Đồng Sen Tháp Mười – Tháp Mười Lotus Field

Vì sao nên đến Đồng Sen Tháp Mười

Đồng Sen Tháp Mười là một trong những cánh đồng sen lớn nhất vùng ĐBSCL, nơi sen không chỉ là hoa mà là cả một hệ thống ẩm thực, sinh kế, và văn hóa.

Thứ nhất, quy mô đồng sen hiếm gặp. Hàng chục hecta sen hồng mọc tự nhiên trên đất phèn ngập nước, tạo thành thảm hoa trải dài đến chân trời vào mùa nước nổi. Khác với các vườn sen trồng quy mô nhỏ ở nơi khác, sen Tháp Mười mọc xen với lúa nước, bông súng, cỏ năn, tạo hệ sinh thái đầm lầy phong phú. Bình minh 5h30-6h30 là khung giờ đẹp nhất khi sen vừa nở, sương còn đọng trên lá.

Thứ hai, du khách được tham gia trực tiếp vào hoạt động thu hoạch sen. Chèo xuồng ba lá (loại xuồng đặc trưng miền Tây, một người chèo, 2-3 người ngồi) luồn qua các luống sen, tự tay hái gương sen chín, bẻ ngó sen non, và hái lá sen để gói cơm. Hoạt động kéo dài 30-45 phút, hướng dẫn viên là nông dân địa phương biết cách phân biệt gương sen già và non.

Thứ ba, ẩm thực từ sen tại chỗ khác biệt hoàn toàn so với các nhà hàng thành phố. Mỗi phần của cây sen đều được sử dụng: hạt sen nấu chè hoặc ướp cơm, ngó sen làm gỏi, lá sen gói cơm chiên hoặc gà hấp, nhụy sen ướp trà, và thân sen làm nước ép. Bếp ăn ngay cạnh đồng sen, nguyên liệu hái cách đó vài chục mét.

Lịch sử & Bản sắc

Vùng Tháp Mười (Đồng Tháp Mười) là đồng ngập phèn rộng lớn nhất Nam Bộ, trải qua ba tỉnh Đồng Tháp, Long An, và Tiền Giang. Tên gọi "Tháp Mười" có nhiều giả thuyết: một cho rằng bắt nguồn từ tháp canh thứ mười trong hệ thống phòng thủ của quân Nguyễn thời Gia Long, giả thuyết khác gắn với các di tích tháp Khmer cổ trong vùng. Đây là vùng đất hoang sơ cho đến đầu thế kỷ XX, dân cư thưa thớt vì đất phèn chua và ngập nước nhiều tháng trong năm.

Từ thời Pháp thuộc (cuối thế kỷ XIX đến giữa thế kỷ XX), chính quyền thuộc địa cho đào kênh thoát phèn và trồng lúa tại vùng Tháp Mười. Kênh Nguyễn Văn Tiếp (đào 1895) và kênh Đồng Tiến là những công trình thủy lợi sớm nhất, biến một phần đồng hoang thành ruộng lúa. Tuy nhiên, phần lớn Đồng Tháp Mười vẫn là đất ngập mùa, nơi sen và lúa ma (lúa trời) mọc tự nhiên.

Trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Đồng Tháp Mười là căn cứ địa quan trọng của lực lượng cách mạng tại miền Tây Nam Bộ. Vùng ngập nước khó di chuyển bằng cơ giới, tạo lợi thế phòng thủ tự nhiên. Dân cư sống rải rác trên các gò cao, dùng xuồng ba lá di chuyển, trồng lúa mùa nước rút và đánh bắt cá mùa nước lên. Sen mọc tự nhiên trên mặt đồng ngập, người dân thu hoạch hạt sen, ngó sen, và lá sen làm thực phẩm bổ sung.

Sau năm 1975, Nhà nước đầu tư lớn vào thủy lợi Đồng Tháp Mười, đào hàng trăm kênh thoát phèn, xây đê bao, biến phần lớn đất hoang thành ruộng lúa hai vụ. Tuy nhiên, một số vùng trũng nhất vẫn giữ lại làm đất sen và đất nuôi cá mùa nước nổi. Huyện Tháp Mười trở thành vùng trồng sen lớn nhất tỉnh Đồng Tháp, với diện tích sen ước tính vài trăm hecta.

Khoảng năm 2010, tỉnh Đồng Tháp bắt đầu phát triển chiến lược "Du lịch Sen" như thương hiệu riêng. Khu du lịch sinh thái Đồng Sen Tháp Mười được đầu tư xây dựng với bến xuồng, nhà hàng, khu trưng bày sản phẩm OCOP từ sen (trà sen, mứt sen, sữa hạt sen, tinh dầu sen), và hạ tầng đón khách. Đồng Tháp được Vietnam.travel gọi là "xứ sở sen hồng" trong chiến dịch quảng bá du lịch quốc gia. Hiện tại, sen không chỉ là hoa mà là ngành kinh tế: Tháp Mười sản xuất hạt sen, trà sen, sữa sen, và các sản phẩm OCOP xuất khẩu, tạo việc làm cho hàng nghìn hộ dân.

Cảnh quan & Thiên nhiên

Khu du lịch Đồng Sen Tháp Mười nằm trên vùng đất trũng phèn đặc trưng của Đồng Tháp Mười, cao độ chỉ 1-3 m so với mực nước biển. Vào mùa nước nổi (tháng 8-11), nước từ sông Mê Kông dâng lên ngập đồng 0,5-1,5 m, sen mọc vươn cao trên mặt nước, lá sen to bằng nón, hoa sen hồng nhạt đến hồng đậm nở rộ. Mặt nước phẳng phản chiếu trời xanh và hoa sen, tạo cảnh quan đặc trưng chỉ có ở vùng ngập ĐBSCL.

Hệ sinh thái đồng sen kết hợp nhiều loài: bông súng (nở cùng thời điểm sen nhưng nhỏ hơn, mọc sát mặt nước), cỏ năn, rau muống đồng, lục bình trôi, và lúa ma (lúa trời, giống lúa cổ mọc hoang trên đồng ngập). Cá linh (cá nhỏ theo mùa nước nổi từ Biển Hồ Campuchia tràn xuống) bơi lội giữa gốc sen, là nguyên liệu cho món lẩu cá linh bông điên điển nổi tiếng miền Tây. Các loài chim nước: cò trắng, cồng cộc, le le, trích, và vạc kiếm ăn trên đồng sen.

Vào mùa khô (tháng 12-4), nước rút, đồng sen khô lại, nhiều diện tích chuyển sang trồng lúa đông xuân. Sen giảm nhiều nhưng không hoàn toàn mất (một số khu vực tưới bổ sung). Mùa khô nóng 33-36°C, ít cảnh quan đặc sắc hơn mùa nước.

Đất phèn Đồng Tháp Mười có màu đen sẫm, giàu axit sulfuric tự nhiên, sau khi được thau chua bằng hệ thống kênh thủy lợi thì phù hợp cho sen và lúa. Nước trong kênh và đồng sen mùa nước nổi có màu nâu phù sa đặc trưng sông Mê Kông.

Nên làm gì ở Đồng Sen Tháp Mười

Chèo xuồng ba lá giữa đồng sen

Hoạt động chính và đặc trưng nhất. Xuồng ba lá là xuồng gỗ nhỏ dài 3-4 m, một người chèo bằng mái chèo phía sau, chở 2-3 khách. Xuồng len qua các luống sen, lá sen cao quá đầu người tạo cảm giác đi trong rừng sen. Du khách có thể tự tay hái gương sen chín (gương sen đã ngả màu nâu xanh, bên trong hạt sen to đều). Thời gian 30-45 phút. Giá 50.000-80.000 đ/người. Nên đi lúc 6h-8h sáng hoặc 16h-17h30 chiều để tránh nắng và có ánh sáng đẹp chụp ảnh.

Tham gia trải nghiệm chế biến món từ sen

Khu du lịch có bếp cộng đồng cho du khách tự tay chế biến. Hướng dẫn viên dạy cách bóc hạt sen tươi, gói cơm trong lá sen (buộc dây lạt rồi hấp hoặc nướng), pha trà từ nhụy sen, và làm sữa hạt sen. Chương trình kéo dài 1-1,5 giờ, giá 100.000-150.000 đ/người bao gồm nguyên liệu. Sản phẩm tự làm được ăn tại chỗ. Phù hợp cho gia đình có trẻ em.

Tham quan cánh đồng lúa nước và kênh rạch

Ngoài đồng sen, khu vực xung quanh Mỹ Hòa có ruộng lúa, vườn cây ăn trái (xoài, mít, mận), và hệ thống kênh rạch chằng chịt đặc trưng miền Tây. Đi xe đạp (thuê tại khu du lịch, 30.000-50.000 đ/ngày) hoặc đi bộ dọc bờ kênh khoảng 2-3 km, ngắm nông dân làm ruộng, xem thả lưới cá trên kênh. Thời gian 1-2 giờ. Vào mùa nước nổi, có thể đi xuồng trên kênh xem người dân giăng lưới bắt cá linh.

Mua sản phẩm OCOP từ sen

Khu trưng bày và bán sản phẩm OCOP (Mỗi xã Một sản phẩm) tại khu du lịch. Các mặt hàng: trà ướp sen Tháp Mười (100.000-250.000 đ/hộp 100g), sữa hạt sen (30.000-50.000 đ/chai), mứt hạt sen (60.000-100.000 đ/hộp), bột sen pha nước (80.000-120.000 đ/gói), và tinh dầu sen. Sản phẩm có tem OCOP 3-4 sao của tỉnh Đồng Tháp. Mua làm quà phù hợp vì nhẹ, dễ mang.

Chụp ảnh bình minh trên đồng sen

Nhiếp ảnh gia và người thích chụp ảnh đến Đồng Sen Tháp Mười đặc biệt vào lúc 5h-6h30 sáng. Sương mỏng phủ trên mặt nước, ánh nắng sớm chiếu xiên qua hoa sen tạo hiệu ứng ánh sáng vàng hồng. Nông dân bắt đầu chèo xuồng thu hoạch sen từ rất sớm, tạo hình ảnh đặc trưng. Không mất thêm phí ngoài vé vào cổng, nhưng cần đến sớm trước 5h30.

Ăn gì ở Đồng Sen Tháp Mười

Cơm gói lá sen hấp

Cơm chiên (hoặc cơm trắng) gói trong lá sen tươi, buộc chặt bằng lạt tre, hấp 20-30 phút. Lá sen truyền hương thơm nhẹ vào cơm, hạt cơm dẻo có vị ngọt đặc biệt. Cơm gói lá sen thường kèm thịt kho, trứng muối, hoặc gà xé. Một phần 50.000-80.000 đ. Nhà hàng trong khu du lịch phục vụ cơm lá sen tươi hái từ đồng sen bên cạnh.

Gỏi ngó sen tôm thịt

Ngó sen (phần thân non dưới nước) cắt khúc trắng giòn, trộn với tôm luộc bóc vỏ, thịt heo luộc thái mỏng, hành tím, rau thơm, đậu phộng rang, và nước mắm pha chua ngọt. Ngó sen tươi giòn tan, vị thanh nhẹ, kết hợp tôm và thịt tạo đủ đạm. Một đĩa cho 3-4 người 100.000-180.000 đ. Ngó sen Tháp Mười trắng và non hơn ngó sen từ nơi khác vì thu hoạch sáng sớm.

Chè hạt sen nhãn nhục

Hạt sen tươi bóc vỏ, bỏ tim (phần đắng giữa hạt), nấu chè đường cùng nhãn nhục khô. Hạt sen mềm bùi, nhãn ngọt, nước chè trong có hương sen thoang thoảng. Một chén 20.000-35.000 đ. Phiên bản nâng cấp: chè sen nấu với đường phèn và nấm tuyết, phục vụ lạnh hoặc nóng. Quán chè trong khu du lịch dùng hạt sen hái trong ngày.

Lẩu cá linh bông điên điển

Đặc sản mùa nước nổi (tháng 8-11). Cá linh là cá nhỏ theo nước lũ từ Biển Hồ Campuchia tràn xuống ĐBSCL, thịt mềm, xương nhỏ, vị ngọt tự nhiên. Bông điên điển (hoa vàng mọc ven kênh mùa nước) nhúng vào nước lẩu chua nấu từ me và cá linh. Rau nhúng thêm: bắp chuối, rau muống, bông súng. Lẩu cho 3-4 người 150.000-250.000 đ. Chỉ có mùa nước nổi, hết mùa không còn cá linh tươi.

Trà ướp sen Tháp Mười

Trà xanh hoặc trà ô long ướp cùng nhụy sen (phần nhụy hoa vàng nhỏ bên trong đài sen). Mỗi bông sen cho vài gram nhụy, cần hàng chục bông cho 100g trà. Hương sen tự nhiên quyện vào trà, vị thanh, uống nóng hoặc lạnh. Một ấm trà sen tại quán trong khu du lịch 40.000-80.000 đ. Mua trà đóng hộp mang về 100.000-250.000 đ/hộp 100g.

Đi khi nào đẹp nhất

Mùa nước nổi tháng 8 đến tháng 10 là thời điểm đẹp nhất. Đồng ngập nước, sen nở rộ cả cánh đồng, cá linh theo nước về, bông điên điển vàng ven kênh. Tháng 9 là đỉnh nước nổi, đồng ngập sâu nhất, sen vươn cao, cảnh quan ấn tượng nhất. Tháng 6-7 sen bắt đầu nở nhưng nước chưa lên cao, vẫn đẹp nhưng chưa bằng tháng 9-10.

Tháng 11-12 nước rút dần, sen còn nhưng thưa, cá linh hết mùa. Vẫn tham quan được nhưng mất đi vẻ đặc trưng.

Tháng 1-4 mùa khô, đồng sen khô phần lớn, nhiều diện tích chuyển sang lúa. Khu du lịch vẫn mở nhưng chỉ còn một phần nhỏ sen được tưới bổ sung. Nhiệt độ 33-36°C, nóng và ít hấp dẫn.

Thời điểm trong ngày: bình minh 5h-6h30 đẹp nhất (sương, ánh sáng, nông dân thu hoạch). Chiều 16h-17h30 cũng tốt, nắng xiên tạo ánh vàng ấm. Giữa trưa 11h-14h rất nóng, nên tránh.

Đi đến Đồng Sen Tháp Mười bằng cách nào

Từ Cao Lãnh (thành phố trung tâm Đồng Tháp): 40 km theo ĐT844 về phía tây bắc đến Tháp Mười, rẽ vào xã Mỹ Hòa. Tổng thời gian khoảng 50 phút bằng ô tô. Đường nhựa tốt.

Từ TP HCM: khoảng 150 km theo QL1A đi Long An, rẽ vào ĐT844 qua Tháp Mười. Hoặc đi cao tốc Trung Lương đến Tiền Giang rồi sang Đồng Tháp. Tổng thời gian 2,5-3 giờ. Nhiều công ty du lịch TP HCM có tour 1 ngày Đồng Sen Tháp Mười (450.000-700.000 đ/người bao xe, ăn trưa, vé).

Từ Cần Thơ: khoảng 100 km theo QL80 qua Sa Đéc rồi lên Tháp Mười. Khoảng 2 giờ.

Từ Sa Đéc: 20 km, khoảng 30 phút. Kết hợp tuyến Sa Đéc (làng hoa) và Đồng Sen Tháp Mười rất phù hợp trong cùng ngày.

Phương tiện công cộng: xe buýt từ Cao Lãnh đến trung tâm Tháp Mười (20.000-30.000 đ), sau đó xe ôm hoặc taxi đến khu du lịch (3 km, 20.000-40.000 đ). Nên đi xe riêng (ô tô hoặc xe máy) để chủ động giờ giấc, đặc biệt nếu muốn đến lúc bình minh.

Lịch trình gợi ý

Hành trình 1 ngày từ TP HCM

Xuất phát 5h sáng từ TP HCM, đến Đồng Sen khoảng 8h. Từ 8h đến 9h30 chèo xuồng ba lá giữa đồng sen, hái gương sen. 9h30-11h tham gia chế biến cơm lá sen và gỏi ngó sen tại bếp cộng đồng. 11h-12h30 ăn trưa tại nhà hàng khu du lịch (cơm lá sen, lẩu cá linh mùa nước). 13h-14h mua sản phẩm OCOP và nghỉ ngơi. 14h30 khởi hành, ghé Sa Đéc (làng hoa hoặc nhà cổ Huỳnh Thuỷ Lê) trên đường về. Về TP HCM khoảng 18h.

Hành trình 2 ngày 1 đêm kết hợp Đồng Tháp

Ngày 1: TP HCM đến Cao Lãnh (2,5 giờ). Tham quan Khu di tích Gò Tháp và VQG Tràm Chim buổi chiều. Ngủ tại Cao Lãnh hoặc homestay ven kênh.

Ngày 2: Dậy 4h30, đến Đồng Sen Tháp Mười lúc 5h30 để chụp ảnh bình minh. 6h30-8h chèo xuồng, hái sen. 8h-10h tham gia chế biến và ăn sáng từ sen. 10h30 đi Sa Đéc (30 phút), tham quan làng hoa và nhà cổ. 13h ăn trưa Sa Đéc. 14h khởi hành về TP HCM.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Sen Tháp Mười nở mấy tháng trong năm?: Sen nở chính từ tháng 6 đến tháng 10, đẹp nhất tháng 8-10 (mùa nước nổi). Mùa khô tháng 11-4 sen rất ít, chỉ còn vài khu nhỏ được tưới bổ sung. Nếu muốn thấy đồng sen bát ngát, nên đến trong khoảng tháng 7-10.

Hỏi: Có thể tự hái sen mang về không?: Có. Khi chèo xuồng, du khách được hái gương sen chín (hướng dẫn viên chỉ cách nhận biết). Gương sen hái được mang về tự do (đã tính trong giá tour xuồng). Muốn hái nhiều hơn có thể mua thêm tại quầy bán sản phẩm, 10.000-20.000 đ/gương.

Hỏi: Trẻ em có chèo xuồng được không?: Xuồng ba lá do nông dân chèo, khách ngồi. Trẻ em từ 3 tuổi trở lên ngồi cùng người lớn an toàn, vì xuồng đi chậm trên mặt nước cạn (0,5-1 m). Cần mặc áo phao (khu du lịch cung cấp miễn phí).

Hỏi: Đồng Sen Tháp Mười khác gì đầm sen Tam Đa ở TP HCM?: Đầm sen Tam Đa (quận 9 cũ, nay là Thủ Đức) nhỏ hơn nhiều, nằm trong khu đô thị. Đồng Sen Tháp Mười rộng hàng chục hecta giữa đồng ruộng miền Tây, có xuồng ba lá, bếp ăn từ sen, và cảnh quan sông nước nguyên bản. Quy mô và trải nghiệm khác nhau hoàn toàn.

Cụm điểm tham quan gần

• Làng hoa Sa Đéc cách 20 km phía nam, làng trồng hoa lớn nhất ĐBSCL với hàng trăm loài hoa kiểng, đẹp nhất dịp Tết Nguyên đán.
• Nhà cổ Huỳnh Thuỷ Lê cách 22 km tại Sa Đéc, ngôi nhà Hoa kiều thế kỷ XIX nơi lấy cảm hứng cho tiểu thuyết "L'Amant" (Người tình) của Marguerite Duras.
• VQG Tràm Chim cách 30 km phía tây bắc, khu Ramsar quốc tế 7.300 ha với rừng tràm ngập nước và sếu đầu đỏ (mùa sếu tháng 12-3).
• Gáo Giồng cách 25 km, rừng tràm sinh thái với cò, vạc, và đường đi bộ trên tán tràm ngập nước.
• Cao Lãnh cách 40 km phía đông nam, thành phố trung tâm Đồng Tháp với Khu di tích Gò Tháp (di chỉ Óc Eo thế kỷ V-VI) và chợ Cao Lãnh.