Thanh Hóa

Dân cư & dân tộc

Thanh Hoá có dân số 3,7 triệu người – đông thứ 3 cả nước. Người Kinh chiếm khoảng 84%, sống tập trung ở Thanh Hoá (đô thị loại I), Sầm Sơn, Bỉm Sơn, các vùng đồng bằng và ven biển. Khu vực miền núi phía tây là địa bàn của người Mường (chiếm tỉ lệ thứ hai sau Kinh, ~9% – là tỉnh có dân số Mường đông thứ hai sau Hoà Bình cũ), Thái, Mông, Thổ, Khơ Mú, Dao – tổng cộng bảy dân tộc thiểu số với khoảng 590.000 người.

Người Mường tập trung ở Bá Thước, Lang Chánh, Cẩm Thuỷ, Ngọc Lặc; người Thái ở Quan Hoá, Quan Sơn, Mường Lát; người Mông ở Mường Lát, Quan Hoá, Quan Sơn; người Thổ chỉ có ở Như Xuân – một dân tộc thuộc loại rất ít người. Tiếng Mường, Thái, Thổ vẫn được duy trì sống động. Người Thanh Hoá có truyền thống xuất khẩu lao động lớn, đặc biệt sang Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản; cũng là tỉnh xuất nhiều cán bộ vào các vị trí trung ương.

Khám phá & ẩm thực

Hành trình Thanh Hoá thường bắt đầu bằng Thành nhà Hồ – di sản UNESCO duy nhất của tỉnh. Thành được xây năm 1397 bởi Hồ Quý Ly để dời đô từ Thăng Long, dùng những khối đá lớn (kích thước trung bình 2,2 × 1,5 × 1 m, nặng 10–20 tấn mỗi khối) ghép khít không vữa – kỹ thuật xây dựng đáng kinh ngạc. Sau đó về Khu di tích Lam Kinh – nơi an táng các vua Lê đầu nhà Hậu Lê, được phục dựng lại theo nguyên trạng từ 2010, gồm chính điện, lăng vua, các điện thờ.

Khách yêu lịch sử Đông Sơn cổ đến Cầu Hàm Rồng & Làng cổ Đông Sơn – cầu Hàm Rồng từng là chiến trường ác liệt nhất trong chiến tranh chống Mỹ (1965–1972) với hàng nghìn lượt máy bay Mỹ ném bom phá cầu nhưng cầu vẫn đứng vững; làng cổ Đông Sơn ven sông Mã là di chỉ khảo cổ quan trọng nhất của văn hoá Đông Sơn.

Khách yêu biển nghỉ ở Bãi biển Sầm Sơn – Hải Tiến – Sầm Sơn là một trong những bãi biển nổi tiếng nhất miền Bắc, đã được khai thác du lịch từ thời Pháp thuộc 1907; Hải Tiến mới phát triển hơn với các resort cao cấp. Khách yêu núi vào Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông & Bản Kho Mường để đi bộ giữa ruộng bậc thang Mường, ngủ nhà sàn người Thái và tắm thác Hiêu, thác Mây trong rừng – Pù Luông đã trở thành điểm đến du lịch sinh thái nổi tiếng nhất miền Trung trong 5 năm gần đây.

Khách yêu chuyện kỳ lạ đến Suối cá thần Cẩm Lương để xem đàn cá tự nhiên hàng nghìn con dài 30–80 cm, nặng 5–8 kg – cá đặc biệt không ăn được vì người dân coi là thần cá; người yêu nhiếp ảnh đi Thác Mây chín tầng giữa rừng – thác cao 100 m chia làm 9 tầng nhỏ. Khách yêu thủ công ghé Làng nghề chiếu Nga Sơn – làng dệt cói lâu đời gần 200 năm, có chỉ dẫn địa lý cho chiếu Nga Sơn, dệt từ cây cói trồng trên ruộng triều.

Ẩm thực Thanh Hoá đậm vị mặn – cay miền Trung. Đặc sản nổi tiếng nhất là nem chua Thanh Hoá – không có trong danh sách link nhưng phải nhắc đến: nem làm từ thịt heo sống băm nhuyễn trộn bì, thính, tỏi ớt, gói lá chuối non và lá đinh lăng, để 2–3 ngày cho lên men chua. Mỗi năm Thanh Hoá xuất khẩu hàng triệu chiếc nem chua.

Bữa sáng nhất định có Bánh mỳ Nam Ngạn kẹp pa-tê giòn rụm – đặc sản phố Nam Ngạn (Thanh Hoá), bánh mì có vỏ giòn đặc trưng và pa-tê đậm vị; hoặc Bún chua Thanh Hoá – bún với nước dùng chua từ măng và quả thanh trà, rất khác bún miền Bắc. Người Mường có Canh lá đắng xứ Thanh – món truyền thống nấu từ lá đắng (loại lá rừng có vị đắng đặc trưng), được người Mường coi là món "chữa cảm" – người mới tới ban đầu khó ăn nhưng người sành ăn rất yêu.

Khách yêu cá thử Cá bống sông Mã kho riềng – cá bống nhỏ kho với riềng, ớt, lá chuối non, vị đậm đà, ăn kèm cơm trắng; hoặc Cá rô Đầm Sét nướng – cá rô đồng nướng than hoa ở Đầm Sét, Quảng Xương.

Tráng miệng có Bánh nhè – bánh nếp nhỏ tròn nhân đậu xanh nấu trong nước đường gừng, là món ăn vặt mùa đông; Bánh tro Thanh Hoá chấm mật – bánh nếp ngâm nước tro, hấp chín có vị mát và màu vàng trong; hoặc Nước sâm – nước mía xứ Thanh mát lạnh ngày hè – nước sâm Thanh Hoá có vị thơm đặc trưng từ rau má, khổ qua và nhiều loại lá rừng. Hai đến ba ngày là vừa đủ cho chuyến Thành nhà Hồ – Lam Kinh – Sầm Sơn – Pù Luông; nếu cộng thêm Pù Hu và Mường Lát cần thêm 2 ngày.