Sen Đồng Tháp (hạt, ngó, củ, tim)

Nguyên liệu chính

Hạt sen: phần hạt bên trong gương sen, dùng tươi nấu chè, hầm canh, hoặc phơi sấy khô để bảo quản lâu, làm cơm hạt sen, xôi, mứt và bánh.

Ngó sen: phần cuống non dưới nước của cây sen, giòn và ngọt thanh, chuyên dùng làm gỏi, dưa chua, xào.

Củ sen: thân rễ phình to dưới bùn, nhiều lỗ rỗng, dùng xào thịt, nấu canh hầm xương hoặc thái lát sấy giòn làm món ăn vặt.

Tim sen: mầm xanh giữa hạt sen, vị đắng, được sấy khô để pha trà tâm sen theo y học cổ truyền với công dụng an thần, dễ ngủ.

Gương sen, lá và cánh hoa: gương sen non ăn được, lá sen gói cơm hấp tạo mùi thơm, cánh hoa và nhụy dùng ướp trà sen.

Hương vị & Cảm quan

Hạt sen có vị bùi, bở nhẹ, ngọt dịu tự nhiên, nấu chín tỏa mùi thơm thanh; hạt sấy khô thì giòn tan, càng nhai càng bùi. Ngó sen và củ sen giòn sần, mọng nước, ngọt mát, hợp món trộn và món xào.

Tim sen mang vị đắng rõ rệt, pha trà cho nước hơi vàng, hậu ngọt nhẹ và mát dịu nơi cổ họng. Nhờ phổ hương vị từ bùi ngọt đến đắng thanh, sen hợp cả món mặn, món ngọt lẫn đồ uống.

Cách thưởng thức

Hạt sen tươi thường nấu chè sen, hầm gà hoặc nấu cơm hấp lá sen; hạt khô và sấy ăn liền tiện làm quà, ăn vặt hay bày mâm Tết dưới dạng mứt sen rim đường. Ngó sen làm gỏi tôm thịt là món khai vị quen thuộc, củ sen hợp nấu canh xương ngày nóng.

Trà tâm sen nên hãm bằng nước nóng già, uống ít một vào buổi tối; vì tim sen tính mát và đắng, người dùng thường pha loãng. Khi mua đặc sản, nên chọn hàng đóng gói có chứng nhận để bảo đảm chất lượng.

Địa điểm & Giá cả

Sản phẩm từ sen bán nhiều ở chợ Cao Lãnh, chợ Sa Đéc và các cửa hàng đặc sản quanh Tháp Mười. Công ty TNHH MTV Nam Huy Đồng Tháp có dòng hạt sen sấy được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia năm 2023, xuất khẩu sang Hàn Quốc, Malaysia, Thái Lan, Singapore; Hợp tác xã Sen Việt ở Cao Lãnh cũng là đầu mối với nhiều sản phẩm sen đạt chuẩn OCOP.

Giá tham khảo năm 2025: hạt sen khô khoảng 150.000–300.000đ/kg, hạt sen tươi 110.000–300.000đ/kg tùy mùa và nơi bán, củ sen khô 450.000–550.000đ/kg. Mùa thu hoạch chính tháng 5–9 giá mềm hơn, ngoài mùa thường tăng 10–15%.

Mùa & Dịp

Sen ở Đồng Tháp ra hoa và cho hạt rộ vào mùa hè, khoảng tháng 5 đến tháng 9, cũng là lúc hạt sen tươi, ngó sen ngon và rẻ nhất. Tháng 6 hằng năm gắn với Lễ hội Sen Đồng Tháp, khi cả vùng vào mùa hoa.

Hạt sen khô, mứt sen và trà tâm sen tiêu thụ mạnh dịp Tết, vừa làm quà biếu vừa dùng trong mâm cỗ và bàn trà ngày xuân.

Vai trò văn hóa

Hoa sen từ lâu là hình ảnh quen thuộc trong văn hóa Việt, gắn với sự thanh khiết; với Đồng Tháp, sen còn là thương hiệu qua khẩu hiệu "Đất Sen hồng" và là trục phát triển nông nghiệp gắn với du lịch.

Ngành hàng sen mang lại giá trị sản xuất lớn cho địa phương mỗi năm, với gần sáu mươi sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3 đến 4 sao. Qua các kỳ Lễ hội Sen, món ăn và sản phẩm từ sen trở thành cầu nối quảng bá hình ảnh con người và vùng đất Đồng Tháp tới du khách.