Văn Miếu Trấn Biên – Văn Miếu đầu tiên của miền Nam

Vì sao nên đến Văn Miếu Trấn Biên

Văn Miếu đầu tiên ở Đàng Trong, mở đường cho Nho học phương Nam: Trước khi có Văn Miếu Vĩnh Long (1864), Văn Miếu Gia Định (1825) hay Văn Miếu Huế (1808) dưới triều Nguyễn, Văn Miếu Trấn Biên đã đứng tại vùng đất mới khai phá từ năm 1715, tức 17 năm sau khi chúa Nguyễn Phúc Chu sai Thống suất Nguyễn Hữu Cảnh kinh lược xứ Đồng Nai năm 1698. Đây là chứng tích cho thấy chúa Nguyễn đặt trọng tâm phát triển văn hoá ngay sau khi mở cõi.

Kiến trúc phục dựng quy mô lớn, bố cục đầy đủ theo mô hình Quốc Tử Giám: Khu di tích phục dựng từ năm 1998, hoàn thành tháng 2 năm 2002 với tổng đầu tư gần 20 tỷ đồng và diện tích gần 5 ha. Trục chính gồm 7 công trình kế tiếp nhau theo hướng từ ngoài vào trong: Văn Miếu Môn, nhà bia, Khuê Văn Các, giếng Thiên Quang Tỉnh, cổng Đại Thành, nhà thờ Đức Khổng Tử, Bái Đường — mô phỏng đầy đủ bố cục Văn Miếu Hà Nội thu nhỏ.

Nơi tôn vinh các danh nhân văn hoá Nam Bộ: Khác với Văn Miếu Hà Nội chỉ khắc tên các tiến sĩ Bắc Hà, Văn Miếu Trấn Biên dành một gian thờ riêng cho các danh nhân đất phương Nam đã có đóng góp lớn trong sự nghiệp dạy học, văn chương và mở cõi: Võ Trường Toản (thầy của Trịnh Hoài Đức, Ngô Nhân Tịnh, Lê Quang Định — nhóm Gia Định tam gia), Nguyễn Đình Chiểu (tác giả Lục Vân Tiên), Bùi Hữu Nghĩa (nhà thơ yêu nước Cần Thơ).

Điểm cuối tuần lý tưởng từ Sài Gòn, kết hợp Bửu Long và Bửu Phong: Cách trung tâm TP HCM 30 km, Văn Miếu Trấn Biên dễ ghép trong tour nửa ngày với Khu du lịch Bửu Long (cách 6 km), chùa Bửu Phong, chùa Long Sơn Thạch Động và làng đá Bửu Long. Khách Sài Gòn thường khởi hành sáng, ghé Văn Miếu lúc 9 giờ, sang Bửu Long buổi trưa, về thành phố trước chiều.

Lịch sử & Bản sắc

Văn Miếu Trấn Biên được xây dựng năm 1715 (năm Ất Mùi) dưới thời chúa Nguyễn Phúc Chu (trị vì 1691 đến 1725), theo lệnh của trấn thủ dinh Trấn Biên là Nguyễn Phan Long và ký lục Phạm Khánh Đức. Địa điểm ban đầu nằm tại thôn Tân Lai, tổng Phước Dinh, huyện Phước Chánh cũ — tức khu vực phường Bửu Long, Biên Hòa ngày nay. Đây là Văn Miếu được dựng đầu tiên trong toàn xứ Đàng Trong, trước cả Văn Miếu Huế hơn 90 năm và sớm hơn Văn Miếu Vĩnh Long đến 149 năm. Việc xây dựng Văn Miếu giữa vùng đất mới khai phá thể hiện quyết tâm của chúa Nguyễn trong việc truyền bá Nho giáo, đề cao đạo học và đào tạo nhân tài cho công cuộc mở cõi phương Nam.

Sau khi xây dựng, Văn Miếu Trấn Biên trở thành nơi tổ chức các lễ tế Khổng Tử hằng năm, là trung tâm giáo dục Nho học của cả vùng Nam Bộ. Triều đình thường cử các quan tới dự lễ tế, các sĩ tử trước khi đi thi cũng đến đây dâng hương cầu may. Trong giai đoạn 1715 đến 1861, Văn Miếu được triều đình các đời chúa Nguyễn và vua Nguyễn tu sửa nhiều lần, đặc biệt năm Gia Long thứ 7 (1808), nhà vua cho xây thêm Khuê Văn Các và mở rộng quy mô.

Tháng 12 năm 1861, quân Pháp đánh chiếm Biên Hòa và phá huỷ hoàn toàn Văn Miếu Trấn Biên trong chiến dịch tiêu diệt các biểu tượng văn hoá Việt Nam ở Nam Kỳ. Toàn bộ kiến trúc gỗ bị thiêu rụi, bia đá bị đập phá, tượng thờ bị mất. Suốt hơn một thế kỷ tiếp theo, khu đất chỉ còn là phế tích cỏ mọc, hoang vắng giữa vùng đất Bửu Long. Trong thời gian dài, nơi này gần như bị lãng quên cho đến khi tỉnh Đồng Nai khởi xướng dự án phục hồi vào cuối thập niên 1990.

Ngày 9 tháng 12 năm 1998, tỉnh Đồng Nai khởi công phục dựng Văn Miếu Trấn Biên trên nền đất cũ với tổng đầu tư gần 20 tỷ đồng, diện tích gần 5 ha. Công trình hoàn thành sau hơn ba năm và khánh thành chính thức vào ngày 14 tháng 2 năm 2002, tức mùng 3 Tết Nhâm Ngọ. Các kiến trúc sư đã nghiên cứu kỹ tài liệu lịch sử và mô hình Văn Miếu Quốc Tử Giám Hà Nội để dựng lại đúng bố cục cổ truyền, đồng thời thêm các chi tiết Nam Bộ như mái ngói gốm tráng men xanh ngọc, hoa văn rồng phương Nam, vườn tượng các danh nhân ngoài trời.

Ngày 18 tháng 8 năm 2016, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch đã ký quyết định công nhận Văn Miếu Trấn Biên là Di tích lịch sử cấp quốc gia. Hằng năm, lễ Khai bút đầu xuân được tổ chức vào mùng 4 Tết âm lịch với hàng nghìn học sinh, sinh viên và trí thức về dâng hương, viết chữ thư pháp; lễ Vía Đức Khổng Tử vào ngày 28 tháng 8 âm lịch là dịp các trường học Đồng Nai về tổ chức lễ tri ân thầy cô. Đây đã trở thành những hoạt động văn hoá thường niên gắn liền với đời sống tinh thần của người dân Biên Hòa.

Cảnh quan & Thiên nhiên

Văn Miếu Trấn Biên toạ lạc trên một khu đất bằng phẳng rộng gần 5 ha tại phường Bửu Long, sát kề Khu du lịch Bửu Long và hồ Long Ẩn. Khu di tích quay mặt về hướng đông nam, lưng dựa vào dãy núi đá Bửu Long (cao trung bình 100 m so với mặt nước biển), trước mặt là cánh đồng và hồ nước nhỏ. Vị trí này tuân theo nguyên tắc "tiền thuỷ hậu sơn" của phong thuỷ truyền thống — phía trước có nước, phía sau có núi che chắn.

Khuôn viên được chia thành nhiều khu chức năng rõ rệt: khu cổng chính và sân lễ chiếm khoảng 1 ha phía đông; khu trục chính kiến trúc gồm Khuê Văn Các, giếng Thiên Quang, Bái Đường chiếm 2 ha ở trung tâm; khu vườn tượng danh nhân và sân nội bộ chiếm 2 ha còn lại. Đường đi nội bộ được lát đá xanh Bửu Long khai thác tại địa phương — chính loại đá làm nên thương hiệu của làng nghề Bửu Long đã có hơn 300 năm tuổi.

Cây xanh được trồng theo lối truyền thống Việt Nam: hai hàng cây sao đen cao 15 đến 20 m chạy dọc trục chính từ Văn Miếu Môn vào Bái Đường, các cụm tre vàng quanh giếng Thiên Quang Tỉnh, vườn mai trắng và hoa hồng quanh khu vườn tượng. Vào tháng 3 và tháng 4 mùa khô, hoa sao và hoa giáng hương nở vàng cả khu. Khu vực giếng Thiên Quang có sen trắng và súng đỏ thay nhau ra hoa từ tháng 5 đến tháng 9.

Khí hậu vùng Biên Hòa thuộc kiểu nhiệt đới gió mùa Nam Bộ, nhiệt độ trung bình 26 đến 28 độ C quanh năm. Mùa khô từ tháng 12 đến tháng 4 trời nắng nhẹ, độ ẩm thấp, rất thuận tiện cho tham quan ngoài trời. Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11 có những cơn mưa rào buổi chiều ngắn khoảng một tiếng, sau đó trời lại quang đãng — nên thu xếp đi vào buổi sáng để tránh mưa.

Nên làm gì ở Văn Miếu Trấn Biên

Tham quan trục kiến trúc chính từ Văn Miếu Môn đến Bái Đường

Trục chính của Văn Miếu Trấn Biên dài khoảng 200 m, gồm 7 công trình nối nhau theo hướng đông nam — tây bắc. Vào qua Văn Miếu Môn (cổng tam quan), khách lần lượt đi qua nhà bia đá ghi sự tích Văn Miếu, Khuê Văn Các hai tầng với ô cửa tròn tượng trưng sao Khuê, giếng Thiên Quang Tỉnh hình vuông, cổng Đại Thành, nhà thờ Đức Khổng Tử và cuối cùng là Bái Đường ba gian hai chái. Nên dành 45 phút đến 1 tiếng cho hành trình này, đi chậm để đọc các hoành phi câu đối khắc bằng chữ Hán Nôm và xem các tượng thờ. Vào miễn phí.

Dâng hương tại gian thờ 7 danh nhân Nam Bộ và xem 18 kg đất Đền Hùng

Bên trong Bái Đường, gian bên phải là không gian thờ 7 danh nhân tiêu biểu của Nam Bộ: Võ Trường Toản (1709 đến 1792 — thầy của Gia Định tam gia), Trịnh Hoài Đức (1765 đến 1825 — tác giả Gia Định thành thông chí), Ngô Nhân Tịnh, Lê Quang Định, Bùi Hữu Nghĩa, Đặng Đức Thuật và Nguyễn Đình Chiểu (1822 đến 1888 — tác giả Lục Vân Tiên). Cạnh đó trưng bày 18 kg đất và 18 lít nước mang về từ Đền Hùng (Phú Thọ) năm 1998 khi khởi công phục dựng — tượng trưng cho 18 đời vua Hùng và cội nguồn dân tộc Việt. Thời gian xem khoảng 20 đến 30 phút.

Tham quan vườn tượng các danh nhân ngoài trời

Khu vườn tượng nằm ở khu vực sau Bái Đường, rộng khoảng 1 ha, trưng bày tượng bán thân bằng đồng và đá của các danh nhân văn hoá Việt Nam như Nguyễn Du, Nguyễn Trãi, Lê Quý Đôn, Phan Bội Châu, Nguyễn Đình Chiểu. Bên cạnh mỗi tượng có bia ghi tóm tắt tiểu sử và đóng góp. Đây là khu vực có nhiều cây xanh, ghế đá để khách nghỉ chân. Nên đi vào buổi sáng sớm hoặc chiều mát để tránh nắng. Thời gian khoảng 30 phút.

Tham gia lễ Khai bút đầu xuân mùng 4 Tết

Lễ Khai bút đầu xuân là sự kiện thường niên lớn nhất tại Văn Miếu Trấn Biên, diễn ra vào sáng mùng 4 Tết âm lịch (thường rơi vào cuối tháng 1 hoặc đầu tháng 2 dương lịch). Hàng nghìn học sinh, sinh viên và phụ huynh đến dâng hương, xin chữ thư pháp từ các thầy đồ và xem màn múa lân, biểu diễn ca trù. Người tham gia có thể tự viết chữ đầu năm tại các bàn viết chữ miễn phí. Sự kiện kéo dài từ 7h đến 11h sáng. Lưu ý đi sớm vì đông và chỗ đậu xe nhanh hết.

Chụp ảnh kỷ niệm và đi dạo quanh hồ nhỏ trong khu

Khuôn viên Văn Miếu có hồ nước nhỏ phía trước Khuê Văn Các với cầu đá bắc qua, là vị trí thường được khách chọn chụp ảnh kỷ niệm. Phía sau khu Bái Đường có vườn mai và vườn sao đen tỏa bóng mát, có lối đi rộng để dạo bộ. Khách thường mặc áo dài hoặc trang phục lịch sự đến chụp ảnh trong dịp Tết và đầu năm học. Thời gian dạo và chụp ảnh khoảng 30 phút.

Ăn gì ở Văn Miếu Trấn Biên (Biên Hòa)

Gỏi cá Biên Hòa

Gỏi cá là món đặc sản nổi tiếng nhất Biên Hòa, làm từ cá mè vinh hoặc cá chép sông Đồng Nai. Cá được lóc da, lọc xương, thái lát mỏng rồi trộn với thính gạo rang, đậu phộng giã, hành tím phi và rau thơm như rau diếp cá, lá sung, đinh lăng. Nước chấm pha từ nước mắm cốt, đường, ớt, chanh và đậu phộng xay. Quán gỏi cá Hùng đường Cách Mạng Tháng 8 và quán Tám Mọi đường Đồng Khởi đều có giá khoảng 80.000 đến 150.000 VNĐ một phần. Đây là món nên thử khi ghé Biên Hòa.

Lẩu cá thát lát Đồng Nai

Cá thát lát Đồng Nai có thớ dai và ngọt đặc trưng, được nuôi nhiều ở hồ Trị An và sông Đồng Nai. Lẩu được nấu với nước dùng me chua, kèm rau muống, cải bẹ xanh, bông bí và cải cúc. Phần chả cá thát lát quết nhuyễn được vê thành viên hoặc lát mỏng thả vào lẩu khi nước sôi. Quán Lẩu Cá Thát Lát Năm Hùng đường Nguyễn Ái Quốc và Lẩu Cá Bảy Mập đường Đồng Khởi đều có giá khoảng 200.000 đến 350.000 VNĐ cho lẩu 3 đến 4 người ăn. Đây là món ăn buổi tối phổ biến nhất Biên Hòa.

Bún cá Châu Đốc tại Biên Hòa

Bún cá Châu Đốc gốc từ An Giang nhưng được nhiều quán Biên Hòa nấu phục vụ, đặc biệt khu vực gần Khu du lịch Bửu Long và Văn Miếu Trấn Biên có nhiều người gốc An Giang sinh sống. Sợi bún nhỏ ăn cùng cá lóc đồng xé phay, nước dùng nấu từ xương cá kết hợp ngãi bún (loại gia vị đặc biệt vùng Tây Nam Bộ), sả và nghệ tạo màu vàng tươi. Quán Bún Cá Châu Đốc Cô Thắm đường Nguyễn Ái Quốc và quán Bún Cá Hai Lúa đường Huỳnh Văn Nghệ giá khoảng 35.000 đến 50.000 VNĐ một tô. Đây là gợi ý cho bữa sáng trước khi vào Văn Miếu.

Bánh canh cá rô Đồng Nai

Bánh canh cá rô là món ăn vặt buổi chiều phổ biến ở Biên Hòa, đặc biệt khu chợ Bửu Long và chợ Biên Hòa. Sợi bánh canh bột gạo dày, ăn cùng cá rô đồng kho mặn, rắc hành phi và tiêu. Nước dùng nấu từ xương cá rô và nước dừa, ngọt thanh không cần bột ngọt. Một số quán ngon: bánh canh Cô Năm chợ Bửu Long, bánh canh cá rô Bà Tám chợ Biên Hòa. Giá khoảng 25.000 đến 40.000 VNĐ một tô.

Mì Quảng Đồng Nai (biến thể địa phương)

Khác với mì Quảng gốc Quảng Nam, phiên bản Đồng Nai dùng sợi mì gạo thay vì mì Quảng đặc trưng, nước nhân được nấu với tôm tươi sông Đồng Nai, thịt heo ba chỉ và trứng cút. Quán Mì Quảng Bà Tư đường Phan Đình Phùng và quán Mì Quảng Cô Sáu đường Đồng Khởi đều phục vụ phiên bản này với giá 35.000 đến 50.000 VNĐ một tô. Món này phù hợp ăn trưa nhẹ sau khi tham quan Văn Miếu.

Cà phê sữa đá Biên Hòa và bánh mì gà xé

Biên Hòa có truyền thống quán cà phê sân vườn từ những năm 1970, đặc biệt khu Bửu Long và phường Tân Tiến. Cà phê pha phin truyền thống, ly sữa đá đặc biệt thơm vì pha với sữa đặc Vinamilk Bình Dương. Quán Cà Phê Cây Sấu Bửu Long và Cà Phê Sân Vườn Long Bình đều phục vụ cà phê 18.000 đến 25.000 VNĐ một ly. Kèm bánh mì gà xé hoặc bánh mì chả lụa là bữa sáng lý tưởng cho du khách trước khi vào Văn Miếu.

Đi khi nào đẹp nhất

Mùa khô (tháng 12 đến tháng 4): là thời điểm tốt nhất để ghé Văn Miếu Trấn Biên. Nhiệt độ ban ngày 26 đến 30 độ C, ban đêm 20 đến 24 độ C, trời nắng nhẹ, độ ẩm thấp, không khí trong lành. Hoa sao đen và hoa giáng hương nở rộ vào tháng 3 và tháng 4, phủ vàng cả khu vườn tượng. Đây cũng là mùa diễn ra lễ Khai bút đầu xuân (mùng 4 Tết, thường rơi vào cuối tháng 1 hoặc đầu tháng 2), thu hút đông học sinh sinh viên và gia đình tham gia.

Tháng 5 đến tháng 7: là giai đoạn đầu mùa mưa, trời còn nóng nhưng đã có mưa rào buổi chiều. Nên thu xếp tham quan vào buổi sáng từ 7h đến 10h để tránh mưa. Đây là mùa sen trắng và súng đỏ ra hoa ở giếng Thiên Quang Tỉnh — cảnh đẹp đặc trưng nếu thích chụp ảnh kiến trúc kết hợp hoa sen.

Tháng 8 đến tháng 10: là mùa mưa cao điểm, lượng mưa lớn, đôi khi cả ngày. Tuy nhiên đây là dịp diễn ra lễ Vía Đức Khổng Tử (28 tháng 8 âm lịch — thường rơi vào tháng 9 hoặc đầu tháng 10 dương lịch) với các nghi thức tế lễ truyền thống của các trường học Đồng Nai và Bình Dương. Nếu quan tâm văn hoá Nho giáo thì đây là dịp đáng đến, chỉ cần chuẩn bị áo mưa và mang giày chống trượt.

Tháng 11: là giao mùa, mưa giảm hẳn, trời mát và khô ráo dần. Đây là tháng đẹp để dạo bộ trong khu vườn tượng và chụp ảnh ngoài trời mà không sợ mưa hay nắng gắt. Lượng khách cũng ít hơn các tháng cao điểm, tiện cho khách thích không gian yên tĩnh.

Đi đến Văn Miếu Trấn Biên bằng cách nào

Từ trung tâm Biên Hòa (3 km): Đi theo đường Nguyễn Ái Quốc về hướng Bửu Long, qua cầu Hoá An, rẽ phải vào đường Huỳnh Văn Nghệ, đi tiếp khoảng 500 m thì đến Văn Miếu Trấn Biên bên tay phải. Tổng thời gian khoảng 10 đến 15 phút bằng xe máy hoặc ô tô. Xe buýt tuyến số 2 (Biên Hòa — Bửu Long) và tuyến 601 (Biên Hòa — Vĩnh Cửu) đều có trạm dừng cách Văn Miếu khoảng 300 m.

Từ Thành phố Hồ Chí Minh (30 km): Đi theo Quốc lộ 1A hoặc cao tốc TP HCM – Long Thành – Dầu Giây (tên chính thức của tuyến cao tốc), ra cầu Đồng Nai về Biên Hòa, sau đó theo đường Phạm Văn Thuận và Nguyễn Ái Quốc đến phường Bửu Long. Tổng thời gian khoảng 1 đến 1 giờ 15 phút bằng ô tô (giờ cao điểm có thể 1 giờ 45 phút). Xe buýt tuyến 601 Bến xe Miền Đông — Biên Hòa hoạt động từ 5h sáng đến 19h tối, giá 25.000 VNĐ một lượt, mỗi 15 phút một chuyến.

Từ Hà Nội: Bay đến sân bay Tân Sơn Nhất (TP HCM), thời gian bay khoảng 2 giờ, giá vé 1,5 đến 3 triệu VNĐ một chiều. Từ sân bay đi taxi hoặc xe công nghệ về Biên Hòa khoảng 50 km, mất 1 giờ 15 phút và chi phí 350.000 đến 500.000 VNĐ. Hoặc đi tàu hoả Hà Nội — Sài Gòn (33 giờ), xuống ga Biên Hòa trực tiếp, sau đó taxi 50.000 VNĐ về Văn Miếu.

Phương tiện trong tỉnh: Tại Biên Hòa có thể đi taxi (Mai Linh, Vinasun), xe công nghệ (Grab, Be) hoặc thuê xe máy 120.000 đến 150.000 VNĐ một ngày. Bãi đậu xe Văn Miếu rộng, miễn phí, đậu được khoảng 200 ô tô và 500 xe máy.

Lịch trình gợi ý

Lịch trình nửa ngày (đi từ TP HCM, sáng đi chiều về)

• 6h30

  khởi hành từ TP HCM theo cao tốc Long Thành.

• 8h00

  đến Biên Hòa, ăn sáng bún cá Châu Đốc tại quán Cô Thắm đường Nguyễn Ái Quốc (35.000 đến 50.000 VNĐ).

• 9h00

  vào Văn Miếu Trấn Biên, tham quan trục kiến trúc chính, dâng hương gian danh nhân Nam Bộ và vườn tượng (khoảng 2 tiếng).

• 11h30

  di chuyển sang Khu du lịch Bửu Long (6 km), ăn trưa tại nhà hàng trong khu hoặc quán gỏi cá Hùng (150.000 VNĐ một người).

• 13h30

  tham quan hồ Long Ẩn, chùa Long Sơn Thạch Động, chùa Bửu Phong tại Bửu Long.

• 16h00

  quay về TP HCM, đến nơi khoảng 17h30.

Lịch trình 1 ngày (kết hợp Bửu Long và làng đá Bửu Long)

• 7h00

  khởi hành từ TP HCM, ăn sáng tại Biên Hòa.

• 9h00 đến 11h00

  Văn Miếu Trấn Biên.

• 11h30 đến 13h30

  ăn trưa lẩu cá thát lát quán Năm Hùng (250.000 đến 350.000 VNĐ cho 3 đến 4 người).

• 14h00 đến 16h30

  Khu du lịch Bửu Long, đi cáp treo lên chùa Bửu Quang hoặc trekking núi Bửu Long (84 ha, độ cao 100 m).

• 17h00

  ghé làng đá Bửu Long xem nghệ nhân tạc tượng đá (làng nghề hơn 300 năm).

• 18h00

  ăn tối tại Biên Hòa, về TP HCM lúc 20h00.

Lịch trình 2 ngày 1 đêm (mở rộng đi Cát Tiên hoặc hồ Trị An)

• Ngày 1

  Văn Miếu Trấn Biên → Bửu Long → làng đá Bửu Long, ăn tối tại Biên Hòa, nghỉ khách sạn Biên Hòa hoặc Vườn Xoài Resort (1.500.000 đến 2.500.000 VNĐ một đêm).

• Ngày 2

  sáng đi hồ Trị An (cách Biên Hòa 35 km), thuê thuyền ra đảo Mã Đà hoặc đảo Bé cắm trại; chiều quay về Biên Hòa hoặc tiếp tục đi Vườn quốc gia Cát Tiên (cách Biên Hòa 100 km) nếu có thêm 1 ngày.

Câu hỏi thường gặp

Vé vào Văn Miếu Trấn Biên có mất tiền không?

Hiện tại Văn Miếu Trấn Biên mở cửa miễn phí cho khách tham quan. Một số sự kiện đặc biệt như lễ Khai bút đầu xuân (mùng 4 Tết) hoặc lễ Vía Đức Khổng Tử (28/8 âm lịch) cũng không thu phí. Khách chỉ cần ăn mặc lịch sự, không mặc váy ngắn hay quần short khi vào khu Bái Đường thờ tự. Có thể mua hương và hoa cúng tại các quầy trong khu vực với giá 20.000 đến 50.000 VNĐ.

Văn Miếu Trấn Biên khác Văn Miếu Quốc Tử Giám Hà Nội như thế nào?

Văn Miếu Quốc Tử Giám Hà Nội xây năm 1070 dưới thời Lý Thánh Tông, là Văn Miếu đầu tiên của Việt Nam và là Quốc Tử Giám — trường đại học đầu tiên. Văn Miếu Trấn Biên xây năm 1715 dưới thời chúa Nguyễn Phúc Chu, là Văn Miếu đầu tiên ở Đàng Trong (miền Nam). Hai công trình giống nhau về bố cục trục chính (Khuê Văn Các, giếng Thiên Quang, Bái Đường) nhưng Văn Miếu Trấn Biên có thêm gian thờ riêng các danh nhân Nam Bộ và mái lợp gốm tráng men xanh ngọc đặc trưng vùng Đồng Nai, khác với mái ngói âm dương Bắc Bộ tại Hà Nội.

Có thể tổ chức lễ khai bút riêng cho con học sinh không?

Có thể. Ban quản lý Văn Miếu Trấn Biên nhận tổ chức lễ khai bút cho các trường học, gia đình và doanh nghiệp vào các dịp đầu năm học (tháng 9), Tết Nguyên đán và Tết Đoan Ngọ. Cần liên hệ trước qua văn phòng Văn Miếu (điện thoại 0251.3950.xxx — số có thể cập nhật) ít nhất 1 tuần để chuẩn bị nghi thức, thầy đồ viết chữ và bàn ghế. Chi phí tham khảo 500.000 đến 2.000.000 VNĐ tuỳ quy mô đoàn.

Văn Miếu Trấn Biên có chỗ giữ xe và quán nước trong khu không?

Bãi đậu xe Văn Miếu rộng, miễn phí, đậu được khoảng 200 ô tô và 500 xe máy. Trong khuôn viên có một số quầy nước giải khát và bán hương hoa nhỏ, giá nước lọc 10.000 VNĐ một chai, nước mía 15.000 VNĐ một ly. Nếu muốn ăn no thì cần ra ngoài cổng, đi bộ khoảng 200 đến 300 m sang khu Bửu Long có nhiều quán ăn vặt và quán cơm bình dân.

Đi Văn Miếu Trấn Biên mất bao lâu là đủ?

Tham quan trục kiến trúc chính, gian thờ danh nhân và vườn tượng tổng cộng khoảng 1,5 đến 2 tiếng. Nếu kết hợp Bửu Long sát bên thì cần thêm 2 đến 3 tiếng cho hồ Long Ẩn và chùa Bửu Phong. Tổng tour Văn Miếu — Bửu Long một buổi sáng hoặc buổi chiều là vừa. Nếu kết hợp ăn trưa và đi làng đá Bửu Long thì cả ngày.

Cụm điểm tham quan gần

Khu du lịch Bửu Long (cách 6 km, 15 phút)

Khu du lịch sinh thái Bửu Long rộng 84 ha bao quanh hồ Long Ẩn nhân tạo 18,5 ha — được mệnh danh "Vịnh Hạ Long thu nhỏ" của Nam Bộ. Khu có núi Bửu Long cao 100 m, chùa Long Sơn Thạch Động (chùa hang đá), chùa Bửu Phong (chùa cổ trên đỉnh núi) và cầu Tình Yêu lãng mạn bắc qua hồ. Có thể trekking đường cột điện hoặc đi cáp treo lên đỉnh. Giá vé 60.000 VNĐ người lớn, 30.000 VNĐ trẻ em. Đây là điểm ghép tour gần nhất và phổ biến nhất với Văn Miếu Trấn Biên.

Làng đá Bửu Long (cách 5 km, 12 phút)

Làng đá Bửu Long có nghề truyền thống tạc đá hơn 300 năm tuổi, hình thành từ khi người Hoa Minh Hương đến Biên Hòa cuối thế kỷ XVII. Hiện làng còn khoảng 30 đến 40 hộ làm nghề tạc tượng, làm cối, bia mộ và đồ trang trí từ đá xanh Bửu Long khai thác ngay tại địa phương. Khách có thể xem nghệ nhân làm việc, mua đồ lưu niệm bằng đá nhỏ giá 50.000 đến 500.000 VNĐ. Vào tự do trong giờ làm việc 7h đến 17h.

Hồ Trị An (cách 35 km, 50 phút)

Hồ Trị An là hồ thuỷ điện lớn ở Vĩnh Cửu, diện tích 323 km², được tạo ra khi xây đập thuỷ điện Trị An năm 1987. Có nhiều đảo nhỏ giữa hồ như đảo Mã Đà, đảo Bé, đảo Ó là điểm cắm trại và câu cá phổ biến. Thuê thuyền ra đảo 200.000 đến 400.000 VNĐ chuyến khứ hồi. Phù hợp ghép tour 2 ngày 1 đêm cùng Văn Miếu và Bửu Long.

Vườn quốc gia Cát Tiên (cách 100 km, 2 giờ 30 phút)

Vườn quốc gia Cát Tiên rộng 71.920 ha trải qua 3 tỉnh Đồng Nai, Lâm Đồng và Bình Phước, là Khu dự trữ sinh quyển thế giới UNESCO công nhận năm 2001. Có hơn 1.600 loài thực vật, 105 loài thú và 351 loài chim, gồm voi châu Á, bò tót, gấu chó. Khu có Trung tâm cứu hộ linh trưởng Đảo Tiên và làng dân tộc S'tiêng Tà Lài. Tour 2 đến 3 ngày, lưu trú nhà sàn 300.000 đến 800.000 VNĐ một đêm. Phù hợp khách thích thiên nhiên hoang dã sau khi ghé Văn Miếu.

Sân bay Long Thành và Khu du lịch Vườn Xoài (cách 25 km, 40 phút)

Khu du lịch Vườn Xoài tại xã Phước Tân, Biên Hòa là khu nghỉ dưỡng kết hợp vườn thú và khu vui chơi, có hơn 600 con thú gồm voi, đà điểu, hổ và sư tử. Khách có thể cưỡi voi, đua thuyền và trượt máng nước. Giá vé 200.000 đến 350.000 VNĐ một người. Sân bay quốc tế Long Thành (sắp khai thác) cũng nằm cùng trục đường, tiện cho khách quốc tế ghép tuyến Văn Miếu — Bửu Long — Long Thành.