Bảo tàng Lịch sử Quốc gia

Vì sao nên đến Bảo tàng Lịch sử Quốc gia

Lý do thứ nhất: là kiến trúc Đông Dương đặc trưng đẹp nhất Hà Nội. Kiến trúc sư Ernest Hébrard (Pháp) thiết kế năm 1925 và xây 1926-1932 theo phong cách "Indochinois" — phong cách Pháp đặc biệt tại Đông Dương kết hợp các yếu tố kiến trúc Á Đông địa phương. Mái cong và lợp ngói âm dương kiểu chùa Việt; cột vuông và cửa sổ vòm kiểu Pháp tân cổ điển; hoa văn trang trí trên cột và tường lấy từ nghệ thuật Việt Nam — Trung Hoa cổ. Mặt tiền hình vuông với tháp chuông tròn ở trung tâm cao 20 m. Đây là công trình kiến trúc Đông Dương lớn nhất Hà Nội còn nguyên vẹn — cùng với Nhà hát Lớn Hà Nội (xây 1901) và Bưu điện Hà Nội (1893) tạo cụm di sản Pháp thuộc địa.

Lý do thứ hai: là kho hiện vật khổng lồ — lớn nhất Việt Nam. Bảo tàng có hơn 200.000 hiện vật trải dài từ thời tiền sử (Văn hóa Hòa Bình, Bắc Sơn — 18.000-7.000 năm trước) đến hiện đại. Bộ sưu tập nổi bật: 7 trống đồng Đông Sơn quốc bảo (cổ 2.500 năm, biểu tượng văn hóa Đông Sơn và Lạc Việt); hơn 1.000 tượng Champa thế kỷ V-XV (lớn nhất sau Bảo tàng Điêu khắc Champa Đà Nẵng); gốm sứ thời Lý, Trần, Lê, Mạc và Nguyễn; vũ khí và đồ trang sức triều Nguyễn; bộ tiền cổ Việt Nam đầy đủ từ thời Đinh — Lý đến Pháp thuộc. Mỗi gian trưng bày có thuyết minh tiếng Việt và tiếng Anh.

Lý do thứ ba: là vị trí trung tâm phố cổ Hà Nội — kết hợp tour văn hóa dễ dàng. Bảo tàng nằm tại đầu phố Tràng Tiền — phố trung tâm Pháp cổ Hà Nội. Trong bán kính 500 m có nhiều điểm tham quan: Nhà hát Lớn Hà Nội (cách 100 m, kiến trúc Pháp 1901), hồ Hoàn Kiếm và đền Ngọc Sơn (200 m), Bưu điện Hà Nội (300 m), Khách sạn Metropole Hanoi (200 m, mở 1901), phố Tràng Tiền với các nhà sách và quán cà phê . Tour 1 ngày phố cổ Hà Nội thường kết hợp Bảo tàng với các điểm này.

Lịch sử & Bản sắc

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia có nguồn gốc từ Bảo tàng Louis Finot — bảo tàng đầu tiên về văn hóa Đông Dương dưới thời Pháp thuộc. Năm 1898, Trường Viễn Đông Bác Cổ Pháp (École française d'Extrême-Orient — EFEO) thành lập tại Hà Nội với mục đích nghiên cứu văn hóa, ngôn ngữ và khảo cổ học Đông Dương. Sau 20 năm hoạt động, EFEO tích lũy hàng nghìn hiện vật khảo cổ và mỹ thuật — cần một tòa nhà chuyên dụng để trưng bày và bảo quản.

Năm 1925 kiến trúc sư Ernest Hébrard (cũng là người thiết kế quy hoạch Hà Nội — Đà Lạt thời Pháp thuộc) cùng Charles Batteur thiết kế tòa nhà bảo tàng theo phong cách Indochinois. Khởi công 1926, hoàn thành 1932 — đặt tên "Bảo tàng Louis Finot" theo tên giám đốc đầu tiên của EFEO. Tòa nhà có 2 tầng, tầng hầm, diện tích 2.000 m², bố trí 14 phòng trưng bày chính và kho hiện vật. Khánh thành ngày 23/3/1932 với 1.500 hiện vật trưng bày ban đầu.

Sau khi Cách mạng tháng Tám thành công (1945) và Việt Nam giành độc lập, Bảo tàng được chuyển giao cho chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Trong chiến tranh Đông Dương (1946-1954), bảo tàng phải sơ tán nhiều hiện vật quan trọng để bảo vệ — đặc biệt các trống đồng Đông Sơn và tượng Champa. Sau 1954 khi Pháp rút khỏi miền Bắc, bảo tàng đổi tên thành "Bảo tàng Lịch sử Việt Nam" và mở rộng nội dung — không chỉ về Đông Dương mà tập trung vào lịch sử Việt Nam từ tiền sử đến hiện đại.

Năm 2011, Bảo tàng Lịch sử Việt Nam sáp nhập với Bảo tàng Cách mạng Việt Nam (số 25 Tông Đản, cách 100 m) thành Bảo tàng Lịch sử Quốc gia. Hai tòa nhà hiện hoạt động cùng nhau — tòa nhà số 1 Tràng Tiền trưng bày lịch sử Việt Nam từ tiền sử đến năm 1858 (Pháp xâm lược); tòa nhà số 25 Tông Đản trưng bày từ 1858 đến hiện đại (kháng chiến Pháp, Mỹ, đổi mới). Vé chung 40.000 đ cho cả hai tòa.

Bảo tàng đang là điểm nghiên cứu khảo cổ học và bảo tồn hàng đầu Việt Nam. Có thư viện chuyên ngành với hơn 100.000 đầu sách và tài liệu về lịch sử Việt Nam — phục vụ các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước. Hàng năm tổ chức 5-10 cuộc triển lãm đặc biệt theo chủ đề. Lễ kỷ niệm "Ngày Quốc tế Bảo tàng" 18/5 hằng năm — mở cửa miễn phí cho công chúng.

Cảnh quan & Thiên nhiên

Bảo tàng nằm trong khu phố Pháp cổ Hà Nội — khu vực được Pháp quy hoạch và xây dựng từ 1875-1945 với các đại lộ rộng, vỉa hè cây xanh, và các tòa nhà kiến trúc Pháp. Phố Tràng Tiền nơi bảo tàng tọa lạc là một trong các phố trung tâm khu Pháp cổ — rộng 25 m, hai bên có hàng cây sao đen và dầu rái cổ thụ 80-120 năm tuổi tạo bóng mát quanh năm.

Khuôn viên bảo tàng rộng khoảng 3.000 m² gồm tòa nhà chính 2.000 m² và sân vườn 1.000 m². Sân vườn được trồng cây cảnh và hoa theo phong cách Pháp — có một số cây cọ đầu thế kỷ XX (cùng tuổi với tòa nhà), bồn hoa hồng, cúc và vạn thọ trồng theo mùa, đường lát đá granite. Có một số tượng đá Champa lớn (sao chép từ Mỹ Sơn) trưng bày ngoài sân — gồm tượng Garuda, tượng Apsara, các phù điêu lớn không thể đặt trong nhà.

Khí hậu Hà Nội có 4 mùa rõ rệt. Mùa xuân (tháng 3-4) ẩm và mưa phùn, nhiệt độ 18-25 độ. Mùa hè (tháng 5-9) nóng và ẩm, 28-38 độ với mưa rào chiều. Mùa thu (tháng 10-11) mát mẻ và khô, 22-28 độ — đẹp nhất trong năm. Mùa đông (tháng 12-2) lạnh khô, 10-18 độ, đôi khi xuống 5-8 độ với gió bấc. Bảo tàng có điều hòa nhiệt độ — phù hợp tham quan quanh năm. Mùa thu và đông (tháng 10-3) khách quốc tế đông nhất.

Nên làm gì ở Bảo tàng Lịch sử Quốc gia

Tham quan tòa nhà số 1 Tràng Tiền — lịch sử tiền sử đến 1858

Tòa nhà chính trưng bày lịch sử Việt Nam từ thời tiền sử đến năm 1858 (Pháp xâm lược). Lộ trình thông thường: tầng trệt là gian Văn hóa Đông Sơn với 7 trống đồng quốc bảo và công cụ đá thời tiền sử; tầng 1 là các thời kỳ phong kiến Việt Nam từ Đinh, Lý, Trần, Lê, Mạc đến Nguyễn với gốm sứ, vũ khí, đồ trang sức, ấn vua, châu sắc; tầng 2 là gian Champa với hơn 1.000 tượng và phù điêu. Có hướng dẫn viên tiếng Anh thuyết minh theo giờ (10:00, 14:00 mỗi ngày — miễn phí, đăng ký tại quầy vé). Thời gian tham quan 1,5-2 giờ.

Tham quan tòa nhà số 25 Tông Đản — lịch sử cận-hiện đại

Tòa nhà thứ hai (cách 100 m về phía đông) trưng bày lịch sử Việt Nam từ 1858 (Pháp xâm lược) đến hiện đại. Các gian chính: Phong trào Cần Vương và Đông Du (1885-1908), Cách mạng tháng Tám 1945, Kháng chiến chống Pháp 1946-1954 (Điện Biên Phủ), Kháng chiến chống Mỹ 1955-1975, Đổi mới 1986-nay. Có nhiều ảnh tài liệu lịch sử, vũ khí thời chiến, các văn bản gốc của các nhà lãnh đạo (Hồ Chí Minh, Võ Nguyên Giáp). Vé chung với tòa nhà số 1. Thời gian tham quan 1-1,5 giờ.

Xem triển lãm đặc biệt theo chủ đề

Bảo tàng tổ chức 5-10 triển lãm đặc biệt mỗi năm theo các chủ đề: lịch sử quân sự, văn hóa các dân tộc, nghệ thuật cổ Việt Nam, các phát hiện khảo cổ mới. Triển lãm thường kéo dài 1-3 tháng, miễn phí vào nếu đã mua vé tham quan. Kiểm tra lịch triển lãm trên website chính thức baotanglichsu.vn trước khi đi. Triển lãm đặc biệt là cơ hội xem các hiện vật quý hiếm thường không trưng bày thường xuyên.

Tham quan sân vườn và các tượng đá Champa

Sân vườn bảo tàng có khu trưng bày tượng đá Champa lớn — bản sao từ các di tích Mỹ Sơn, Tháp Bà Po Nagar, Tháp Bánh Ít. Các tượng Garuda (thần chim), Apsara (vũ nữ), Lakshmi (nữ thần), các phù điêu kích thước 2-3 m. Miễn phí vào sân vườn. Phù hợp chụp ảnh ngoài trời và cho trẻ em xem các tượng lớn. Sân vườn cũng là điểm nghỉ ngơi giữa giờ tham quan.

Mua đặc sản tại quầy lưu niệm bảo tàng

Quầy lưu niệm trong tòa nhà chính bán nhiều sản phẩm văn hóa Việt Nam: bản sao trống đồng Đông Sơn cỡ nhỏ (200.000-800.000 đ tùy kích thước), tượng Champa thu nhỏ (150.000-600.000 đ), sách lịch sử Việt Nam (100.000-400.000 đ/cuốn), tem cổ và tiền cổ phục chế (50.000-300.000 đ/bộ), khăn lụa thêu hoa văn cổ (200.000-500.000 đ). Là quà ý nghĩa cho khách yêu lịch sử Việt Nam.

Ăn gì ở khu vực Bảo tàng và phố Tràng Tiền

Phở Hà Nội truyền thống

Khu vực phố Tràng Tiền — Lý Thường Kiệt có nhiều quán phở nổi tiếng. Phở Hà Nội đặc trưng: nước dùng trong, ninh từ xương bò 8-12 giờ với gừng nướng, hành tím, hoa hồi, thảo quả. Sợi phở bánh phở mỏng và mềm. Ăn với thịt bò tái, chín, nạm, gàu và gân (tùy chọn). Quán nổi tiếng quanh bảo tàng: Phở Lý Quốc Sư (đường Lý Quốc Sư cách 1 km), Phở Bát Đàn (phố Bát Đàn cách 800 m), Phở Thìn Bờ Hồ (đường Lò Đúc cách 600 m). Giá 50.000-90.000 đ/tô. Ăn sáng 6:00-10:00 ngon nhất.

Cà phê trứng và cà phê Phố cổ

Cà phê trứng (egg coffee) là đặc sản Hà Nội — cà phê đặc pha với lòng đỏ trứng gà đánh bông, đường và sữa đặc tạo lớp kem trứng vàng béo phía trên. Vị béo ngọt đặc trưng. Phát minh tại Hà Nội thập niên 1940. Quán nổi tiếng: Cà phê Giảng (đường Nguyễn Hữu Huân cách bảo tàng 400 m — quán đầu tiên phát minh), Cà phê Đinh (phố Đinh Liệt cách 300 m), Cà phê Loading T (đường Tràng Tiền cách 100 m). Giá 25.000-50.000 đ/ly. Phù hợp uống sau khi tham quan bảo tàng.

Bún chả Hà Nội

Bún chả là đặc sản Hà Nội nổi tiếng từ khi Tổng thống Obama ăn cùng Anthony Bourdain năm 2016. Thịt heo nướng (2 loại: chả miếng, chả băm) ăn với nước mắm pha chua ngọt và bún tươi và rau sống. Vị mặn ngọt cay đặc trưng. Quán nổi tiếng: Bún chả Hương Liên (phố Lê Văn Hưu, quán Obama đến — cách bảo tàng 1 km), Bún chả Đắc Kim (phố Hàng Mành cách 1,2 km). Giá 60.000-100.000 đ/suất.

Bánh cuốn nóng và bún ốc

Bánh cuốn Hà Nội — bánh tráng mỏng từ bột gạo tráng nóng, cuốn nhân thịt heo bằm, nấm hương, mộc nhĩ, ăn với chả lụa, hành phi, nước mắm pha. Giá 35.000-60.000 đ/đĩa. Quán: Bánh cuốn Thanh Vân (phố Hàng Gà cách bảo tàng 1,5 km), Bánh cuốn Bà Hoành (phố Tô Hiến Thành). Bún ốc — bún tươi, ốc luộc, giấm bỗng, cà chua và rau ghém. Đặc trưng vị chua đặc Hà Nội. Giá 35.000-55.000 đ/tô.

Kem Tràng Tiền — đặc sản trên 65 năm

Kem Tràng Tiền là quán kem nổi tiếng nhất Hà Nội, mở từ 1958. Sát bên cạnh bảo tàng — cách 200 m về phía tây. Bán nhiều loại kem: kem que (10.000-15.000 đ), kem ốc quế (20.000-30.000 đ), kem sữa đặc, kem cốm. Vị truyền thống — không quá ngọt, đậm vị sữa và nguyên liệu. Quán mở 7:00-23:00, đông cả ngày. Phù hợp ăn ngọt sau khi tham quan bảo tàng — đặc biệt mùa hè.

Đi khi nào đẹp nhất

Tháng 10-11 mùa thu Hà Nội là thời điểm tốt nhất — thời tiết mát mẻ 22-28 độ, khô ráo, ít mưa. Đường phố Hà Nội đẹp với lá vàng và hoa sữa nở thơm tháng 9-10. Đây cũng là cao điểm khách quốc tế đến Hà Nội — đặc biệt khách Châu Âu tránh đông.

Tháng 12-2 mùa đông lạnh khô 10-18 độ — đôi khi xuống 5-8 độ với gió bấc. Bảo tàng có điều hòa ấm — phù hợp tham quan vào ngày lạnh. Tháng 2 thường có Tết Nguyên đán — bảo tàng đóng cửa 3-5 ngày Tết.

Tháng 3-5 mùa xuân ẩm và mưa phùn nhiều ngày — không thuận lợi cho đi bộ ngoài trời. Tuy nhiên bảo tàng trong nhà nên vẫn được tham quan.

Tháng 6-9 mùa hè nóng và ẩm 28-38 độ với mưa rào. Tham quan bảo tàng buổi sáng 8:00-12:00 hoặc chiều 14:00-17:00 mát hơn. Tránh đi giữa trưa.

Khung giờ tốt trong ngày: 8:00-10:00 (vắng nhất) và 14:00-16:00. Tránh 11:00-12:00 đông học sinh đoàn tham quan, và 16:00-17:00 sắp đóng cửa. Thứ Hai bảo tàng đóng — kiểm tra trước. Lễ kỷ niệm Ngày Quốc tế Bảo tàng 18/5 hằng năm mở cửa miễn phí.

Đi đến Bảo tàng Lịch sử Quốc gia bằng cách nào

Bảo tàng có hai cơ sở: số 25 Tông Đản (trụ sở chính) và số 1 Tràng Tiền — đều nằm trung tâm Hà Nội, dễ tiếp cận. Từ hồ Hoàn Kiếm đi bộ 5-8 phút đến cả hai cơ sở. Từ ga Hà Nội đi taxi/Grab 10 phút (4 km, 50.000-80.000 đ). Từ sân bay Nội Bài đi taxi 45-60 phút (30 km, 250.000-400.000 đ) hoặc xe buýt 86 sân bay — phố cổ Hà Nội (40 phút, 35.000 đ/người).

Xe buýt công cộng nhiều tuyến dừng gần: tuyến 09 (Hồ Hoàn Kiếm — Đường sắt), 14 (Hồ Hoàn Kiếm — Cổ Nhuế), 32 (Giáp Bát — Bưu điện Hà Nội). Vé xe buýt 7.000-10.000 đ. Đi metro Cát Linh — Hà Đông (tuyến số 2A) đến ga Cát Linh và taxi 10 phút (3 km, 50.000 đ).

Khách quốc tế ở các khách sạn phố cổ (Hoàn Kiếm, Tràng Tiền, Hai Bà Trưng) đi bộ 5-15 phút đến bảo tàng. Khách ở các khu khác (Tây Hồ, Cầu Giấy, Long Biên) đi taxi/Grab 15-30 phút. Tour ghép Hà Nội 1 ngày của các đại lý: 600.000-1.500.000 đ/người gồm bảo tàng, lăng Bác, phố cổ và ăn trưa.

Lịch trình gợi ý

Lịch trình nửa ngày tour Bảo tàng, phố cổ (xuất phát từ khách sạn Hoàn Kiếm): 8:00 đến bảo tàng cơ sở số 25 Tông Đản, 8:00-10:00 tham quan lịch sử cận-hiện đại (1858-nay), 10:00-11:00 đi bộ sang số 1 Tràng Tiền tham quan lịch sử tiền sử đến 1858, 11:00-12:00 ăn trưa kem Tràng Tiền và cà phê trứng Cà phê Giảng, 12:30 quay về khách sạn. Chi phí 150.000-300.000 đ/người.

Lịch trình 1 ngày Hà Nội văn hóa: 8:00-11:00 Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, 11:30 ăn trưa phở Lý Quốc Sư, 13:30-15:00 dạo hồ Hoàn Kiếm, đền Ngọc Sơn, cầu Thê Húc, 15:30-17:00 phố cổ 36 phố phường và chợ Đồng Xuân, 18:00 xem múa rối nước Thăng Long, 19:30 ăn tối bún chả Hương Liên. Chi phí 800.000-1.500.000 đ/người.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Có cần mua vé cho cả hai tòa nhà số 1 và số 25 không?

Trả lời: Không. Vé 40.000 đ (người lớn) đã bao cả hai tòa nhà — số 1 Tràng Tiền (lịch sử tiền sử đến 1858) và số 25 Tông Đản (lịch sử 1858 đến nay). Hai tòa cách nhau 100 m, đi bộ 2-3 phút. Vé giữ nguyên trong ngày — có thể đi tòa số 1 buổi sáng và tòa số 25 buổi chiều. Vé giảm 50% cho học sinh — sinh viên có thẻ; miễn phí cho người khuyết tật và trên 60 tuổi (có giấy tờ).

Hỏi: Có thể chụp ảnh trong bảo tàng không?

Trả lời: Có thể chụp ảnh hầu hết các phòng trưng bày — không dùng flash, không tripod (cần xin phép trước). Một số hiện vật quý hiếm có biển cấm chụp — đặc biệt các trống đồng Đông Sơn và một số tượng Champa nguyên bản. Camera quay video dài và máy ảnh chuyên nghiệp (DSLR > 50 mm ống kính) cần đăng ký tại quầy vé — phí phụ 100.000-300.000 đ. Smartphone và máy ảnh nhỏ không cần đăng ký.

Hỏi: Có hướng dẫn viên tiếng Anh không?

Trả lời: Có. Hướng dẫn viên tiếng Anh của bảo tàng có 2 phiên miễn phí mỗi ngày: 10:00 và 14:00 — đăng ký tại quầy vé khi vào, đi theo nhóm 10-20 người. Khách quốc tế nên đến đúng giờ để theo. Ngoài giờ này, có thuê hướng dẫn viên riêng 200.000-500.000 đ/lần 1-1,5 giờ. Audio guide tiếng Anh, Pháp, Trung, Nhật, Hàn cho thuê 50.000-80.000 đ/máy.

Cụm điểm tham quan gần

Hồ Hoàn Kiếm và đền Ngọc Sơn: cách bảo tàng 200 m về phía tây, là biểu tượng Hà Nội. Hồ rộng 12 ha trong trung tâm phố cổ, có đền Ngọc Sơn trên đảo nhỏ và cầu Thê Húc đỏ. Vé đền 30.000 đ/người. Miễn phí đi dạo quanh hồ.

Nhà hát Lớn Hà Nội: cách bảo tàng 100 m về phía bắc, kiến trúc Pháp 1901 theo phong cách Opera Garnier Paris thu nhỏ. Tham quan ngoài miễn phí; xem buổi diễn 200.000-1.500.000 đ tùy chỗ ngồi.

Phố cổ Hà Nội 36 phố phường: cách bảo tàng 500 m về phía tây bắc — khu phố cổ truyền thống với các phố nghề (Hàng Gai, Hàng Bạc, Hàng Đào, Hàng Mã). Dạo phố miễn phí. Đêm có chợ đêm Hàng Đào — Đồng Xuân cuối tuần.

Bưu điện Hà Nội: cách bảo tàng 300 m, kiến trúc Pháp 1893 ngay sát hồ Hoàn Kiếm. Tham quan ngoài miễn phí.

Lăng Bác và Phủ Chủ tịch: cách bảo tàng 2,5 km về phía tây — lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh (khánh thành 1975). Vé miễn phí, mở 7:30-10:30 sáng (đóng thứ Hai, thứ Sáu).