Sơn La

Dân cư & dân tộc

Sơn La có dân số khoảng 1,3 triệu người với mười hai dân tộc cùng sinh sống. Người Thái chiếm tỉ lệ cao nhất (khoảng 54%) – là tỉnh có dân số Thái đông nhất Việt Nam. Sau đó là Kinh (~17%), Mông (~14%), Mường, Dao, Khơ Mú, Xinh Mun, La Ha, Lào và Tày. Người Thái sống tập trung ở các thung lũng – nhà sàn truyền thống vẫn được giữ nguyên ở nhiều bản; người Mông sống trên các đỉnh núi quanh Mộc Châu, Vân Hồ, Bắc Yên với các nhóm Mông Hoa, Mông Đen.

Sơn La đặc biệt là quê hương của người Xinh Mun (chỉ có ở Việt Nam, dân số khoảng 25.000 người) và La Ha (khoảng 10.000 người) – hai dân tộc rất ít người. Người Lào ở Sơn La chủ yếu là cộng đồng cũ định cư qua biên giới hàng trăm năm trước. Người Kinh chủ yếu ở Sơn La và Mộc Châu. Tiếng Thái và Mông được sử dụng phổ biến song song tiếng Việt; nhiều bản vẫn duy trì trang phục, kiến trúc nhà sàn và ẩm thực truyền thống.

Khám phá & ẩm thực

Trải nghiệm Sơn La thường xoay quanh Khu du lịch quốc gia Mộc Châu – đi giữa đồi chè bát ngát (đồi chè trái tim Mộc Sương đã trở thành biểu tượng), đồng cỏ nuôi bò sữa và những bản hoa. Mộc Châu được công nhận khu du lịch quốc gia năm 2014 với 1.500 km² khu vực phát triển du lịch. Đến đầu năm vào Thung lũng mận Nà Ka ngắm hoa mận trắng nở rộ trong tháng 1–2 – cảnh quan mơ màng được giới nhiếp ảnh săn lùng.

Mùa hè vào Thác Dải Yếm mát lạnh – thác cao 100 m với hai dòng song song được ví như "dải yếm" của cô gái Thái; hoặc đi bộ qua Rừng thông Bản Áng ở Đông Sang với hơn 100 ha rừng thông và hồ Bản Áng – là điểm cắm trại cuối tuần phổ biến.

Khách yêu thử thách bước lên Cầu kính Bạch Long – Mộc Châu Island – cầu kính dài 632 m bắc qua thung lũng sâu 150 m, là cầu kính đáy trong dài nhất thế giới khi khai trương 2022 (đã được Guinness ghi nhận). Khách yêu cộng đồng ngủ một đêm tại Bản Hua Tạt với người Mông – tham gia làm bánh dày, ăn thắng cố và xem múa khèn, hoặc Bản Ngọc Chiến ở Mường La với suối khoáng nóng tự nhiên 60°C giữa thung lũng người Thái Trắng.

Người ưa du thuyền và câu cá đi Lòng hồ Sơn La – hồ thuỷ điện rộng mênh mông trong các thung núi, rộng hơn 22.000 ha; có thể đi thuyền 1 ngày hoặc nghỉ trên du thuyền và ghé các bản tái định cư của người Thái sống ven hồ.

Ẩm thực Sơn La đậm bản sắc Thái và Mộc Châu hoá. Đặc sản nức tiếng là Bê chao Mộc Châu – thịt bê non chao trong dầu nóng kèm gừng sả, chấm tương hột; là biểu tượng ẩm thực Mộc Châu, được phục vụ ở hầu hết các nhà hàng. Bữa cơm bản Thái nên có Chẩm chéo ăn kèm Cá suối nướng; người Mường La có Cá chép gù Mường La – cá chép có gù trên lưng, đặc sản hồ Sơn La, được nuôi trong các lồng nổi trên hồ.

Mua quà mang về có Chuối dẻo Yên Châu – chuối tiêu nhỏ phơi nắng nhiều ngày cho dẻo và ngọt sắc, là đặc sản OCOP của Yên Châu; Mật ong Sơn La hoa nhãn (mùa tháng 5) và hoa cà phê (mùa tháng 11) – Sơn La có vùng cà phê arabica lớn nhất Việt Nam ở Mai Sơn, sản xuất 35.000 tấn/năm xuất khẩu sang châu Âu; hay Combo Mộc Châu – Sơn La tổng hợp đặc sản gồm sữa Mộc Châu, mận sấy, trà ô long Mộc Châu.

Tráng miệng có Chè và bánh dân tộc – chè đậu xanh, bánh dày người Mông, bánh khẩu xén người Thái. Đặc biệt phải thử cốm Mộc Châu (mùa thu) – cốm từ nếp tan tròn căng, ăn kèm chuối tiêu chín. Hai đến ba ngày là vừa đủ cho một chuyến Mộc Châu – Sơn La.