Lạng Sơn

Dân cư & dân tộc

Lạng Sơn có dân số khoảng 800 nghìn người. Người Tày và Nùng là hai nhóm đông nhất, chiếm hơn 80% dân số toàn tỉnh – đây là tỉnh có tỉ lệ người Tày – Nùng cao nhất Việt Nam (cùng với Cao Bằng). Cả hai nhóm đều thuộc nhóm ngôn ngữ Tày – Thái, có nhà sàn, cấp sắc, hát then – đàn tính tương đồng.

Người Tày sống tập trung ở các thung lũng và bản làng vùng thấp; người Nùng phân bố cả ở thấp và cao; người Dao và Mông sống ở vùng cao Mẫu Sơn, Đình Lập, Bình Gia với các nhóm Dao Đỏ, Dao Tiền, Mông Đen; cộng đồng người Kinh và một số người Hoa tập trung ở Lạng Sơn và các khu cửa khẩu (Đồng Đăng, Tân Thanh, Cốc Nam).

Tiếng Tày, Nùng vẫn được sử dụng phổ biến song song tiếng Việt; ở các chợ phiên cửa khẩu nghe được cả tiếng Quan Thoại do giao thương sôi động với Trung Quốc. Người Tày Lạng Sơn nói tiếng Tày khá khác với người Tày Thái Nguyên hay Cao Bằng – do tiếp xúc lâu dài với người Quảng Đông qua biên giới.

Khám phá & ẩm thực

Hành trình Lạng Sơn thường mở đầu bằng Lạng Sơn UNESCO Global Geopark – chạy theo bốn tuyến trải nghiệm karst (thiên đường đá, dấu vết người tiền sử, tâm linh và biên giới), cùng cụm hang nổi tiếng Tam Thanh – Nhị Thanh ngay rìa thành phố. Hai hang động này có hàng nghìn năm tuổi, từng là nơi ở của người tiền sử (di chỉ người Bắc Sơn cổ 11.000 năm trước được tìm thấy trong hang); chùa cổ Tam Giáo (thờ Phật, Đạo, Khổng) bên trong hang Nhị Thanh.

Khách yêu lịch sử leo Thành nhà Mạc & Núi Tô Thị để nghe câu vọng phu, ngắm thành cổ thế kỷ XVI và đi Cửa khẩu Đồng Đăng – Hữu Nghị để hiểu lịch sử biên ải – nơi mỗi ngày có hàng nghìn xe tải chở hàng nông sản (vải thiều, thanh long, dưa hấu) sang Trung Quốc và hàng tiêu dùng nhập về Việt Nam.

Khách yêu thiên nhiên dành nửa ngày tại Thung lũng Bắc Sơn mùa lúa chín – cảnh quan ruộng bậc thang nhẹ giữa các đỉnh đá vôi, được giới nhiếp ảnh săn vào tháng 7 (lúa chín) và tháng 5 (nước đổ). Đỉnh đèo Tam Canh nhìn xuống cả thung lũng là điểm chụp ảnh đẹp nhất. Thảo nguyên Đồng Lâm – Hữu Liên với đàn ngựa thả rông giữa thung là điểm đến mới được phát hiện và đang lên nhanh, với khung cảnh giống thảo nguyên Mông Cổ thu nhỏ.

Người ưa lạnh leo Khu du lịch Mẫu Sơn – nơi có thể ngắm tuyết (vài năm một lần) và uống trà ấm trong nhà sàn người Dao Đỏ; đỉnh Mẫu Sơn có biệt thự Pháp cổ từ đầu thế kỷ XX, là điểm nghỉ mát của quan chức Pháp ngày xưa. Trải nghiệm cộng đồng có thể ngủ tại Làng du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn với nhà sàn truyền thống Tày, ăn cơm với gia chủ và xem hát then đêm.

Ẩm thực Lạng Sơn đậm vị núi và đặc sắc bậc nhất vùng đông bắc, kết hợp giữa nguyên liệu núi rừng và kỹ thuật chế biến của người Tày, Nùng. Bữa cỗ Tày – Nùng nhất định phải có Khâu nhục Lạng Sơn – thịt heo ba chỉ ướp chao đỏ, hồng tiêu và đường, hấp lá mơ trong nhiều giờ cho thịt mềm rục và da đen óng – là món chính trong cỗ cưới của người Nùng An. Lợn quay lá mắc mật da giòn vàng – heo quay nhồi lá mắc mật trong bụng, kẹp giữa thanh tre và quay trên than hoa – là đặc sản Lạng Sơn được biết đến rộng rãi.

Bữa sáng thử Bánh áp chao giòn rụm – bánh bột gạo với nhân thịt gà chiên ngập dầu, là món yêu thích buổi sáng lạnh ở Lạng Sơn; hoặc Bánh cao sằng – bánh hấp lá chuối kiểu Hoa kiều với nhân thịt heo, mộc nhĩ, tôm khô – là một biến thể địa phương của bánh tiệm chím Quảng Đông.

Khách thích vị thanh dùng Bánh ngải – bánh nếp xanh nhân đậu xanh nhuộm bằng lá ngải tự nhiên, ăn kèm trà; bánh ngải có vị hơi đắng nhẹ của ngải, được người Tày coi là món "thanh nhiệt".

Mua quà có Măng ớt Lạng Sơn chua cay – măng tươi ngâm với ớt rừng, tỏi, gừng – là gia vị chấm thịt nướng đặc trưng; Hồng không hạt Bảo Lâm mùa thu – hồng không hạt vuông, ngọt thanh, chỉ trồng được ở vùng núi đá Bảo Lâm, Cao Lộc; và Na Chi Lăng ngọt thanh nức tiếng – na (mãng cầu) trồng trên núi đá Chi Lăng, đã được công nhận chỉ dẫn địa lý và xuất khẩu sang Đông Á. Hai ngày ở Lạng Sơn là đủ cho chuyến đi biên giới và thưởng thức hương vị núi đá; nếu cộng thêm Bắc Sơn và Mẫu Sơn cần thêm 1–2 ngày.