Hà Tĩnh

Dân cư & dân tộc

Hà Tĩnh có dân số khoảng 1,3 triệu người, là một trong những tỉnh có quy mô dân số trung bình. Tuyệt đại đa số là người Kinh (~99%), sống tập trung ở Hà Tĩnh, Hồng Lĩnh, Kỳ Anh và các làng đồng bằng ven sông Lam – sông La. Hà Tĩnh có đặc điểm là tỉnh xuất khẩu lao động lớn (đặc biệt sang Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan) và có cộng đồng kiều dân Hà Tĩnh đông đảo ở các nước Đông Á – một phần do truyền thống học hành và chăm chỉ của người Hà Tĩnh.

Khu vực miền núi phía tây giáp Lào – đặc biệt Hương Khê, Vũ Quang, Hương Sơn – có cộng đồng nhỏ người Chứt và người Lào sinh sống lâu đời với phong tục riêng. Người Chứt ở bản Rào Tre (Hương Khê) là một trong những nhóm dân tộc rất ít người (chỉ vài trăm người), được Bộ đội Biên phòng giúp đỡ định canh định cư từ thập niên 1980 sau khi tách khỏi đời sống du canh du cư trong rừng. Tiếng Việt giọng Nghệ Tĩnh rất đặc trưng, chậm và trầm hơn các vùng khác, nhiều âm tiết được giữ nguyên trong khi các vùng khác đã biến đổi – nên giọng Nghệ Tĩnh được coi là một "tàng cổ ngữ" của tiếng Việt.

Khám phá & ẩm thực

Hành trình Hà Tĩnh thường mở đầu bằng khu di tích lịch sử Ngã ba Đồng Lộc – nơi tưởng niệm 10 cô gái thanh niên xung phong với khu mộ chung được giữ nguyên, nhà bia, bảo tàng và nghĩa trang liệt sĩ. Mỗi năm có hàng triệu khách thăm viếng vào dịp 24/7 và 27/7. Tiếp theo là Khu lưu niệm Nguyễn Du ở Tiên Điền – làng quê cũ của đại thi hào, nơi có nhà thờ họ Nguyễn Tiên Điền, mộ Nguyễn Du và bảo tàng trưng bày các bản Truyện Kiều cổ nhất.

Khách yêu thiên nhiên có thể tắm biển ở Biển Thiên Cầm – bãi biển nửa hình bán nguyệt với núi Thiên Cầm phía sau, được vua Hồ Quý Ly đặt tên "đàn trời" vì hình dáng giống chiếc đàn; hoặc Biển Xuân Thành ở Nghi Xuân với resort yên tĩnh hơn và bãi cát trắng dài 5 km. Khách thích nghỉ dưỡng có thể ngâm mình tại Suối khoáng nóng Sơn Kim – suối khoáng tự nhiên 65°C nằm gần cửa khẩu Cầu Treo, ấm dù mùa đông.

Khách thuê thuyền tham quan Hồ Kẻ Gỗ giữa rừng nguyên sinh – nơi có thể câu cá, ngắm chim và đến đảo Kẻ Gỗ để cắm trại. Khách hành hương lên núi Hồng Lĩnh viếng Chùa Hương Tích – ngôi chùa cổ trên đỉnh núi cao 650 m, được mệnh danh "Hoan Châu đệ nhất danh lam" trước cả chùa Hương ở Hà Nội (tương truyền chùa Hương Hà Nội được xây để mô phỏng chùa Hương Hà Tĩnh từ thế kỷ XV–XVI).

Lữ khách đi xa hơn dừng ở Hoành Sơn Quan – Đèo Ngang để cảm giác qua biên giới Bắc – Trung như cách Bà Huyện Thanh Quan đã từng – dấu cũ của bức tường thành biên giới giữa Đại Việt và Chăm Pa thế kỷ XV vẫn còn. Khách thích phố cổ ghé phố Cồn (Đức Thọ) hoặc làng cổ Trường Lưu (Can Lộc) còn nhiều nhà gỗ thế kỷ XIX.

Ẩm thực Hà Tĩnh nổi tiếng bởi vị mặn – cay đặc trưng miền Trung. Bữa cơm địa phương khó thiếu Hến sông La nấu canh, xào hoặc nấu cháo; hoặc Hến xúc bánh đa Đức Thọ – món ăn vỉa hè được mệnh danh đặc sản "phải thử" của Hà Tĩnh. Khách thích thịt thử Dê núi Hương Sơn nuôi thả tự nhiên trên núi đá – thịt săn chắc không tanh.

Quà mang về phải có Combo kẹo cu đơ + bánh đa vừng – đặc sản kẹo lạc đậm chất xứ Nghệ, làm từ lạc rang, mật mía và gừng, kẹp giữa hai tấm bánh đa vừng (nhưng nhiều người ăn riêng cu đơ rồi bẻ bánh đa); kẹo cu đơ đã được công nhận chỉ dẫn địa lý và xuất khẩu sang Đông Á. Thêm Bánh ram giòn rụm với nhân tôm thịt, Cá trích nướng thơm khói biển – đặc sản của các làng chài Cửa Sót, Cửa Nhượng, hay Hồng quýt vùng núi mùa đông – hồng vuông ngọt và quýt Hương Sơn nổi tiếng vị thanh.

Tráng miệng có Chè ngọt xứ Nghệ với chè đậu xanh, chè kê, chè bưởi đậm vị đường mật mía. Hai ngày ở Hà Tĩnh là vừa đủ để nếm cái nắng gió Trường Sơn, viếng Đồng Lộc – Tiên Điền và tắm biển Thiên Cầm; đi thêm Vũ Quang hoặc Cầu Treo cần thêm 1–2 ngày.