Núi Bà Rá

Vì sao nên đến Núi Bà Rá

Nam Bộ ít núi, nên một ngọn đứng riêng giữa đồng đồi như Bà Rá thành điểm tụ của cả vùng: dân Phước Long leo núi thể dục buổi sáng, người hành hương lên miếu Bà ngày rằm, và mỗi đầu năm nơi đây tổ chức giải leo núi "Chinh phục đỉnh cao Bà Rá" — giải chạy bậc thang có tiếng của khu vực. Từ đỉnh nhìn xuống, hồ Thác Mơ trải rộng dưới chân như một mặt gương, xa hơn là các thị trấn và vườn điều chạy tới chân trời.

Nhà tù Bà Rá và lớp lịch sử 1940–1945

Ngày 31/7/1940, chính quyền Pháp lập trại giam Bà Rá ở chân núi — nơi đày tù chính trị và tù thường phạm từ các nhà lao Nam Kỳ. Trại chia khu A, B, C; khu C dựng thêm năm 1941 dành cho tù chính trị, trong số người bị giam có những cán bộ cách mạng sau này thành tên tuổi lớn. Rừng độc, sốt rét và lao dịch làm nhiều người không trở về. Trại tồn tại đến năm 1945.

Khu vực chân núi nay có nhà bia tưởng niệm; núi được xếp di tích lịch sử quốc gia năm 1995. Trước khi leo, đứng ở nhà bia đọc danh sách khắc trên đá vài phút — chuyến leo núi sau đó mang một sức nặng khác.

Miếu Bà, hang Dơi và rừng trên núi

Miếu Bà Rá dựng năm 1943, thờ Bà — vị thần bảo hộ của núi theo tín ngưỡng dân gian tiếp nối lớp thờ Bơnom Brah của người S'tiêng. Ngày rằm và đầu tháng, người hành hương lên khá đông, khói nhang quyện dọc tuyến bậc thang.

Ở khoảng độ cao 500 m có hang Dơi — hốc đá tự nhiên từng là nơi trú của bộ đội trong chiến tranh. Đoạn bậc thang quanh hang rợp bóng cây rừng, là khúc dễ chịu nhất của tuyến leo; đoạn cuối lên đỉnh dốc hơn và lộ nắng, nhiều người leo buổi sáng sớm để né nắng gắt.

Nên làm gì ở Núi Bà Rá

Leo 1.767 bậc: Xuất phát từ đồi Bằng Lăng (ô tô, xe máy lên được tới đây), người quen leo mất 60–90 phút lên đỉnh. Mang nước từ dưới lên; trên tuyến ít điểm bán.

Ghé miếu Bà và hang Dơi giữa đường: Cả hai nằm ngay trên tuyến bậc, không phải rẽ ngang.

Ngắm hồ Thác Mơ từ đỉnh: Trên đỉnh có trạm phát sóng; góc nhìn thoáng nhất về phía hồ. Sáng sớm mặt hồ lặng và trong nhất.

Canh giải leo núi đầu năm: Giải "Chinh phục đỉnh cao Bà Rá" tổ chức thường niên, vận động viên chạy toàn tuyến bậc thang — đến đúng dịp thì không khí khác hẳn ngày thường.

Ăn gì ở Phước Long

Vùng này là thủ phủ điều, và bàn ăn địa phương nhiều món dựa vào rừng và hồ. Đáng thử nhất: cơm lam Bình Phước nướng trong ống tre, chấm muối é; thịt nướng ống tre kiểu S'tiêng; lẩu cá lăng đánh từ hồ Thác Mơ; mùa mưa có măng rừng tươi. Mua về thì điều rang muối ngay gốc — rẻ và mới hơn hàng đóng gói dưới xuôi.

Đi khi nào đẹp nhất

Mùa khô tháng 12–4 leo thuận nhất: bậc khô, trời trong, nhìn xa. Mùa mưa tháng 5–11 rừng xanh đậm và mát hơn nhưng bậc đá trơn, mưa chiều đến nhanh — leo thì đi sáng sớm và xuống trước 14h. Dịp rằm tháng Giêng đông người hành hương nhất.

Đường đi

Từ TP.HCM theo quốc lộ 13 tới Chơn Thành rồi rẽ ĐT741 lên Phước Long, tổng khoảng 170 km — ô tô chạy 3,5–4 giờ. Tới trung tâm Phước Long hỏi đường lên đồi Bằng Lăng là điểm gửi xe bắt đầu leo. Đi về trong ngày được nếu xuất phát sớm, nhưng ngủ lại một đêm ở Phước Long thì sáng hôm sau leo sớm nhàn hơn nhiều.

Điểm tham quan gần Núi Bà Rá

Cách Phước Long khoảng 50 km là Khu bảo tồn văn hóa S'tiêng Sóc Bom Bo — nơi tìm hiểu tiếp về chính cộng đồng đã đặt tên Bơnom Brah cho ngọn núi. Về phía nam có Vườn quốc gia Cát Tiên và Khu Bảo tồn Thiên nhiên – Văn hóa Đồng Nai trên cùng trục về TP.HCM, ghép thành cung 2–3 ngày rừng và hồ; Hồ Trị An nằm cuối cung đó.