Rượu Lạc Đạo

Nguyên liệu chính

Gạo nếp cái hoa vàng: giống nếp thơm đặc trưng của đồng bằng Bắc Bộ, hạt tròn mẩy, là nguyên liệu chính quyết định mùi và hậu vị ngọt của rượu.

Men ta: bánh men cổ truyền của làng, làm từ bột gạo kết hợp một số vị thảo dược; chính loại men riêng này tạo nên hương thơm và độ êm đặc trưng của rượu Lạc Đạo.

Nguồn nước: nước giếng làng vùng Văn Lâm, được người nấu rượu coi là yếu tố ảnh hưởng tới độ trong và vị của rượu.

Dụng cụ ủ và chưng cất: cơm nếp sau khi vào men được ủ trong chum, vại sành, rồi chưng cất qua nồi đồng theo lối thủ công thay vì thiết bị công nghiệp.

Hương vị & Cảm quan

Rượu Lạc Đạo trong vắt như nước, dậy mùi thơm của nếp cái hoa vàng và men ta, không có mùi hắc của cồn pha. Khi uống, vị nồng rõ nhưng không xộc gắt lên cổ.

Độ rượu khá cao, vào khoảng 45–50 độ, nên đây là loại rượu mạnh; tuy vậy cái khéo của người nấu là giữ được sự êm, hậu vị ngọt nhẹ và ấm. Đó là lý do rượu được mô tả là "mạnh mà êm".

Cách thưởng thức

Rượu thường được rót ra chén nhỏ, uống ở nhiệt độ phòng trong bữa cơm hoặc mâm cỗ, theo lối uống rượu gạo của vùng Bắc Bộ. Người ta không pha thêm nước hay đá để giữ trọn mùi nếp và men.

Mùa lạnh, một số gia đình hâm ấm rượu cho dễ uống và ấm bụng. Vì đây là rượu mạnh, nên dùng vừa phải; không khuyến khích uống nhiều.

Địa điểm & Giá cả

Nơi gốc để tìm rượu là các hộ nấu rượu truyền thống ở thôn Ngọc, xã Lạc Đạo, Hưng Yên. Ngoài ra có thể mua tại các cửa hàng đặc sản và chợ ở Hưng Yên.

Giá tham khảo dao động khoảng 90.000–120.000 đồng/lít tùy loại và chất lượng; rượu đóng chai làm quà thường có giá cao hơn. Nên chọn nơi bán uy tín, có nhãn hiệu chứng nhận để tránh hàng pha.

Mùa & Dịp

Rượu Lạc Đạo được nấu và bán quanh năm. Nhu cầu tăng cao vào dịp Tết Nguyên Đán, cưới hỏi và giỗ chạp, khi rượu thường có mặt trên mâm cỗ và được chọn làm quà biếu đặc sản của vùng Hưng Yên.

Vai trò văn hóa

Rượu Lạc Đạo là một phần di sản nghề thủ công của Hưng Yên, gắn với câu chuyện tổ nghề và lịch sử từng được dùng tiến vua. Việc được cấp nhãn hiệu chứng nhận năm 2017 cho thấy nỗ lực giữ gìn và phát triển làng nghề.

Trong văn hóa vùng đồng bằng Bắc Bộ, rượu gạo gắn với mâm cỗ, lễ Tết và sự tiếp đãi khách. Bên cạnh rượu làng Vân (Bắc Giang) hay rượu Bàu Đá (Bình Định), rượu Lạc Đạo là một trong những cái tên quen thuộc khi nói về rượu nấu truyền thống của Việt Nam.