Điện Biên

Dân cư & dân tộc

Điện Biên có dân số khoảng 650 nghìn người, là một trong những tỉnh đa dạng tộc người nhất Việt Nam với mười chín dân tộc cùng sinh sống – chỉ đứng sau Lai Châu và Hà Giang về tính đa dạng. Người Thái (đặc biệt Thái đen và Thái trắng) chiếm tỉ lệ cao nhất khoảng 38%, sống ở thung lũng Mường Thanh và các mường lớn quanh Tuần Giáo, Tủa Chùa; người Mông và Hà Nhì sống ở vùng cao quanh A Pa Chải, Tủa Chùa, Mường Nhé; người Khơ Mú, Lào, Si La, Cống tập trung ở các bản nhỏ.

Đặc biệt Điện Biên là một trong những nơi duy nhất ở Việt Nam có cộng đồng người Si La – một dân tộc rất ít người (cả nước chỉ vài trăm hộ), sống chủ yếu ở Mường Nhé. Người Cống và Si La đều thuộc loại dân tộc rất ít người được Nhà nước có chính sách bảo tồn đặc biệt. Người Kinh chủ yếu ở Điện Biên Phủ. Tiếng Thái và tiếng Mông được sử dụng phổ biến song song tiếng Việt; nhiều bản vẫn duy trì trang phục, kiến trúc nhà sàn và ẩm thực truyền thống.

Khám phá & ẩm thực

Hầu hết hành trình ở Điện Biên đều xoay quanh trục lịch sử – văn hoá. Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ với mô hình panorama 360° là điểm đến đầu tiên để hiểu chiến dịch một cách trực quan nhất – mô hình mới hoàn thành năm 2022, mô tả 56 ngày đêm chiến đấu trên một bức tranh dài hơn 130 m, được giới chuyên môn đánh giá là một trong những panorama lịch sử lớn nhất Đông Nam Á. Sau đó là Quần thể di tích Chiến trường Điện Biên Phủ gồm Đồi A1 với hầm sâu, hố bộc phá ngàn cân, hầm Đờ Cát còn nguyên vẹn và các cứ điểm Him Lam, Độc Lập, Bản Kéo. Buổi tối tại Điện Biên Phủ có thể đi dạo hồ Pa Khoang nhỏ trong nội đô và ăn cơm lam Thái.

Khách yêu thiên nhiên có thể đi Cánh đồng Mường Thanh mùa lúa chín đầu tháng 9 – một trong những cánh đồng lúa nước rộng nhất Tây Bắc, được canh tác theo lối ruộng bậc thang nhẹ với hệ thống mương phai cổ của người Thái; ngâm mình tại Suối khoáng nóng U Va giữa rừng cọ; hay đi thuyền trên Hồ Pá Khoang giữa rừng thông – nơi có biệt thự Mường Phăng nơi Đại tướng Võ Nguyên Giáp đặt sở chỉ huy chiến dịch.

Người ưa thử thách đăng ký leo cột mốc A Pa Chải – cực Tây Tổ quốc – chuyến đi 2 ngày với độ khó trung bình, leo qua rừng nguyên sinh của người Hà Nhì để tới ngã ba biên giới Việt – Lào – Trung. Cần đăng ký trước với đồn biên phòng A Pa Chải. Khách thích cao nguyên đá khám phá Cao nguyên đá Tủa Chùa – hang Pê Răng Ky với hệ karst tương tự Đồng Văn nhưng còn hoang sơ, ít khách. Khách yêu văn hoá nên ngủ một đêm tại Bản văn hoá Che Căn để xem múa xòe và ăn cơm lam tại nhà sàn người Thái đen.

Ẩm thực Điện Biên đậm bản sắc Thái và Mông. Bữa cơm bản nhất định nên có Chẳm chéo – chén chấm trộn ớt rừng, mắc khén (loại gia vị đặc trưng Tây Bắc), tỏi, muối – ăn kèm Cá suối nướng/chiên giòn bắt từ suối núi. Cơm lam ống tre nướng trên lửa than và thịt trâu gác bếp khô là hai món xuất hiện trong hầu hết các bữa cỗ.

Người ưa món lạ thử Canh bon nấu lá khoai sọ – món truyền thống của người Thái, vị bùi và hơi nhớt; Canh chua da trâu – da trâu khô nấu chua với rau rừng; hay đặc sản người Mông là Mèn mén & Thắng cố – ngô đồ và canh nội tạng ngựa truyền thống của người Mông, thường ăn trong các phiên chợ vùng cao.

Để mang về làm quà, hãy chọn Gạo Điện Biên nức tiếng dẻo thơm – được canh tác trên cánh đồng Mường Thanh với nguồn nước suối núi, đã có chỉ dẫn địa lý, dùng nấu xôi hoặc cơm trắng đều ngon; hoặc Bánh khẩu xén – bánh từ gạo nếp nương phơi nắng, chiên giòn, đặc sản dùng trong dịp Tết của người Thái. Khách yêu chè có thể tìm chè Shan tuyết Tủa Chùa – chè từ cây cổ thụ trên núi cao 1.200 m, búp non phủ tuyết trắng. Ba ngày ở Điện Biên là vừa đủ để hiểu lòng chảo lịch sử và lắng nghe tiếng khèn, tiếng xòe của các bản Thái – Mông; nếu cộng thêm tour A Pa Chải cần thêm 2 ngày.