thế kỷ XIX-XX, cầu được tu bổ nhiều lần nhưng giữ nguyên cấu trúc. Năm 1990, cầu được công nhận Di tích Lịch sử Văn hoá Quốc gia. Đến nay, cầu vẫn được dân làng Thuỷ Thanh sử dụng đi lại hàng ngày.

Làng cổ Phước Tích

Làng Phước Tích thành lập năm 1470 dưới thời vua Lê Thánh Tông - trong giai đoạn Đại Việt mở rộng lãnh thổ về phía nam. Người Việt từ vùng Thanh Hóa - Nghệ An di cư xuống lập làng tại bờ sông Ô Lâu (xã Phong Hòa, Phong Điền — cách trung tâm Huế khoảng 45 km về phía bắc). Tên "Phước Tích" có nghĩa "tích đức cho phước" - mong dân làng tu nhân tích đức.

Từ thế kỷ XV-XVII, làng phát triển nghề gốm. Đất sét vùng sông Ô Lâu rất tốt cho làm gốm. Sản phẩm chủ yếu: chum, vại, nồi đất, bát đĩa - cung cấp cho dân Huế và lan rộng ra Quảng Trị, Quảng Bình. Trong thời nhà Nguyễn 1802-1945, gốm Phước Tích được hoàng gia triều Nguyễn dùng - là gốm chính thức của cung đình. Một số sản phẩm còn lại trong Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế.

Trong thế kỷ XVIII-XIX, làng có hơn 100 ngôi nhà rường cổ - là kiến trúc nhà ở của giới khá giả Huế xưa. Nhà rường là kiểu nhà 3 gian và 2 chái với cột gỗ lim, mái ngói âm dương, sân vườn. Đến nay còn 27 nhà rường nguyên vẹn, trong đó 12 nhà trên 200 năm tuổi (nhà cụ Lương, nhà ông Đoàn, nhà bà Tâm). Một số nhà mở cửa cho khách tham quan và một số dạy làm gốm.

Trong chiến tranh chống Pháp 1946-1954, làng Phước Tích nằm xa các trận đánh chính - không bị tàn phá nghiêm trọng. Trong chiến tranh chống Mỹ 1955-1975, làng có một số nhà bị tổn hại do bom rải đường mòn Hồ Chí Minh nhánh đông (đi qua Quảng Trị xuống Huế). May mắn, đa số nhà rường cổ vẫn nguyên vẹn.

Sau ngày 30/4/1975, làng bị bỏ quên trong nhiều thập kỷ. Đến năm 2003, một dự án bảo tồn của Bộ Văn hóa Thể thao Du lịch phối hợp JICA Nhật Bản bắt đầu khôi phục các nhà cổ và phục hồi nghề gốm. Năm 2009, Phước Tích được xếp hạng Di tích Lịch sử - Kiến trúc Nghệ thuật Quốc gia — cùng với Đường Lâm (Hà Nội), đây là một trong ít làng cổ Việt Nam còn giữ được cấu trúc truyền thống gần như nguyên vẹn.

Hiện nay làng có khoảng 600-700 dân, sống bằng nông nghiệp lúa nước và một phần nghề gốm và du lịch. Lễ hội đặc trưng: Lễ Cúng Tiền Hiền tháng 1-2 âm lịch (cúng các vị tiền hiền lập làng); Lễ Hội Gốm Phước Tích tháng 9 dương lịch (giới thiệu gốm và biểu diễn nắn gốm).

Cảnh quan & Thiên nhiên

Khu vực cầu Thanh Toàn

Cầu Thanh Toàn nằm trên kênh nhỏ chảy vào sông Như Ý (nhánh sông Hương). Khu vực có cảnh quan nông thôn Huế đặc trưng: cánh đồng lúa, hàng tre, hàng cau xen kẽ. Bên cạnh cầu có chợ phiên Thanh Toàn họp rằm tháng Giêng âm lịch - chợ truyền thống Huế với hàng trăm sạp bán nông sản, đồ thủ công, ẩm thực.

Khu vực làng Phước Tích

Làng Phước Tích nằm bên bờ sông Ô Lâu - sông nhánh sông Bồ chảy qua Phong Điền. Sông Ô Lâu rộng 100-200 m, nước trong xanh, ven bờ có nhiều cây nhãn lồng cổ thụ. Làng có cấu trúc đặc trưng: nhà rường nằm dọc theo các đường nhỏ, sân vườn rộng với cây cảnh, vườn rau. Hàng cây xanh xen kẽ tạo bóng mát quanh năm.

Đặc trưng cảnh quan: 27 nhà rường cổ - kiến trúc nhà 3 gian Huế truyền thống. Đình làng Phước Tích thờ các vị tiền hiền lập làng (xây thế kỷ XVII). Lò gốm cổ - cấu trúc lò đất nung 800-1.000°C của thế kỷ XIX, hiện 3-4 lò còn hoạt động.

Khí hậu Huế là nhiệt đới gió mùa với hai mùa rõ rệt. Mùa khô tháng 1-8 ít mưa. Mùa mưa tháng 9-12 mưa nhiều và bão miền Trung. Cả hai điểm cầu Thanh Toàn và Phước Tích nằm trong vùng đồng bằng Huế - không phải vùng núi - nên không bị lũ lụt nặng. Tuy nhiên, mưa lớn có thể gây ngập đường tạm thời.

Nên làm gì ở Cầu Thanh Toàn - Phước Tích

Tham quan và dâng hương cầu Thanh Toàn

Cầu mở cửa cả ngày, miễn phí. Du khách có thể: - Đi qua cầu (cầu đang sử dụng - dân làng đi qua hàng ngày) - Ngồi trên ghế gỗ trong cầu - cảm nhận không gian cổ - Dâng hương trên bàn thờ bà Trần Thị Đạo - Chụp ảnh kiến trúc cầu.

Khu vực gần cầu có một số quán nhỏ bán nước và bánh Huế. Tham quan 30-45 phút.

Tham quan Bảo tàng Nông cụ Thanh Toàn

Cách cầu 100 m. Bảo tàng tư nhân với hơn 200 nông cụ truyền thống Huế: cuốc, cày, bừa, dụng cụ làm ruộng, dụng cụ thu hoạch lúa, thúng, mủng, sàng. Có thuyết minh tự do (có thể tip 50.000-100.000 đ). Vé 30.000 đ/người. Tham quan 30-45 phút.

Đi xuồng nhỏ trên kênh Thanh Toàn (mùa nước lớn)

Mùa mưa tháng 9-11, kênh Thanh Toàn nước lớn. Có thể đi xuồng nhỏ 30-60 phút qua làng - cảnh nông thôn Huế đặc trưng. Giá 100.000-200.000 đ/xuồng (chia 4-6 khách).

Tham gia chợ phiên Thanh Toàn rằm tháng Giêng âm lịch

Chợ phiên truyền thống tổ chức rằm tháng Giêng âm lịch (thường tháng 2 dương). Hàng trăm sạp bán nông sản, đồ thủ công, ẩm thực Huế. Đông người dân địa phương. Là dịp văn hoá đặc biệt cho người yêu chợ truyền thống.

Tham quan làng Phước Tích và thăm nhà rường cổ

[INLINE_IMAGE: Nhà rường cổ ông Đoàn tại Phước Tích - kiến trúc 3 gian Huế truyền thống — caption: "Nhà rường cổ ông Đoàn - 200+ năm tuổi"]

Mua vé tại cổng làng 30.000-50.000 đ/người. Tham quan các nhà rường cổ mở cửa: nhà ông Đoàn, nhà bà Tâm, nhà cụ Lương. Mỗi nhà có chủ nhà thuyết minh, khách được uống trà miễn phí. Tham quan 2-3 giờ.

Học làm gốm Phước Tích

Một số nghệ nhân tại Phước Tích nhận khách đến học làm gốm trên bàn xoay tay truyền thống. Học 1-2 giờ, có thể tự nắn 1-2 sản phẩm để mang về. Giá 200.000-400.000 đ/người (bao mảnh gốm). Sau khi nắn, gốm được nung và gửi về địa chỉ khách (cộng phí ship).

Mua gốm Phước Tích chính hãng

Có cửa hàng nhỏ trong làng bán gốm Phước Tích chính hãng: - Chum, vại nhỏ: 100.000-300.000 đ - Nồi đất kho cá: 50.000-150.000 đ - Bình hoa gốm: 100.000-500.000 đ - Bộ ấm chén gốm: 200.000-800.000 đ.

Gốm Phước Tích chất lượng cao, giá rẻ hơn 30-50% so với mua tại Huế thành phố.

Ăn gì ở Thanh Toàn - Phước Tích

Bánh khoái Huế (tại Thanh Toàn)

Cách cầu Thanh Toàn 1 km có quán Bánh Khoái Bà Cô bán bánh khoái Huế truyền thống. Bánh có vỏ giòn lớn (đường kính 25 cm), nhân tôm, thịt heo và giá. Ăn cuốn bánh tráng, rau sống, chấm nước lèo. Một bánh 50.000-100.000 đ.

Bún bò Huế tại Thanh Toàn

Vùng Thuỷ Thanh có nhiều quán bún bò Huế gia đình - vị truyền thống hơn quán trung tâm Huế. Một tô 35.000-50.000 đ. Quán Bún Bò Cô Nhung nổi tiếng tại làng.

Cơm hến Phước Tích

Phước Tích gần sông Ô Lâu - nơi có hến tươi. Cơm hến tại đây vị thanh, mát. Một dĩa 25.000-45.000 đ.

Bánh canh cá lóc Phong Điền

Đặc sản Phong Điền (vùng có Phước Tích). Cá lóc đồng với sợi bánh canh dày, nước dùng ngọt từ cá lóc. Vị ngọt cá đặc trưng. Một tô 35.000-60.000 đ.

Chè Huế các loại

Có vài quán chè Huế gần cầu Thanh Toàn và trong làng Phước Tích. Chè bột lọc heo quay (mặn ngọt), chè sen, chè hạt sen, chè bắp, chè đậu xanh. Một bát 15.000-30.000 đ.

Bánh tét và bánh chưng Huế

Đặc sản Huế ngày Tết - có quanh năm. Bánh tét Huế dài hơn bánh chưng vuông. Nhân thịt heo, đậu xanh, gói lá chuối. Một cái 50.000-100.000 đ. Mua tại các sạp gần cầu Thanh Toàn.

Đi khi nào đẹp nhất

Mùa khô (tháng 1 - tháng 8): là tốt nhất cho tham quan ngoài trời. Tháng 2-5 là thời điểm lý tưởng - không quá nóng (25-30°C), ít mưa. Tháng 5-7 nóng (32-37°C) do gió Lào - đi sáng sớm hoặc chiều muộn.

Mùa mưa (tháng 9 - tháng 12): Huế mưa nhiều. Cầu Thanh Toàn vẫn đi được (có mái che). Phước Tích vẫn tham quan được nhưng đường có thể trơn. Tháng 10-11 có bão - kiểm tra trước.

Chợ phiên Thanh Toàn rằm tháng Giêng âm lịch (tháng 2 dương): dịp văn hoá đặc biệt với chợ truyền thống đông người dân.

Lễ Cúng Tiền Hiền Phước Tích tháng 1-2 âm lịch: dịp lễ làng truyền thống.

Festival Huế (2 năm 1 lần, gần nhất 2024): kết hợp tham quan Thanh Toàn và Phước Tích và các điểm Huế khác.

Cảnh báo: tháng 6-7 nóng gắt do gió Lào - tránh đi giữa trưa 11-15h.

Đi đến Cầu Thanh Toàn - Phước Tích bằng cách nào

Cầu Thanh Toàn từ trung tâm Huế

Cách trung tâm Huế (Đại Nội) 8 km về phía đông nam, 20 phút: - Taxi/Grab: 100.000-150.000 đ/chiều - Xe ôm: 60.000-100.000 đ/chiều - Thuê xe máy: 100.000-150.000 đ/ngày, tự lái (đường tốt, có biển chỉ dẫn) - Tour ghép: 350.000-500.000 đ/người (nửa ngày, bao xe và Bảo tàng Nông cụ và bữa ăn nhẹ)

Phước Tích từ trung tâm Huế

Cách trung tâm Huế khoảng 45 km về phía bắc, 1-1,5 giờ: - Tour ghép: 600.000-1.000.000 đ/người (cả ngày, kết hợp với cầu Thanh Toàn) - Thuê xe ô tô và tài xế: 1.500.000-2.500.000 đ/ngày - Tự lái xe máy: 100.000-200.000 đ/ngày, đi qua quốc lộ 1A và tỉnh lộ.

Combo Cầu Thanh Toàn và Phước Tích trong 1 ngày

Khoảng cách Cầu Thanh Toàn - Phước Tích là 30 km (hai điểm ở hai phía nam-bắc Huế). Tour 1 ngày từ Huế: - 8h từ trung tâm Huế đi cầu Thanh Toàn (20 phút) - 8h30-10h tham quan cầu và Bảo tàng Nông cụ - 10h khởi hành đi Phước Tích (1,5 giờ qua trung tâm Huế) - 12h ăn trưa tại Phước Tích - 13h-16h tham quan Phước Tích và học gốm - 16h trở về Huế.

Tour ghép cả ngày: 600.000-1.000.000 đ/người.

Lịch trình gợi ý

Hành trình nửa ngày Cầu Thanh Toàn (từ Huế)

Sáng 8h từ Huế đi cầu Thanh Toàn (20 phút). 8h30-10h tham quan cầu và Bảo tàng Nông cụ. 10h ăn nhẹ bánh khoái tại quán Bà Cô. 11h trở về Huế.

Hành trình 1 ngày Cầu Thanh Toàn và Phước Tích (chi tiết ở mục 9)

Hành trình 1 ngày Huế đầy đủ (3 cụm)

Sáng: Đại Nội Huế. Trưa: bún bò Huế. Chiều: cầu Thanh Toàn và Bảo tàng Nông cụ. Tối: phố đi bộ Nguyễn Đình Chiểu (cuối tuần). Combo cho khách Huế lần đầu chỉ có 1 ngày.

Hành trình 2 ngày 1 đêm Huế cổ kiến trúc

Ngày 1: Đại Nội và Lăng tẩm vua Nguyễn (Tự Đức, Khải Định).

Ngày 2: Cầu Thanh Toàn và Phước Tích và Cồn Hến (cơm hến). Tối ca Huế trên thuyền sông Hương.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Cầu ngói Thanh Toàn có thể đi qua được không?

Đáp: Có. Khách đi bộ qua cầu - là phong tục địa phương. Không có vé. Cầu vẫn được dân làng Thuỷ Thanh sử dụng đi lại hàng ngày. Cẩn thận khi mưa - sàn gỗ có thể trơn.

Hỏi: Phước Tích có gì khác Đường Lâm (Hà Nội)?

Đáp: Hai làng cùng là làng cổ Việt Nam còn nguyên vẹn nhất, đều được xếp hạng Di tích Lịch sử - Kiến trúc Nghệ thuật Quốc gia năm 2009. Khác: Đường Lâm có nhiều nhà cổ hơn (~200 nhà), kiến trúc Đông Bắc Bộ với nhà ngói tường đá ong. Phước Tích có ít nhà hơn (27) nhưng kiến trúc nhà rường Huế - đặc trưng miền Trung. Phước Tích có thêm nghề gốm 500 năm tuổi.

Hỏi: Trẻ em đi được không?

Đáp: Phù hợp. Cầu ngói Thanh Toàn an toàn (có ghế ngồi nghỉ). Bảo tàng Nông cụ thú vị cho trẻ học về nông nghiệp truyền thống. Phước Tích có nhà rường cổ đẹp và hoạt động làm gốm cho trẻ thử.

Hỏi: Có thể qua đêm tại Phước Tích không?

Đáp: Có. Vài nhà rường cổ tại Phước Tích đã được tu bổ thành homestay (nhà ông Đoàn, nhà cụ Lương). Khách ngủ trong nhà cổ, ăn cơm Huế truyền thống với gia đình chủ. Giá 600.000-1.500.000 đ/đêm/người. Đặt trước qua Trung tâm Du lịch Phong Điền.

Hỏi: Có thể chụp ảnh tự do trong nhà rường cổ không?

Đáp: Được. Các nhà mở cửa cho khách đều cho phép chụp ảnh. Một số nhà có quy định không dùng đèn flash trong các phòng có đồ cổ. Nên hỏi chủ nhà trước khi chụp các nghi lễ cúng đang diễn ra.

Hỏi: Sau sáp nhập 2025, hai điểm này thuộc đâu?

Đáp: Thuộc TP Huế trực thuộc Trung ương từ 2024. Huế giữ nguyên sau sáp nhập 2025 - không gộp với tỉnh khác.

Hỏi: Có thể combo với Đại Nội Huế?

Đáp: Có. Cầu Thanh Toàn cách Đại Nội 8 km, Phước Tích cách khoảng 45 km. Tour 1 ngày Huế đầy đủ: sáng Đại Nội, trưa cầu Thanh Toàn và Bảo tàng Nông cụ, chiều Phước Tích, tối phố đi bộ.

Cụm điểm tham quan gần

[INLINE_IMAGE: Bản đồ vị trí Cầu Thanh Toàn (đông nam Huế) - Phước Tích (bắc Huế) - các di tích Huế khác — caption: "Cụm di sản Huế ngoài Đại Nội"]

• Đại Nội Huế cách 8 km (từ cầu Thanh Toàn) hoặc 45 km (từ Phước Tích) — di sản UNESCO 1993, kinh thành nhà Nguyễn 1802-1945.
• Chùa Thiên Mụ cách 12 km — chùa Phật giáo cổ thế kỷ XVII với tháp Phước Duyên 7 tầng.
• Vĩ Dạ - Cồn Hến cách 5 km từ cầu Thanh Toàn — làng quê thi vị của Hàn Mặc Tử và làng cơm hến Cồn Hến.
• Lăng Tự Đức cách 8 km từ cầu Thanh Toàn — lăng vua Nguyễn đẹp nhất với hồ Lưu Khiêm và đảo Tịnh Khiêm.
• Phá Tam Giang cách 20 km — đầm phá lớn nhất Đông Nam Á (22.000 ha) với nghề nuôi tôm và đời sống ngư dân.
• Vịnh Lăng Cô cách 80 km về phía nam — vịnh đẹp top 30 thế giới (Worldbays Club 2009).