Hưng Yên

Dân cư & dân tộc

Hưng Yên mới có dân số khoảng 3 triệu người, hoàn toàn là vùng đồng bằng đông dân – mật độ trên 1.300 người/km², cao thứ ba cả nước (sau Hà Nội và TP.HCM). Tuyệt đại đa số là người Kinh (~99%), sống tập trung ở các thành phố Hưng Yên, Thái Bình cũ, các huyện làng ven sông Hồng – sông Luộc và các vùng làng nghề.

Tiếng Việt là ngôn ngữ chung; vùng Thái Bình có giọng đặc trưng nhẹ nhàng, kéo dài hơi cuối câu, được người Việt nhận ra dễ dàng – một số từ "l" thành "n" trong giọng nói địa phương ("Thái Bình" được người dân địa phương phát âm gần "Thái Bình" – nhưng nói "làm" thành "nàm"). Vùng Hưng Yên có giọng gần Hà Nội hơn nhưng êm dịu. Cộng đồng người Hoa kiều nhỏ vẫn duy trì sinh hoạt riêng ở Phố Hiến – dấu tích của thương cảng cũ.

Khám phá & ẩm thực

Hành trình tham quan thường mở đầu bằng Khu di tích Phố Hiến để hình dung không khí thương cảng cổ – đi qua chùa Hiến (thờ Phật và Quan Âm Nam Hải), văn miếu Xích Đằng, đền Mẫu, đền Trần với hàng loạt kiến trúc thế kỷ XV–XVII còn nguyên vẹn. Khu di tích đã được công nhận Di tích quốc gia đặc biệt và đang được đầu tư phục dựng phố cổ Phố Hiến với các khu nhà mô phỏng phong cách Hà Lan – Trung Hoa thế kỷ XVII.

Tiếp theo ghé Làng Nôm – Chùa Nôm với hồ bán nguyệt, cầu đá chín nhịp dài 18 m bắc qua sông và 122 pho tượng đất hơn 400 năm tuổi – là một trong những bộ sưu tập tượng đất nung lớn và cổ nhất Việt Nam. Khách yêu thủ công ghé Làng nghề tương Bần – nơi sản xuất loại tương đặc đậm tiến cung từ thời Lê. Tương Bần được làm từ gạo nếp, đậu tương, muối và mật mía, ủ trong vại sành ba tháng cho ngấu vị.

Sang phần Thái Bình cũ, dành thời gian cho Chùa Keo – một trong những ngôi chùa Bắc Bộ đẹp nhất với gác chuông gỗ ba tầng cao 11 m, mái ngói cong vút, kiến trúc thời Lê thế kỷ XVII còn nguyên vẹn (cùng với chùa Bút Tháp, chùa Tây Phương được coi là ba kiến trúc gỗ cổ tiêu biểu nhất Bắc Bộ); và Chùa Thái Lạc nổi tiếng với chạm khắc đầu vì gỗ thời Trần thế kỷ XIII–XIV – những hoa văn rồng, hoa lá độc đáo.

Khách yêu biển có thể tắm và ngắm bình minh ở Biển Đồng Châu – bãi tắm rộng với rừng phi lao và đầm tôm, hoặc Biển Quang Lang nổi tiếng với đầm trai và những lưới đăng khổng lồ đánh cá theo kiểu truyền thống. Đi Khu sinh thái Cồn Đen để đạp xe trong rừng phi lao, ngắm chim di cư và xem cách người Tiền Hải đắp đầm nuôi tôm – nghề truyền thống của vùng cửa biển.

Ẩm thực vùng đồng bằng tinh tế, ngọt nhẹ với nhiều món bún cá đặc trưng. Bữa ăn nhất định có Canh cá Quỳnh Côi – đặc sản Thái Bình cũ với cá rô đồng đánh vẩy chiên giòn ăn cùng nước dùng chua dịu, được mệnh danh "đặc sản đặc biệt nhất" của Thái Bình; hay Canh cá rô đồng đậm vị – cá rô đồng nướng tách thịt, rau cải, hành răm, dậm vị.

Khách thử món lạ có Bún bung hoa chuối nấu với chân giò và dọc mùng – đặc sản phố cổ Hưng Yên, ăn nhẹ vào trưa hè, Cá mòi rán/kho mùa xuân – cá mòi là loại cá đi từ biển vào sông Hồng đẻ trứng vào tháng 2–3, được người Hưng Yên rán giòn hoặc kho mặn.

Để mang về làm quà, không thể bỏ qua Bánh cáy ngọt thơm vị gừng – đặc sản Thái Bình tiến cung làng Nguyên Xá, làm từ gạo nếp, mè, đậu phộng, gừng và mạch nha; Bánh khúc Hưng Yên dẻo thơm – bánh nếp gói lá khúc với nhân đỗ xanh – thịt mỡ; Bánh giò Bến Hiệp – đặc sản phố Hiến; hay đơn giản là Bánh nghệ chiên giòn vàng – bánh từ bột nếp pha nghệ, có nhân đậu xanh.

Mùa nhãn lồng (tháng 7) nhất định phải mua nhãn lồng tươi – chỉ có ở Hưng Yên, có cùi dày, hạt nhỏ, nước ngọt thanh; nhãn lồng đã có chỉ dẫn địa lý và là một trong số ít trái cây Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ, EU. Một đến hai ngày là vừa đủ cho một chuyến retreat ven sông và ven biển; nếu cộng thêm tour Chùa Keo và Cồn Đen cần thêm 1 ngày.