Cao Bằng

Dân cư & dân tộc

Cao Bằng có dân số ước tính khoảng 540 nghìn người, là một trong những tỉnh dân số ít nhất nhưng đa dạng tộc người nhất cả nước. Tỉnh là nhà của chín dân tộc chính: Tày, Nùng, Mông, Kinh, Dao, Sán Chay, Lô Lô, Hoa và một số nhóm khác. Người Tày chiếm khoảng 40% và Nùng chiếm khoảng 30% – tổng cộng hai nhóm này tạo nên đa số dân số tỉnh, sinh sống chủ yếu ở các thung lũng và khu vực Cao Bằng. Người Mông và Dao tập trung trên các bản cao quanh Trùng Khánh, Bảo Lạc, Hà Quảng và Nguyên Bình.

Đặc biệt Cao Bằng là một trong số ít nơi ở Việt Nam có cộng đồng người Lô Lô – một dân tộc rất ít người (cả nước chỉ khoảng 4.000 người), sinh sống chủ yếu ở Bảo Lạc và Mèo Vạc (Hà Giang, nay thuộc Tuyên Quang mới). Người Lô Lô có trang phục thêu hoa văn rực rỡ và lịch sử di cư từ Vân Nam (Trung Quốc) hàng trăm năm trước. Cộng đồng người Kinh chủ yếu ở Cao Bằng. Tiếng Tày, Nùng và Mông được dùng song song với tiếng Việt trong sinh hoạt hằng ngày, và nhiều bản vẫn giữ trang phục, tín ngưỡng và lịch âm riêng.

Khám phá & ẩm thực

Hành trình điển hình ở Cao Bằng bắt đầu từ Công viên địa chất toàn cầu Non Nước Cao Bằng, có ba tuyến trải nghiệm chính: tuyến phía bắc (Pác Bó – Đông Khê – Lũng Pán), tuyến phía đông (Bản Giốc – Trùng Khánh – Hạ Lang), và tuyến phía tây (Phia Oắc – Phia Đén). Tuyến phía đông là tuyến phổ biến nhất, dẫn tới Chùa Phật Tích Trúc Lâm Bản Giốc trên đồi nhìn xuống thác. Đến mùa nước (tháng 9–10), thác Bản Giốc hai tầng đổ trắng xoá là một trong những cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ bậc nhất Đông Nam Á.

Phía Trùng Khánh có Núi Mắt Thần – ngọn núi xuyên thủng độc đáo nhìn ra thung lũng cỏ xanh, là một trong những núi đá có hình dạng kỳ lạ nhất Việt Nam, cùng Hồ Thăng Hen – hồ trên núi đá vôi có 36 hồ nhỏ liên thông, được mệnh danh “36 hồ”, và Thung lũng Phong Nậm mùa lúa chín tháng 9 – nơi sông Quây Sơn uốn lượn giữa cánh đồng vàng và những bản nhà sàn Tày. Phía nam tuyến phía đông có thêm Hố sụt Canh Cảo – địa hình karst sụt độc đáo, và Hồ Nặm Chá – Trà Lĩnh trong xanh giữa các đỉnh đá.

Khách quan tâm tới lịch sử nên dành nửa ngày ở Khu di tích Pác Bó để đi qua cột mốc 108, hang Cốc Bó (nơi Bác Hồ ngủ qua đêm), suối Lê-nin nơi Bác câu cá, và bàn đá nơi Bác làm việc dịch sách Đường Cách mạng. Khu di tích còn có nhà bia và bảo tàng. Người yêu kiến trúc bản địa có thể ngủ homestay tại Làng đá Khuổi Ky với những căn nhà sàn xếp đá ong của người Tày sinh sống bên dòng Quây Sơn, hoặc đi xa hơn đến Rừng trúc Bản Phường nguyên sinh – một trong những rừng tre trúc đẹp nhất miền Bắc, nơi quay nhiều bộ phim cổ trang.

Ẩm thực Cao Bằng thẳng thắn và đậm vị núi rừng. Lợn sữa quay lá mắc mật – heo nhỏ quay nguyên con với lá rừng mắc mật cùng các loại lá thơm bản địa – là món khoái khẩu nhất, da giòn vàng và thịt thơm; Khâu nhục hấp lá mơ và chao đỏ nhiều giờ là tinh hoa bữa cỗ Tày, Nùng, dùng ăn cỗ cưới hoặc các dịp quan trọng. Khách thử món lạ có thể đặt Cá Trầm Hương – cá đặc sản sông Quây Sơn nổi tiếng vì có mùi thơm tự nhiên giống trầm.

Bữa sáng nên thử Bánh áp chao giòn rụm – bánh bột nhân đỗ chiên ngập dầu, đặc biệt ngon trong cái lạnh, hoặc Bánh Coóng Phụ kiểu bánh trôi của người Tày dùng đường mật mía. Người yêu cà phê – chè sẽ thích cà phê Phia Đén và chè Shan tuyết cổ thụ trên núi Phia Oắc. Mua về làm quà thì có Hạt dẻ Trùng Khánh rang nóng – loại hạt dẻ có vỏ cứng và nhân vàng béo, được công nhận chỉ dẫn địa lý; Khẩu sli – bánh gạo nếp nổ trộn mật mía của người Tày; hoặc Miến dong Phia Đén mềm thanh trong vắt. Ba ngày ở Cao Bằng là vừa đủ để cảm nhận cái lạnh núi đá, đi hết tuyến đông Bản Giốc – Trùng Khánh và lòng hiếu khách của bản làng vùng biên.