Mùa trái cây hè

Từ tháng 5 đến tháng 8, trái cây chín rộ từ Bắc vào Nam.

Miền Bắc mở màn với vải và mận, miền Tây và Đông Nam Bộ vào cao điểm sầu riêng, chôm chôm, măng cụt, còn Tây Nguyên nối tiếp bằng bơ và sầu riêng chín muộn. Đây là mùa mưa ở phía Nam, cũng là lúc các nhà vườn mở cửa đón khách vào hái và ăn tại chỗ. Bài này đi theo lịch chín của từng vùng, kèm giống trái đặc trưng và lễ hội trong mùa.

Vải thiều Lục Ngạn: Lục Ngạn thuộc tỉnh Bắc Ninh sau khi sáp nhập Bắc Giang cũ, có khoảng 18.000 ha vải, vùng vải lớn nhất cả nước. Vải thiều Lục Ngạn được cấp Chỉ dẫn địa lý ngày 8/6/2008, và năm 2021 là nông sản Việt Nam đầu tiên được bảo hộ chỉ dẫn địa lý tại Nhật Bản. Giống chủ lực là thiều Thanh Hà, quả to vỏ đỏ hồng, hạt nhỏ. Vải chín từ tháng 5 đến tháng 7, rộ nhất khoảng giữa tháng 6.

Mận hậu Nà Ka, Mộc Châu: Cùng thời điểm ngoài Bắc, thung lũng Nà Ka ở Mộc Châu (tỉnh Sơn La) vào mùa hái mận tháng 5-6. Vùng này có khoảng 600 ha mận tập trung; giống mận hậu Tam Hoa vỏ tím đậm, vị chua ngọt, được cấp Chỉ dẫn địa lý năm 2017. Nhà vườn bán vé vào hái, khách tự trèo và cân mua tại chỗ.

Nhãn lồng Hưng Yên: Muộn hơn vải, nhãn lồng Hưng Yên chín vào tháng 7-8, rộ nhất tháng 8. Đây là giống nhãn tiến vua có tiếng, cùi dày ráo nước, được cấp Chỉ dẫn địa lý. Vụ nhãn Hưng Yên năm 2025 đạt hơn 50.000 tấn, phần lớn theo chuẩn VietGAP. Các nhà vườn quanh Hưng Yên và Khoái Châu mở cửa đón khách trong cao điểm.

Chôm chôm Long Khánh: Long Khánh thuộc tỉnh Đồng Nai có khoảng 11.000 ha chôm chôm, lớn nhất cả nước, chín từ tháng 5 đến tháng 7. Ba giống phổ biến gồm Java vỏ đỏ, chôm chôm nhãn vàng cam và chôm chôm Thái lông dài. Nghề trồng ở đây có từ thế kỷ XIX; nhiều vườn bán vé vào ăn tại chỗ theo kiểu buffet trái cây.

Măng cụt Lái Thiêu: Lái Thiêu ở Thuận An, nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh sau khi sáp nhập Bình Dương cũ, là vùng măng cụt vườn lâu đời. Măng cụt chín từ tháng 5 đến tháng 7, ngọt thanh, được xếp loại ngon nhất Nam Bộ. Lễ hội Lái Thiêu mùa trái chín tổ chức vào giữa tháng 6 với gian hàng trái cây và tour vườn ven sông Sài Gòn.

Sầu riêng Cái Mơn: Cái Mơn ở Chợ Lách, nay thuộc tỉnh Vĩnh Long sau khi sáp nhập Bến Tre cũ, có hơn 8.000 ha sầu riêng, lớn nhất Đồng bằng sông Cửu Long. Sầu riêng Cái Mơn được cấp chỉ dẫn địa lý “Cái Mơn” số 00080 năm 2020, giống chính Ri-6 và Monthong, cơm vàng hạt lép. Mùa chín kéo từ tháng 5 đến tháng 8. Vùng này cũng là cái nôi cây giống của cả miền Tây.

Trái cây Cái Bè và chợ nổi: Cái Bè thuộc tỉnh Đồng Tháp sau khi sáp nhập Tiền Giang cũ, có hơn 18.000 ha vườn trái cây dọc sông Tiền. Chợ nổi Cái Bè hoạt động hơn một trăm năm, là chợ nổi lâu đời còn buôn bán trái cây trên ghe. Cao điểm tháng 5-9 có chôm chôm, nhãn xuồng, sầu riêng, xoài; khách thường đi ghe qua chợ từ sớm rồi vào vườn ăn trái.

Vườn trái cây miền Tây: Rộng hơn, cả vùng Đồng bằng sông Cửu Long quanh Cần Thơ, Vĩnh Long và An Giang vào mùa tháng 5-9. Các vườn thường rộng 2-5 ha, bán vé vào khoảng 30.000-50.000 đồng kèm ăn tại chỗ. Chợ nổi Cái Răng ở Cần Thơ họp sớm mỗi sáng, bán trái cây và đồ ăn trên ghe, tiện ghép cùng chuyến vườn.

Bơ và sầu riêng Đắk Lắk: Ở Tây Nguyên, Đắk Lắk cho bơ sáp chín từ tháng 5 đến tháng 8, quả to cơm vàng dẻo. Sầu riêng Krông Pắc chín muộn hơn, cao điểm từ tháng 8 kéo sang tháng 10, nên nếu đi cuối mùa hè thì mới bắt đầu vào vụ. Đây là hướng đi hợp cho người muốn tránh nóng ẩm miền Tây.

Lễ hội trong mùa và gợi ý cung đi: Lễ hội Trái Cây Nam Bộ tại Suối Tiên (Thành phố Hồ Chí Minh) tổ chức trong tháng 6 hằng năm từ 2003, quy tụ trái cây các tỉnh Nam Bộ. Nếu đi miền Tây, lấy Cần Thơ hoặc Vĩnh Long làm điểm gốc, dành hai đến ba ngày ghép chợ nổi buổi sáng với vườn buổi trưa. Miền Bắc thì gộp Lục Ngạn và Hưng Yên trong một chuyến hai ngày từ Hà Nội. Đi mùa mưa nên mang áo mưa và chọn vườn có đường bê tông cho đỡ lầy.