Hồ Ba Bể – bản Pác Ngòi

Vì sao nên đến Hồ Ba Bể

Hồ tự nhiên trên núi lớn nhất Việt Nam, được công nhận ba danh hiệu lớn: Mặt hồ rộng khoảng 500 ha, sâu trung bình 17-23 m và nơi sâu nhất đo được 35 m, được Tổ chức quốc tế UNESCO và Ramsar đánh giá là một trong 20 hồ nước ngọt đặc biệt cần bảo vệ trên thế giới. Ba danh hiệu chính: Vườn Di sản ASEAN năm 2004, Khu Ramsar thứ 1.938 thế giới và thứ 3 của Việt Nam ngày 2/2/2011, và Di tích danh lam thắng cảnh quốc gia đặc biệt theo Quyết định 1419/QĐ-TTg ngày 27/9/2012.

Đa dạng sinh học hiếm có ở miền Bắc: Vườn quốc gia Ba Bể (thành lập 10/11/1992 theo Quyết định 83/TTg, tổng 10.048 ha) ghi nhận 650 loài thực vật thuộc 138 họ, trong đó có các loài quý như đinh, nghiến, gụ, trúc dây. Hệ động vật gồm 412 loài, trong đó có voọc đen má trắng, voọc mũi hếch, cá cóc và 332 loài bướm — Ba Bể từng là nơi phát hiện thêm 20 loài bướm mới cho hệ bướm Việt Nam.

Văn hoá Tày bản địa còn nguyên trong nhà sàn và lễ hội: Bản Pác Ngòi, Bó Lù, Cốc Tộc, Bản Cám là cụm bản cổ của người Tày ven hồ, gần 100 nhà sàn gỗ vẫn ở và đón khách. Lễ hội Lồng Tồng (xuống đồng) mùng 10 tháng Giêng âm lịch hàng năm tại Bó Lù được Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di sản văn hoá phi vật thể quốc gia năm 2014, với điệu múa bát của 300 diễn viên mô phỏng động tác nuôi tằm dệt vải.

Tổ hợp cảnh quan đa lớp: hồ, hang, thác, đảo: Trong một chuyến 2 ngày, du khách có thể đi xuồng qua động Hang Puông dài 300 m mà sông Năng xuyên qua núi, leo lên động Hua Mạ ở độ cao 350 m sườn núi, ngắm thác Đầu Đẳng ba tầng dài hơn 1.000 m, viếng đền cổ trên đảo An Mạ và nghe sự tích đảo Bà Góa giữa lòng hồ.

Lịch sử & Bản sắc

Hồ Ba Bể được giới địa chất xác định hình thành trong nền địa chất karst đá vôi có tuổi địa chất hơn 300 triệu năm. Quá trình hoà tan đá vôi do nước có CO2 ngấm xuống đã khoét rỗng các khoang ngầm dưới mặt đất; đến khi vòm khoang không còn đỡ nổi áp lực bên trên, nóc khoang sụp xuống và tạo thành các thung lũng kín nước. Theo các tài liệu khảo sát của Viện Địa chất và Khoáng sản, lòng hồ Ba Bể hiện tại có tuổi xấp xỉ 10.000 năm — khá trẻ trong bậc thang địa chất nhưng đã đủ thời gian để hình thành hệ sinh thái rừng-hồ-đá vôi đặc trưng. Người Tày địa phương gọi hồ là Slam Pé, nghĩa là ba hồ, vì ba khúc nước Pé Lầm, Pé Lù và Pé Lèng nối thông nhau ở độ sâu khác nhau.

Truyền thuyết bản địa giải thích sự hình thành hồ qua câu chuyện về một bà goá và cô con dâu hiền lành ở bản Năm Mầu. Khi cả vùng tổ chức cúng lễ, một bà ăn xin hoá thân là thần lành ghé qua bị xua đuổi; chỉ có hai mẹ con bà goá cho ăn và cho ngủ. Trước khi đi, bà cụ dặn lấy trấu rắc quanh nhà và khi có lụt thì biến trấu thành thuyền. Đêm hôm đó, đất sụt, nước trào lên ngập cả vùng và toàn bộ dân bản chìm xuống, riêng nhà hai mẹ con nổi lên thành hòn đảo nhỏ giữa lòng hồ, tức đảo Bà Goá ngày nay. Câu chuyện là cách dân gian mã hoá lại hiện tượng sụt karst thành bài học đạo đức về lòng nhân ái.

Trong các thế kỷ XVIII-XIX, vùng Ba Bể là địa bàn cư trú lâu đời của người Tày bản địa cùng các nhóm Dao, H'Mông từ phía Bắc xuống. Người Tày làm ruộng nước ven hồ, đánh cá bằng thuyền độc mộc khoét từ thân cây gỗ chò chỉ, và sống trong nhà sàn cao 2-3 m tránh thú và ẩm. Năm 1923, một nhà địa chất Pháp tên Mansuy đã đến khảo sát và lập bản đồ địa chất đầu tiên của khu vực, đồng thời ghi nhận giá trị cảnh quan của hồ. Năm 1942, người Pháp xếp Ba Bể vào danh sách các điểm có giá trị nghiên cứu khoa học của Đông Dương.

Sau năm 1954, vùng Ba Bể thuộc tỉnh Bắc Kạn rồi tỉnh Bắc Thái (giai đoạn 1965-1996, gộp Bắc Kạn với Thái Nguyên), sau đó tách trở lại Bắc Kạn năm 1997. Đến đợt sáp nhập tỉnh năm 2025 theo Nghị quyết 1683/NQ-UBTVQH15, tỉnh Bắc Kạn lại được gộp vào tỉnh Thái Nguyên mới và huyện Ba Bể giải thể; ba xã cũ là Nam Mẫu, Khang Ninh và Cao Thượng được gộp thành xã Ba Bể mới, trụ sở đặt tại nguyên trụ sở UBND xã Khang Ninh, chính thức hoạt động từ ngày 1/7/2025. Trong khoảng cách thời gian này, vườn quốc gia chính thức được Thủ tướng thành lập ngày 10/11/1992 theo Quyết định 83/TTg, sau đó nhận Vườn Di sản ASEAN năm 2004, Ramsar thứ 3 của Việt Nam năm 2011 và Di tích quốc gia đặc biệt năm 2012.

Cộng đồng Tày ở Ba Bể vẫn giữ tiếng Tày, chữ Nôm Tày trong các bài cúng và lễ hội Lồng Tồng. Bản Pác Ngòi nằm bên nhánh sông đổ vào hồ ở phía Đông Nam, có gần 100 hộ và hơn 30 hộ làm homestay từ đầu những năm 2000 khi tour Ba Bể bắt đầu phổ biến. Người dân bản còn đan các đồ thủ công bằng tre, mây và dệt thổ cẩm thưa làm chăn, gối; nhiều gia đình vẫn giữ khung dệt và bộ trang phục Tày màu chàm cho dịp lễ hội.

Cảnh quan & Thiên nhiên

Hồ Ba Bể nằm trong lòng chảo karst rộng khoảng 100 km², được vòng quanh bởi các dãy núi đá vôi cao 700-1.554 m, đỉnh cao nhất là Phia Bjooc. Mặt hồ ở độ cao 145 m so với mực biển, nước trong xanh quanh năm nhờ ba nguồn cấp chính gồm sông Tà Han, sông Bó Lù và suối Pia Lèng đổ vào từ ba hướng, còn nước thoát ra ở phía Bắc qua sông Năng rồi đổ xuống thác Đầu Đẳng. Đáy hồ là lớp trầm tích bùn dày 10-30 m, bên dưới là nền đá vôi với các hang ngầm thông nhau, là lý do nước hồ ổn định ngay cả trong mùa khô.

Hệ thực vật trong Vườn quốc gia Ba Bể gồm 650 loài thuộc 138 họ và 300 chi. Các loài gỗ quý có đinh, nghiến, gụ, lát hoa, sến mật và pơ-mu trên các đỉnh cao trên 1.000 m. Đặc biệt, Ba Bể là nơi cư trú của loài trúc dây — một loài tre leo bám vách núi đá vôi chỉ tìm thấy ở vài địa điểm tại miền Bắc Việt Nam. Tầng dưới rừng có nhiều phong lan, cây thuốc nam và các loài rêu địa y phủ trên các vách đá ướt.

Hệ động vật gồm 412 loài thuộc 27 bộ và 85 họ. Đáng chú ý có 87 loài cá nước ngọt sinh sống dưới hồ, trong đó có cá chiên, cá lăng, cá dầm xanh, cá anh vũ và cá rầm xanh — bốn loài đầu tiên xưa kia được xếp vào hàng cá tiến vua. Trên rừng có 65 loài thú, trong đó voọc đen má trắng và voọc mũi hếch là hai loài linh trưởng được IUCN xếp ở mức nguy cấp. Khu vực ghi nhận 233 loài chim, gồm các loài hiếm như niệc nâu, gà lôi trắng, đại bàng đuôi trắng, và 332 loài bướm với 20 loài lần đầu được phát hiện cho hệ bướm Việt Nam tại đây.

Khí hậu vùng hồ thuộc kiểu ôn đới gió mùa miền núi cao. Mùa hè (tháng 5-9) nhiệt độ 23-28°C, mưa nhiều vào tháng 6-8 với lượng mưa có thể đạt 300-400 mm/tháng, đôi lúc gây lũ sông Năng làm nước hồ đục màu đất đỏ. Mùa thu (tháng 9-11) ít mưa, nước trong xanh, nhiệt độ 20-25°C ban ngày và 15-18°C ban đêm — đây là mùa đẹp nhất để chèo thuyền và đi bản. Mùa đông (tháng 12-2) lạnh khô, sáng có sương mù dày, nhiệt độ trung bình 8-15°C, đỉnh núi cao có thể xuống dưới 5°C. Mùa xuân (tháng 3-4) trùng lễ hội Lồng Tồng đầu tháng Giêng âm lịch, không khí ẩm và se lạnh.

Nên làm gì ở Hồ Ba Bể

Đi xuồng máy dạo ba hồ và viếng đảo An Mạ

Tuyến cơ bản nhất là tour xuồng máy nửa ngày xuất phát từ bến Buốc Luốm hoặc bến Pác Ngòi, đi qua ba hồ Pé Lầm, Pé Lù, Pé Lèng và ghé đảo An Mạ ở giữa Pé Lù. Trên đảo có ngôi đền cổ thờ Phật và các vị thần linh được người Tày tu sửa nhiều lần qua các thế kỷ; tên An Mạ trong tiếng Tày nghĩa là nơi yên nghỉ đẹp. Giá thuê xuồng từ 500.000-800.000 VND/chuyến cho 6-8 khách, thời lượng 2-3 giờ. Nên đi vào sáng sớm 7-9h khi mặt hồ phẳng và ánh sáng nghiêng.

Tham quan động Hang Puông và thác Đầu Đẳng

Hang Puông là hang xuyên qua núi đá vôi dài khoảng 300 m, sông Năng chảy xuyên qua giữa hang với chiều rộng 30-50 m và trần hang cao 30-40 m. Xuồng máy đi qua hang trong khoảng 15 phút, có thể quan sát các đàn dơi treo trên trần và măng đá rủ xuống. Sau hang Puông, xuồng đi tiếp xuôi sông Năng khoảng 4 km nữa đến thác Đầu Đẳng — thác ba tầng dài hơn 1.000 m, mỗi tầng cách nhau 3-4 m. Khách phải xuống xuồng và đi bộ men theo đường mòn dọc thác. Tour kết hợp Puông-Đầu Đẳng kéo dài 4-5 giờ, giá thuê xuồng 800.000-1.200.000 VND/chuyến cho 6 khách.

Khám phá động Hua Mạ

Động Hua Mạ nằm ở xã Quảng Khê cũ (nay là xã Đồng Phúc mới), cách trung tâm bến thuyền Ba Bể khoảng 6 km. Cửa động ở độ cao 350 m trên sườn núi, leo bộ 15-20 phút bằng đường bậc đá. Lòng động dài khoảng 700 m, chia thành nhiều khoang lớn với hệ măng đá, nhũ đá có hình thù đa dạng — người dân địa phương gọi là động Đầu Ngựa vì cửa động trông giống đầu ngựa nhìn nghiêng. Vé tham quan 25.000 VND/người, đi tự túc bằng xe máy hoặc thuê xe ôm 100.000-150.000 VND/lượt khứ hồi.

Chèo kayak và thuyền độc mộc

Đối với khách thích vận động nhẹ, có thể thuê kayak hoặc thuyền độc mộc tại bến Pác Ngòi và bến Bó Lù. Kayak hai chỗ giá khoảng 50.000-100.000 VND/người/giờ, có thể chèo ven hồ trong vòng 2-3 giờ. Thuyền độc mộc do người Tày khoét từ thân cây gỗ chò chỉ, mỗi thuyền chở được 2-3 người và phải có người chèo địa phương đi cùng vì thuyền dễ lật. Giá thuê kèm người chèo 300.000-400.000 VND/giờ.

Đi bộ trekking xuyên rừng Vườn quốc gia

Vườn quốc gia Ba Bể mở một số tuyến trekking ngắn 4-8 km xuyên rừng nguyên sinh, xuất phát từ trạm kiểm lâm gần bản Pác Ngòi. Tuyến phổ biến là Pác Ngòi - đỉnh Phia Khao - thung Cẩm Lai, dài 6 km một chiều, độ cao tăng 400 m, đi cả ngày. Cần thuê kiểm lâm hoặc người dẫn đường người Tày, giá 400.000-600.000 VND/ngày, đặt trước với ban quản lý vườn 1-2 ngày. Trong rừng có thể quan sát voọc đen má trắng đàn lớn vào sáng sớm và chiều muộn.

Ăn gì ở Hồ Ba Bể

Cá hồ nướng kẹp tre

Cá hồ Ba Bể là cá nước ngọt nhỏ bằng ngón tay (cá lưỡi liềm, cá rô đồng, cá chép con) đánh bắt buổi sáng, được mổ sạch, kẹp vào thanh tre tươi rồi nướng trên than củi trong 15 phút đến khi vàng ruộm. Ăn cả thịt lẫn xương, không tanh nhờ ướp riềng và mắc khén. Quán Hồng Tâm Homestay ở bản Pác Ngòi và quán Mr Linh's Homestay ở bản Cốc Tộc đều phục vụ; giá 100.000-150.000 VND/đĩa 8-10 con. Nên ăn nóng kèm mắm tôm chua Ba Bể và rau rừng luộc.

Tôm chua Ba Bể

Tôm chua là đặc sản người Tày làm từ tôm hồ nhỏ bằng đầu đũa cùng thính gạo, riềng, ớt, tỏi và muối, ủ kín trong vại sành 7-15 ngày. Khi chín, tôm có màu hồng nhạt, vị chua dịu và mùi thính thơm. Tôm chua thường ăn kèm thịt ba chỉ luộc, lá sung và khế chua. Mua tại chợ trung tâm xã Ba Bể vào sáng thứ Tư và Chủ nhật, giá 120.000-180.000 VND/hũ 500 g. Quán Bà Liễu trong bản Pác Ngòi nhận đặt trước 1 ngày.

Xôi đăm đeng ngũ sắc

Xôi đăm đeng là xôi ngũ sắc đặc trưng của người Tày-Nùng, dùng gạo nếp nương dẻo thơm và lá rừng để tạo bốn màu tự nhiên: lá cẩm cho màu tím, lá gừng đen cho màu đen, củ nghệ cho màu vàng, lá nhãn cho màu đỏ và gạo trắng nguyên bản. Xôi gói trong lá chuối, hấp khoảng 90 phút và ăn nguội. Bữa sáng tại các homestay Pác Ngòi thường có xôi đăm đeng kèm muối lạc và thịt heo bản kho, giá 50.000-70.000 VND/suất. Đầu tháng Giêng âm lịch trong lễ Lồng Tồng, mỗi gia đình Tày làm một mâm xôi ngũ sắc dâng cúng thần nông.

Lạp sườn hun khói gác bếp

Lạp sườn người Tày làm từ thịt vai heo bản cắt nhỏ, trộn cùng mật ong rừng, rượu mai quế lộ, gừng già và mắc khén, nhồi vào lòng non rồi treo trên gác bếp hun khói liên tục 7-10 ngày. Lạp sườn có màu nâu sẫm, khô ráo, ăn được trong 3-4 tháng nếu giữ trên gác bếp. Khi ăn thì rán hoặc nướng vàng, cắt khoanh mỏng dùng kèm tương ớt và cơm lam. Quán Mơ Việt và các homestay Pác Ngòi bán lạp sườn thành phẩm 250.000-300.000 VND/kg, ăn tại chỗ 80.000-120.000 VND/đĩa.

Cơm lam tre và khâu nhục

Cơm lam ở Ba Bể nướng trong ống tre nứa non, dùng gạo nếp nương vo sạch trộn cùng dừa nạo và một chút muối, đổ vào ống, đậy lá chuối rồi nướng trên than 30-40 phút đến khi ống tre cháy xém ngoài. Khi bóc ra, gạo dẻo bám lớp lá lụa tre thơm. Khâu nhục là thịt ba chỉ luộc, chiên vàng rồi tẩm rượu, mật ong và ngũ vị hương, xếp vào bát sành, hấp cách thuỷ 5-6 giờ đến khi mềm rục. Hai món thường ăn cùng nhau trong bữa cơm chính của bản; suất 4 người tại Pác Ngòi Homestay khoảng 350.000-450.000 VND.

Đi khi nào đẹp nhất

Mùa thu (tháng 9-11) — mùa đẹp nhất: Trời ít mưa, nhiệt độ ban ngày 20-25°C, ban đêm 15-18°C. Mặt hồ trong xanh, ánh sáng buổi sáng và chiều rọi nghiêng qua các dãy núi đá vôi, thuận lợi cho việc chèo thuyền và chụp ảnh. Tháng 10-11 lá rừng chuyển vàng nâu, các vạt rừng trên núi đá có tone màu ấm. Đây cũng là mùa cá lăng và cá chiên béo nhất, các homestay phục vụ cá hồ nướng đậm vị nhất trong năm.

Mùa xuân (tháng 2-4) — mùa lễ hội: Đầu tháng Giêng âm lịch (thường rơi vào tháng 2 dương lịch), lễ hội Lồng Tồng tổ chức tại Bó Lù vào mùng 10 thu hút hàng vạn khách. Đây là dịp để xem múa bát của 300 diễn viên Tày, các trò chơi tung còn, đẩy gậy và thi cấy lúa. Tháng 3-4 có mưa phùn nhẹ, hoa ban trắng nở rộ trên các sườn núi quanh hồ. Cần đặt homestay trước 2-3 tuần vào dịp lễ hội vì các phòng đều kín.

Mùa hè (tháng 5-8) — mưa lớn, cần xem dự báo: Lượng mưa cao nhất trong năm, tháng 7-8 trung bình 300-400 mm/tháng. Sau các đợt mưa lớn, nước sông Năng cuồn cuộn đổ vào hồ làm nước đục màu đất đỏ trong 3-5 ngày, không phù hợp chèo thuyền và chụp ảnh. Nhiệt độ ban ngày 25-28°C dễ chịu hơn đồng bằng nhiều. Nên đi vào tháng 5 đầu hè khi mưa còn ít, hoặc cuối tháng 8 khi mùa mưa giảm.

Mùa đông (tháng 12-1) — yên tĩnh, lạnh khô: Nhiệt độ ban ngày 8-15°C, sáng có sương mù dày phủ mặt hồ tạo cảnh tượng mờ ảo. Đỉnh Phia Bjooc cao 1.554 m có thể xuống dưới 5°C và đôi khi có băng mỏng. Mùa này ít khách, homestay rẻ hơn 20-30%, phù hợp với người muốn nghỉ yên tĩnh trong nhà sàn và uống rượu ngô bên bếp lửa của gia đình Tày. Buổi sáng mặt hồ mờ sương nhưng tan dần sau 9h, vẫn có thể đi xuồng dạo hồ.

Đi đến Hồ Ba Bể bằng cách nào

Từ Hà Nội bằng ô tô: Xe khách giường nằm Mỹ Đình - Bắc Kạn xuất bến 7h-21h hàng ngày, hãng Hùng Thắng, Văn Ninh, Thương Nga, giá 200.000-250.000 VND/lượt, thời gian 5 giờ. Đến bến xe Bắc Kạn cũ thì chuyển xe khách Bắc Kạn - chợ Rã hoặc taxi/xe ôm đi tiếp 65-70 km vào trung tâm bến Pác Ngòi, mất thêm 1,5-2 giờ. Đặt xe trước 1 ngày qua điện thoại nhà xe vì xe giường nằm thường kín cuối tuần.

Từ Hà Nội bằng xe riêng: Theo QL3 hướng Thái Nguyên - Bắc Kạn, đến thành phố Bắc Kạn cũ rồi rẽ trái vào QL279 đi chợ Rã, sau đó rẽ phải vào đường tỉnh ĐT254 đi 17 km nữa đến bến thuyền Pác Ngòi. Tổng quãng đường 230-240 km, thời gian 5-6 giờ kể cả nghỉ. Đường tốt, đoạn cuối ĐT254 có nhiều khúc cua đèo nên cần lái cẩn thận, không chạy đêm. Có thể gửi xe ở bến thuyền Pác Ngòi với phí 30.000-50.000 VND/đêm.

Từ TP HCM: Bay Tân Sơn Nhất - Nội Bài (vé khứ hồi 2.500.000-4.500.000 VND), sau đó bắt xe khách Nội Bài - Mỹ Đình rồi nối tiếp xe Mỹ Đình - Bắc Kạn như tuyến trên. Một số khách chọn bay đến Cao Bằng (sân bay Nà Lề) rồi đi đường bộ 200 km xuống Ba Bể, nhưng tuyến này hiện chưa có chuyến thường xuyên.

Từ Bắc Kạn cũ (nay là phường Thái Nguyên): Theo QL279 hướng chợ Rã, đi 50 km rồi rẽ vào ĐT254 thêm 17 km nữa, tổng 67 km, mất 1,5-2 giờ. Có xe khách tuyến Bắc Kạn - chợ Rã chạy 5h-17h hàng ngày, giá 60.000-80.000 VND/lượt; xuống chợ Rã rồi bắt xe ôm 30.000-50.000 VND vào bến Pác Ngòi.

Phương tiện trong khu Ba Bể: Xe máy thuê tại bản Pác Ngòi 150.000-200.000 VND/ngày là cách di chuyển linh hoạt nhất giữa các bản và động Hua Mạ. Thuyền là phương tiện chính trên hồ. Một số homestay đón khách miễn phí từ chợ Rã nếu đặt phòng từ 2 đêm trở lên.

Lịch trình gợi ý

Lịch trình 2 ngày 1 đêm (cuối tuần từ Hà Nội)

Ngày 1: Khởi hành Hà Nội 6h sáng, đến bến Pác Ngòi 12h trưa. Ăn trưa tại homestay (cá hồ nướng, cơm lam, canh rau rừng). Chiều 13h30 đi xuồng máy tuyến ngắn 3 giờ: bến Pác Ngòi - Pé Lèng - đảo An Mạ - Pé Lù - bến Pác Ngòi. Tối 18h ăn cơm gia đình tại homestay với lạp sườn, xôi đăm đeng, tôm chua. 19h30 nghe hát Then và đàn tính của người Tày (đặt trước với homestay, 200.000-300.000 VND/đoàn).

Ngày 2: 6h sáng dạo bộ quanh bản Pác Ngòi chụp nhà sàn buổi sớm. 7h ăn sáng tại homestay. 8h đi xuồng tuyến dài 5 giờ: Pác Ngòi - Pé Lầm - hang Puông - thác Đầu Đẳng - quay về. 13h ăn trưa tại Pác Ngòi. 14h30 thuê xe máy đi động Hua Mạ và bản Bó Lù (cách 8-10 km). 17h xuất phát về Hà Nội, đến nơi khoảng 22h-23h đêm.

Lịch trình 3 ngày 2 đêm (chuyên sâu)

Ngày 1: Hà Nội - bến Pác Ngòi (5-6 giờ ô tô). Chiều đi xuồng tuyến Pé Lèng - đảo An Mạ - viếng đền cổ. Tối ăn cơm tại Pác Ngòi Homestay.

Ngày 2: Sáng đi xuồng full-day tuyến Pác Ngòi - hang Puông - thác Đầu Đẳng - làng Bó Lù (đi qua sông Năng). Trưa picnic dọc thác Đầu Đẳng. Chiều quay về Pác Ngòi, ghé bản Cốc Tộc xem nghề dệt thổ cẩm và đan tre của người Tày. Tối 19h tham gia bữa cơm cộng đồng tại nhà sàn với khâu nhục, lạp sườn, rượu ngô bản.

Ngày 3: Sáng 6h trekking nửa ngày đường mòn Pác Ngòi - đỉnh Phia Khao 6 km một chiều, có kiểm lâm dẫn đường. Trưa quay về ăn cơm lam tại homestay. Chiều 14h khởi hành về Hà Nội, ghé động Hua Mạ trên đường ra Quốc lộ 3 nếu còn thời gian, đến Hà Nội khoảng 21h-22h.

Câu hỏi thường gặp

Hồ Ba Bể nằm ở tỉnh nào sau sáp nhập 2025?

Hồ Ba Bể hiện thuộc xã Ba Bể (gộp từ Nam Mẫu, Khang Ninh, Cao Thượng cũ), tỉnh Thái Nguyên mới. Theo Nghị quyết 1683/NQ-UBTVQH15 và đề án sáp nhập tỉnh năm 2025, tỉnh Bắc Kạn được sáp nhập vào tỉnh Thái Nguyên từ ngày 1/7/2025; huyện Ba Bể cũ giải thể và các xã trong huyện được sắp xếp lại thành hai xã mới là xã Ba Bể và xã Đồng Phúc. Trên các bản đồ trước 2025, vẫn ghi là huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn.

Vé tham quan và thuê thuyền tại Ba Bể giá bao nhiêu?

Vé vào khu danh thắng quốc gia hồ Ba Bể là 45.000 VND/khách người lớn, 25.000 VND/khách trẻ em. Thuê xuồng máy tuyến ngắn 2-3 giờ giá 500.000-800.000 VND/chuyến cho 6-8 khách; tuyến dài Puông-Đầu Đẳng 5 giờ giá 800.000-1.200.000 VND/chuyến. Kayak 2 chỗ giá 50.000-100.000 VND/người/giờ. Thuyền độc mộc kèm người chèo 300.000-400.000 VND/giờ. Có thể đi ghép thuyền với khách khác để giảm chi phí.

Bản Pác Ngòi có những lựa chọn homestay nào và giá bao nhiêu?

Bản Pác Ngòi có hơn 30 hộ làm homestay, đa số là nhà sàn gỗ truyền thống của người Tày 2 tầng. Phòng tập thể 8-12 chỗ giá 80.000-120.000 VND/người/đêm, phòng đôi riêng 250.000-400.000 VND/đêm. Các homestay phổ biến: Pác Ngòi Homestay, Hồng Tâm Homestay, Mơ Việt Homestay, Bản Pác Ngòi Lake View. Tại bản Cốc Tộc gần đó có Mr Linh's Homestay với 8 nhà sàn hồ view giá 600.000-1.200.000 VND/đêm. Phòng ăn 3 bữa trọn gói 250.000-350.000 VND/ngày/khách.

Đi Ba Bể cần đặt trước những gì?

Vé xe khách Mỹ Đình - Bắc Kạn nên đặt trước 1-2 ngày, đặc biệt cuối tuần và lễ hội. Homestay Pác Ngòi nên đặt trước 1 tuần vào mùa thu (tháng 9-11) và 2-3 tuần vào dịp lễ hội Lồng Tồng mùng 10 tháng Giêng. Thuyền và kiểm lâm dẫn đường nên báo trước qua chủ homestay 1 ngày để xếp lịch. Vé tham quan và thuê kayak có thể mua tại chỗ không cần đặt trước.

Đi Ba Bể có cần thuê hướng dẫn viên không?

Đối với tour xuồng máy và đi bộ trong khu vực bến Pác Ngòi, không cần hướng dẫn viên vì người lái xuồng đều biết tuyến và có thể giới thiệu cơ bản các điểm. Đối với trekking xuyên rừng nguyên sinh (tuyến Phia Khao, Cẩm Lai, đường mòn về Cao Thượng), bắt buộc phải thuê kiểm lâm hoặc người dẫn đường Tày địa phương để tránh lạc và để đảm bảo theo quy định của vườn quốc gia, giá 400.000-600.000 VND/ngày. Liên hệ ban quản lý Vườn quốc gia Ba Bể qua số điện thoại đăng tại nhà điều hành ở bản Pác Ngòi.

Cụm điểm tham quan gần

Động Hua Mạ và động Nàng Tiên — 6-15 km từ bến Pác Ngòi: Động Hua Mạ ở độ cao 350 m trên sườn núi tại xã Đồng Phúc mới, là hang đá vôi dài 700 m có hệ măng đá rộng. Động Nàng Tiên cách Pác Ngòi khoảng 15 km về phía Đông Bắc tại xã Khang Ninh cũ, dài 60 m, có nhũ đá hình tiên nữ. Cả hai động đều có vé tham quan 25.000 VND/khách, có thể đi gộp trong nửa ngày bằng xe máy thuê.

Chợ phiên Bằng Lũng (huyện Chợ Đồn cũ) — 60 km từ Ba Bể: Chợ họp sáng Chủ nhật hàng tuần tại trung tâm xã Bằng Lũng cũ (nay thuộc tỉnh Thái Nguyên), là chợ phiên lớn của người Tày, Dao, H'Mông trong vùng. Bày bán rau rừng, măng rừng, vải chàm, dao rèn thủ công và các loại bánh. Đi xe máy từ Pác Ngòi mất khoảng 1,5-2 giờ qua đèo Áng Toòng. Có thể kết hợp ghé thăm khu di tích ATK Chợ Đồn — nơi Bác Hồ và Trung ương Đảng làm việc giai đoạn 1947-1948 trong kháng chiến chống Pháp.

Khu di tích Pác Bó (Cao Bằng) — 180 km từ Ba Bể: Cách Ba Bể khoảng 180 km về phía Bắc, nơi Bác Hồ về nước ngày 28/1/1941 sau 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước. Khu di tích gồm hang Cốc Bó, suối Lê Nin, núi Các Mác — Di tích quốc gia đặc biệt. Đi từ Ba Bể qua chợ Rã - QL3 lên Cao Bằng cũ rồi vào Hà Quảng cũ, mất khoảng 4-5 giờ ô tô. Phù hợp ghép vào tour 4-5 ngày Đông Bắc.

Thác Bản Giốc (Cao Bằng) — 220 km từ Ba Bể: Thác nằm trên biên giới Việt-Trung tại xã Đàm Thuỷ cũ, cao 30 m và rộng khoảng 300 m, là thác lớn nhất Đông Nam Á về độ rộng. Đi từ Ba Bể qua QL3 lên Cao Bằng cũ rồi rẽ phải vào QL34 đi Trùng Khánh cũ, tổng 220 km, mất 5-6 giờ. Nên kết hợp với động Ngườm Ngao cách thác 3 km. Lịch trình Ba Bể - Bản Giốc - Pác Bó trọn 5 ngày 4 đêm là tuyến đông khách miền Đông Bắc.

Hồ Núi Cốc (Thái Nguyên) — 200 km từ Ba Bể về hướng Nam: Hồ nhân tạo tại xã Tân Thái cũ, tỉnh Thái Nguyên, được xây từ năm 1973 phục vụ tưới tiêu. Hồ rộng 25 km², có 89 đảo nhỏ và khu du lịch sinh thái với cáp treo, công viên nước, đền thờ Bà chúa Thượng Ngàn. Cách Ba Bể 200 km về phía Nam, đi qua QL3, có thể ghép vào lịch trình từ Hà Nội đi Ba Bể tạt qua Hồ Núi Cốc một đêm.