Cao chè vằng Cam Lộ

Nguyên liệu chính

Lá và thân chè vằng: nguyên liệu chính, là 100% lá và thân cây vằng sẻ tươi hái từ vùng đồi Cam Lộ. Tỷ lệ cô đặc rất cao — cần khoảng 45–50 kg lá và thân tươi mới nấu ra được 1 kg cao thành phẩm.

Nước sạch: dùng để ninh chiết hoạt chất từ lá và thân nhiều giờ trên nồi nấu lớn.

Không phụ gia, không chất bảo quản: cao đạt chuẩn chỉ gồm dịch chè vằng cô đặc, nhờ độ keo tự nhiên mà giữ được lâu, hạn dùng 2 năm.

Dược liệu phối thêm (tùy loại): một số cơ sở nấu thêm các vị lợi sữa như cây sung, lá sen để làm dòng cao dành riêng cho phụ nữ sau sinh; dòng nguyên chất chỉ thuần lá vằng.

Hương vị & Cảm quan

Miếng cao có màu nâu sẫm đến đen bóng, cứng và giòn, bẻ ra thấy mặt cắt mịn. Thả vào nước nóng, cao tan dần cho ra thứ nước màu nâu trong.

Vị đặc trưng là đắng — cái đắng nhẹ và mát của thảo dược chứ không gắt; uống quen sẽ thấy hậu ngọt dịu đọng ở cổ, hương thoảng mùi lá tươi.

Người mới uống thường pha loãng, quen dần pha đậm hơn; uống ấm hay nguội đều được.

Cách thưởng thức

Cách dùng phổ biến nhất: cắt một miếng cao nhỏ bằng đầu ngón tay, cho vào ly hoặc bình, rót nước sôi vào khuấy tan rồi uống. Một miếng có thể pha nhiều nước tùy độ đậm nhạt.

Người dân quen uống thay nước trà hằng ngày để thanh nhiệt, nhất là mùa nắng nóng. Phụ nữ sau sinh thường uống ấm mỗi ngày trong nhiều tuần với mong muốn lợi sữa và mau lại sức.

Địa điểm & Giá cả

Mua đúng gốc nên tìm về làng nghề Định Sơn, xã Cam Nghĩa, Cam Lộ, Quảng Trị. Cơ sở có tiếng gồm Cao dược liệu Định Sơn Mai Thị Thủy (cụm công nghiệp Cam Thành, Cam Lộ) và Hợp tác xã dược liệu Định Sơn. Ngoài ra còn bán tại chợ Cam Lộ và các cửa hàng đặc sản ở Đông Hà.

Giá tham khảo năm 2025: loại thường khoảng 130.000đ/hộp 500g, loại cao cấp khoảng 180.000–190.000đ/hộp 500g; tính theo cân nặng khoảng 260.000–380.000đ/kg tùy cơ sở và chất lượng. Mỗi hộp 500g thường chia sẵn khoảng 25 miếng cao nhỏ cho tiện dùng.

Mùa & Dịp

Cao chè vằng dùng được quanh năm vì đã cô đặc, nhưng nhu cầu tăng cao vào mùa hè nắng nóng miền Trung khi nhiều người tìm thức uống thanh nhiệt.

Đây cũng là món quà quê được mua nhiều dịp lễ Tết và khi trong nhà có người mới sinh — biếu sản phụ một hộp cao chè vằng được xem là món quà thiết thực, ý nghĩa.

Vai trò văn hóa

Với người Cam Lộ, nghề nấu cao chè vằng là sinh kế gắn bó qua nhiều thế hệ, từng được ví là nghề làm nên thứ vàng đen của vùng đồi. Cả làng Định Sơn quây quần quanh nồi nấu cao đỏ lửa đã thành hình ảnh quen thuộc của làng nghề Quảng Trị.

Trong đời sống, miếng cao chè vằng gắn với việc chăm sóc phụ nữ sau sinh — nét ứng xử gia đình thể hiện sự quan tâm tới người mẹ và đứa trẻ. Việc được công nhận làng nghề và đạt chuẩn OCOP 4 sao đưa cao chè vằng Cam Lộ từ bài thuốc dân gian thành đặc sản có thương hiệu, góp phần quảng bá vùng đất Quảng Trị.